{"id":8347,"date":"2022-02-04T12:24:15","date_gmt":"2022-02-04T11:24:15","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8347"},"modified":"2022-02-04T13:57:28","modified_gmt":"2022-02-04T12:57:28","slug":"deltacron-i-inne-tranformersy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/02\/04\/deltacron-i-inne-tranformersy\/","title":{"rendered":"Deltacron i inne transformersy"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jaki\u015b czas temu media obieg\u0142a przera\u017caj\u0105ca wiadomo\u015b\u0107: w pandemii koronawirusa kr\u00f3luj\u0105 zab\u00f3jcza delta i wysoce zara\u017aliwy omikron. A co je\u015bli si\u0119 po\u0142\u0105cz\u0105 i stworz\u0105 superwirusa Deltacron<\/em>?<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 ju\u017c kilku m\u0105drzejszych ode mnie, w tym popularna ostatnio wirusolo\u017cka ewolucyjna dr Emilia Cecylia Skirmuntt, dementowa\u0142o t\u0119 bzdur\u0119, to warto przyjrze\u0107 si\u0119 pomys\u0142owi troch\u0119 szerzej.<\/p>\n\n\n\n

Nowe gatunki organizm\u00f3w \u017cywych, a tak\u017ce nowe szczepy nie do ko\u0144ca \u017cywych wirus\u00f3w tworz\u0105 si\u0119 zgodnie z zasadami teorii ewolucji<\/a>. Przepisywanie materia\u0142u genetycznego rzadko jest w 100 proc. dok\u0142adne. Zazwyczaj zachodzi z b\u0142\u0119dami \u2013 tak powstaj\u0105 mutacje. Inne mutacje mog\u0105 powstawa\u0107 np. wskutek modyfikacji DNA wywo\u0142anej promieniowaniem. W przypadku cz\u0142owieka mutacje wi\u0119kszo\u015bci kom\u00f3rek cia\u0142a nie s\u0105 przekazywane nast\u0119pnemu pokoleniu, dotyczy to jedynie mutacji w kom\u00f3rkach rozrodczych, tworz\u0105cych jaja i plemniki.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku wirus\u00f3w nie ma mowy o kom\u00f3rkach rozrodczych ani o kom\u00f3rkach w og\u00f3le \u2013 wirus to (w uproszczeniu) kawa\u0142ek materia\u0142u genetycznego otoczony kapsydem, ewentualnie z jakimi\u015b dodatkami. Ka\u017cda mutacja, je\u015bli nie uniemo\u017cliwia przetrwania i powielenia si\u0119, zostaje przekazana nast\u0119pnej generacji wirion\u00f3w. Proces powstawania nowych szczep\u00f3w zachodzi szybko (to zale\u017cy od cyklu powielania si\u0119 wirusa, np. w przypadku wirusa grypy co rok mamy do czynienia z now\u0105 odmian\u0105). Co wa\u017cniejsze, szczepy koronawirusa nazywamy kolejnymi literami greckiego alfabetu, w tym delta i omikron (po polsku przez k<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Wirus nie powiela si\u0119 sam ani nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 poza organizmem \u017cywiciela. Poza nim jest w\u0142a\u015bciwie martwym zespo\u0142em cz\u0105steczek. Dostawszy si\u0119 jednak do organizmu ofiary poprzez odpowiedni receptor (w przypadku koronawirusa g\u0142\u00f3wnie ACE 2), dociera do kom\u00f3rki gospodarza, a nast\u0119pnie wykorzystuje jej mechanizm powielania materia\u0142u genetycznego. Niekiedy wbudowuje sw\u00f3j materia\u0142 genetyczny do DNA gospodarza na d\u0142ugie lata, jak to czyni\u0105 wirusy opryszczki. Dlatego zachorowanie na osp\u0119 wietrzn\u0105 nast\u0119puje zwykle po kontakcie z osob\u0105 zara\u017con\u0105, ale na powodowanego przez tego samego wirusa p\u00f3\u0142pa\u015bca ju\u017c niekoniecznie \u2013 u\u015bpiony w zwojach nerwowych, budzi si\u0119 i zaczyna zn\u00f3w powiela\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Materia\u0142 genetyczny SARS-CoV-2 wyst\u0119puje w jednym kawa\u0142ku zbudowanym z kwasu rybonukleinowego (RNA). Koduje on cztery bia\u0142ka strukturalne (koperty, b\u0142onowe, nukleokapsydu i kolca). Z materia\u0142u DNA wirusa poprzez kompleks replikacji-transkrypcji (RCT) i translacj\u0119 w rybosomach siateczki \u015br\u00f3dplazmatycznej powstaj\u0105 zreplikowane cz\u0105steczki RNA i zsyntetyzowane bia\u0142ka wirusa (w uproszczeniu). Potem mog\u0105 one si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107, tworzy\u0107 kolejne wiriony (jednostki wirusa), opuszczaj\u0105ce kom\u00f3rk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie mo\u017cliwa jest infekcja dwoma szczepami koronawirusa naraz, w tym delt\u0105 i omikronem. Opisywano takie przypadki. Tak jak mo\u017cna jednocze\u015bnie z\u0142apa\u0107 gryp\u0119 i ki\u0142\u0119. Albo dosta\u0107 zawa\u0142u i z\u0142ama\u0107 nog\u0119. Czy wirusy mog\u0105 si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107? Teoretycznie mo\u017cliwe, \u017ce RNA jednego szczepu zostanie otoczone kapsydem drugiego szczepu. Tyle \u017ce kapsyd nie przekazuje swych cech nast\u0119pnemu pokoleniu. W momencie zara\u017cenia kolejnej kom\u00f3rki powstan\u0105 wtedy kolejne kapsydy odpowiadaj\u0105ce materia\u0142owi genetycznemu, kt\u00f3ry nios\u0105 w \u015brodku. Nie dziedziczy si\u0119 cech nabytych, w tym przypadkowo zyskanego kapsydu. A wi\u0119c wiriony atakuj\u0105ce kolejne kom\u00f3rki organizmu b\u0119d\u0105 nale\u017ce\u0107 do wyj\u015bciowego szczepu, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142o RNA.<\/p>\n\n\n\n

A czy materia\u0142 genetyczny dw\u00f3ch szczep\u00f3w nie mo\u017ce si\u0119 po prostu zla\u0107? Ale w jakim mechanizmie? Czy postawione obok siebie na p\u00f3\u0142ce ksi\u0105\u017cki zlewaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105? I tu, i tu mamy zapis informacji. Czy pozostawione na twardym dysku b\u0105d\u017a w chmurze pliki \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 same? No dobrze, a je\u015bli przypadkowo materia\u0142 genetyczny jednego szczepu urwie si\u0119 i do\u0142\u0105czy materia\u0142 innego? C\u00f3\u017c, bardzo ma\u0142o prawdopodobne. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce pewien cz\u0142owiek z zawi\u0105zanymi oczami rzuca rzutkami do tarczy. Za pierwszym razem trafia. Nast\u0119pnym trafia nie tylko w tarcz\u0119, ale i w poprzedni\u0105 rzutk\u0119, \u015bcinaj\u0105c j\u0105 idealnie w po\u0142owie. Je\u015bli uwa\u017cacie t\u0119 sytuacj\u0119 za prawdopodobn\u0105, to mo\u017cecie wierzy\u0107 w powstanie superwirusa Deltacron<\/em>. Je\u015bli nie, pozostawmy go w sferze fantazji – obok samochod\u00f3w zmieniaj\u0105cych si\u0119 w roboty z serii Transformers, tak samo m\u0105drej (aczkolwiek wizualnie bardziej efektownej).<\/p>\n\n\n\n

A czy drobnoustroje nie wymieniaj\u0105 si\u0119 cechami? Czy\u017c nie powstaj\u0105 superbakterie? Tak, ale mi\u0119dzy bakteriami a wirusami r\u00f3\u017cnica jest wi\u0119ksza ni\u017c mi\u0119dzy nami a bakteriami. Te ostatnie to organizmy \u017cywe, a nie kawa\u0142ki materia\u0142u genetycznego w os\u0142once. Co wi\u0119cej, materia\u0142 genetyczny bakterii ma zupe\u0142nie inn\u0105 struktur\u0119 ni\u017c u wirus\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tworzy cz\u0119sto kolisty, pojedynczy chromosom bakteryjny, bardzo prosty w por\u00f3wnaniu z tym, co okre\u015bla si\u0119 mianem chromosom\u00f3w u organizm\u00f3w j\u0105drowych (eukariont\u00f3w takich jak cz\u0142owiek, d\u0105b czy borowik). Poza nim cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 plazmidy \u2013 niewielkie, koliste cz\u0105steczki DNA. Mog\u0105 zawiera\u0107 np. geny oporno\u015bci na antybiotyki. Co gorsza, bakterie w tzw. procesie p\u0142ciowym mog\u0105 wymienia\u0107 plazmidy. W ten spos\u00f3b jedna bakteria przekazuje geny oporno\u015bci na antybiotyk innej. A wi\u0119c ich materia\u0142 genetyczny sk\u0142ada si\u0119 po cz\u0119\u015bci z klock\u00f3w tworz\u0105cych r\u00f3\u017cne aran\u017cacje. W przypadku wirus\u00f3w to si\u0119 nie dzieje.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego mog\u0105 wyewoluowa\u0107 kolejne, gro\u017aniejsze i bardziej zaka\u017ane szczepy koronawirusa, co ca\u0142y czas ma miejsce, ale prawdopodobie\u0144stwo zlania si\u0119 ich w jeden jest zaniedbywalnie ma\u0142e. Pandemia poczyni\u0142a do tej pory olbrzymie straty w ludziach. Jest \u017ale i \u017ceby to przyzna\u0107, \u017caden Deltacron<\/em> nie jest potrzebny.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n