{"id":8365,"date":"2022-02-16T21:23:32","date_gmt":"2022-02-16T20:23:32","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8365"},"modified":"2022-02-17T01:39:32","modified_gmt":"2022-02-17T00:39:32","slug":"cmy-leniwczego-futra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/02\/16\/cmy-leniwczego-futra\/","title":{"rendered":"\u0106my leniwczego futra"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Niedawno Piotr Panek pisa\u0142 o motylach, kt\u00f3rych larwy udaj\u0105 mr\u00f3wki<\/a>. Dzi\u015b celem rehabilitacji motyli zajmijmy si\u0119 \u0107mami zamieszkuj\u0105cymi sier\u015b\u0107 leniwc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Leniwce, odkryte jeszcze w XVI w., pocz\u0105tkowo nie cieszy\u0142y si\u0119 uznaniem Europejczyk\u00f3w. Niekt\u00f3rzy okrzykn\u0119li nawet leniwca najg\u0142upszym zwierz\u0119ciem, jakie mo\u017cna zobaczy\u0107 na \u015bwiecie<\/em>. By\u0107 mo\u017ce z powodu prostego \u017cycia, sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z odpoczynku, snu i bezruchu z przerwami na jedzenie.<\/p>\n\n\n\n

Zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce tak leniwe stworzenie zje to, co ma pod r\u0119k\u0105. Nic bardziej mylnego.<\/p>\n\n\n\n

Leniwiec (Bradypus)<\/em> ogranicza si\u0119 do konsumpcji li\u015bci nie tylko kilku wybranych gatunk\u00f3w drzew z setek dost\u0119pnych w lesie tropikalnym, zw\u0142aszcza cekropki z rodziny pokrzywowatych, niekiedy figowca czy \u015bliwy. Zazwyczaj prawie ca\u0142y czas sp\u0119dza na kilku ulubionych pojedynczych drzewach, tzw. modal trees<\/em>. Wszystkie w zasadzie czynno\u015bci, \u0142\u0105cznie z rozrodem i wychowywaniem potomka, odbywa w koronach drzew, uczepiony od do\u0142u ga\u0142\u0119zi, zwykle w pozycji brzuchem do g\u00f3ry. W jego d\u0142ugiej sier\u015bci rosn\u0105 glony i gnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 stawonogi, w tym motyle.<\/p>\n\n\n\n

Jedynym urozmaiceniem jest odbywana raz w tygodniu wycieczka na dno lasu celem oddania moczu i stolca. Na ziemi leniwiec jest ca\u0142kowicie bezbronny, raczej niezdarnie pe\u0142za, ni\u017c chodzi (lepiej p\u0142ywa). Dlatego te\u017c d\u0142ugo trudno by\u0142o wyja\u015bni\u0107, czemu przebywa kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w w d\u00f3\u0142 drzewa, wystawiaj\u0105c si\u0119 na ryzyko ze strony drapie\u017cnik\u00f3w, by wypr\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 na ziemi. Inne le\u015bne zwierz\u0119ta nie przejmuj\u0105 si\u0119 tym i oddaj\u0105 mocz i stolec z g\u00f3ry. Ponadto schodzenie w d\u00f3\u0142 i ponowna wspinaczka s\u0105 bardzo kosztowne energetyczne, a z\u0142o\u017cona z li\u015bci dieta – ma\u0142o po\u017cywna. Bilans energetyczny leniwca w\u0142a\u015bciwie… si\u0119 nie bilansowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W koronach drzew znakomity kamufla\u017c leniwcowi gwarantuj\u0105 zielone glony porastaj\u0105ce jego d\u0142ugie futro, rosn\u0105ce w specjalnych rowkach jego w\u0142os\u00f3w. Pomimo pot\u0119\u017cnych pazur\u00f3w leniwiec nie jest w stanie obroni\u0107 si\u0119 nie tylko przed harpi\u0105 czy jaguarem, ale te\u017c mniejszymi margajem, ocelotem czy kojotem, polega g\u0142\u00f3wnie na kamufla\u017cu, a zielonkawy odcie\u0144 futra pomaga mu si\u0119 ukry\u0107. Ponadto tylko nieliczne drapie\u017cniki (jak harpia) mog\u0105 dosi\u0119gn\u0105\u0107 go w koronach drzew.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy schodzi na dno lasu, rezygnuje z ukrycia, porusza si\u0119 niezdarnie. Kr\u00f3tkim, szcz\u0105tkowym ogonem wykopuje nieznaczne zag\u0142\u0119bienie, gdzie oddaje ka\u0142 w postaci niewielkich bobk\u00f3w. Ca\u0142kowita obj\u0119to\u015b\u0107 stolca jest do\u015b\u0107 du\u017ca, u spokrewnionego z leniwcem leniuchowca, niegdy\u015b zaliczanego do tej samej rodziny, wynosi nawet p\u00f3\u0142 litra. W ko\u0144cu zwierz\u0119 zbiera\u0142o j\u0105 przez ca\u0142y tydzie\u0144, a li\u015bcie zawieraj\u0105 du\u017co b\u0142onnika. Leniwiec za\u0142atwia potrzeb\u0119, przykrywa \u015bci\u00f3\u0142k\u0105 swoje dzie\u0142o i wraca do siebie kilka pi\u0119ter wy\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jak wspomniano, w futrze leniwca \u017cyj\u0105 stawonogi. Nie tylko paso\u017cytnicze kleszcze, ale wiele innych zwierz\u0105t, w tym much\u00f3wki, chrz\u0105szcze po\u015bwi\u0119tnikowate, motyle \u2013 w tym przedstawiciele rodziny Pyralidae, zw\u0142aszcza z podrodziny Chrysauginae, sp\u0119dzaj\u0105ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia w leniwczym futrze. Wymieni\u0107 mo\u017cna takie rodzaje jak lataj\u0105cy Cryptoses<\/em> i Bradipodicola<\/em>, kt\u00f3ra utraci\u0142a ju\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 latania. W futrze pewnego osobnika naliczono oko\u0142o dw\u00f3ch setek ciem. Kiedy leniwiec schodzi na ziemi\u0119, niekt\u00f3re z tych ciem, jak Cryptoses<\/em>, sk\u0142adaj\u0105 jaja w jego kale. Z jaj wyl\u0119gn\u0105 si\u0119 larwy, kt\u00f3re po przeistoczeniu w doros\u0142e osobniki lec\u0105 szuka\u0107 leniwca i jego futra. Znajd\u0105 go blisko, cz\u0119sto tego samego osobnika, na odchodach kt\u00f3rego wyros\u0142y, poniewa\u017c wypr\u00f3\u017cnia si\u0119 zwykle pod jednym z ulubionych drzew.<\/p>\n\n\n\n

Czemu leniwiec mia\u0142by po\u015bwi\u0119ca\u0107 bezpiecze\u0144stwo i energi\u0119 dla \u017cyj\u0105cych w jego furze ciem? Ewolucja zazwyczaj nie promuje altruizmu. Leniwiec musi co\u015b z tego mie\u0107…<\/p>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce \u017cyj\u0105ce w jego futrze motyle zwi\u0119kszaj\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 azotu i innych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 glony. Te ostatnie, porastaj\u0105c futro leniwca, nie tylko pomagaj\u0105 mu ukry\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d lasu. Leniwiec, okresowo czyszcz\u0105c futro, zjada glony. Okazuje si\u0119, \u017ce s\u0105 bardzo bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em t\u0142uszcz\u00f3w, dostarczaj\u0105cych du\u017co energii i niewymagaj\u0105cych specjalnych kultur bakterii do trawienia, jak ulegaj\u0105ce powolnemu rozk\u0142adowi z udzia\u0142em bakterii Firmicutes<\/em> i Proteobacteria<\/em> li\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Obecno\u015b\u0107 glon\u00f3w w jad\u0142ospisie leniwca pozwala zbilansowa\u0107 jego wydatki energetyczne z dost\u0119pnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami pokarmu. A \u017ce s\u0105 to glony jego w\u0142asnego futra… Ma to pewne plusy: nie trzeba daleko si\u0119ga\u0107. W przypadku zwierz\u0119cia osi\u0105gaj\u0105cego zwykle pr\u0119dko\u015b\u0107 kilkunastu centymetr\u00f3w na sekund\u0119 ma to znaczenie. Ale glony potrzebuj\u0105 ciem, a \u0107my potrzebuj\u0105 z\u0142o\u017cy\u0107 jaja w leniwczych odchodach, kt\u00f3rych same nie znajd\u0105. Ko\u0142o si\u0119 zamyka. Jak wida\u0107, motyle odgrywaj\u0105 w ekosystemie wiele ciekawych r\u00f3l, nie tylko oszukuj\u0105 mr\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n