{"id":8485,"date":"2022-05-03T23:06:45","date_gmt":"2022-05-03T21:06:45","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8485"},"modified":"2022-05-04T18:39:21","modified_gmt":"2022-05-04T16:39:21","slug":"na-prawo-skos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/05\/03\/na-prawo-skos\/","title":{"rendered":"Na prawo skos"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jest wiosna, wi\u0119c nieco intensywniej przygl\u0105dam si\u0119 temu, co ro\u015bnie w szczelinach chodnik\u00f3w, na trawnikach itp. codziennie albo i niecodziennie mijanych miejscach. Niekt\u00f3re rozpoznaj\u0119 w miar\u0119 \u0142atwo i jednoznacznie, inne z du\u017cym marginesem b\u0142\u0119du. U\u017cywam aplikacji iNaturalist.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

To jedna z aplikacji s\u0142u\u017c\u0105cych do raportowania do globalnych baz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej miejsc wyst\u0119powania organizm\u00f3w. Pisa\u0142em kiedy\u015b o takich inicjatywach monitoringu obywatelskiego<\/a>. A w\u0142a\u015bciwie inwentaryzacji, bo monitoring w naukach \u015brodowiskowych zak\u0142ada powtarzalno\u015b\u0107. Od tradycyjnych serwis\u00f3w do raportowania takich obserwacji aplikacja ta r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce na podstawie zdj\u0119cia (lub nagrania \u015bpiewu) podpowiada, co mog\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Takich aplikacji powsta\u0142o wi\u0119cej, s\u0105 np. Flora Incognita i PlantNet. Mam z nimi problem: je\u017celi wiem, co zaobserwowa\u0142em, to wiem i bez nich (najwy\u017cej s\u0142u\u017c\u0105 do potwierdzenia), a je\u017celi nie wiem, to nie mam wcale pewno\u015bci, czy podpowiedzi s\u0105 prawid\u0142owe. Czasem jestem pewien, \u017ce s\u0105 z\u0142e. Niekt\u00f3re z aplikacji s\u0105 o tyle uczciwe, \u017ce podpowiadaj\u0105c np. dwa r\u00f3\u017cne gatunki, informuj\u0105, \u017ce trafno\u015b\u0107 propozycji szacuj\u0105 na 20 proc. Przynajmniej nie udaj\u0105, \u017ce na pewno rozwi\u0105za\u0142y problem. To wci\u0105\u017c moja decyzja, czy kt\u00f3r\u0105\u015b z opcji wybior\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Szczerze m\u00f3wi\u0105c, to i z klasycznymi kluczami czy atlasami pod r\u0119k\u0105 nigdy nie mo\u017cna by\u0107 pewnym, \u017ce rozpozna\u0142o si\u0119 co trzeba i zauwa\u017cy\u0142o w\u0142a\u015bnie te cechy, kt\u00f3re s\u0105 – no w\u0142a\u015bnie – kluczowe.<\/p>\n\n\n\n

iNaturalist r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce nie tylko podpowiada, ale te\u017c inni u\u017cytkownicy mog\u0105 zobaczy\u0107 zg\u0142oszenie, zgodzi\u0107 si\u0119 lub nie z wcze\u015bniejszymi wyborami. Gdyby mie\u0107 do tego pewno\u015b\u0107, \u017ce s\u0105 lepszymi ekspertami ode mnie, by\u0142oby \u015bwietnie. Ale czy na pewno s\u0105? Tyle dobrego, \u017ce gdy potwierdzaj\u0105 m\u00f3j wyb\u00f3r, czuj\u0119 si\u0119 pewniej.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 mo\u017ce nie zawsze. Przyk\u0142adowo: niedawno zrobi\u0142em zdj\u0119cie pewnej ro\u015bliny. Aplikacja podpowiedzia\u0142a mi, \u017ce to rze\u017cucha czteropr\u0119cikowa. \u017be rze\u017cucha, mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 – kszta\u0142t li\u015bci i kwiat\u00f3w w miar\u0119 si\u0119 zgadza. Ale zdj\u0119cie z telefonu nijak nie pozwala na stwierdzenie, czy pr\u0119cik\u00f3w jest cztery, czy sze\u015b\u0107, a to jedna z kluczowych cech. Zg\u0142osi\u0142em wi\u0119c obserwacj\u0119 rze\u017cuchy. Kto\u015b uzna\u0142, \u017ce jest w\u0142a\u015bnie czteropr\u0119cikowa i doda\u0142 tak\u0105 identyfikacj\u0119. Czy dostrzeg\u0142 co\u015b, czego nie dostrzeg\u0142em ja, czy te\u017c zasugerowa\u0142 si\u0119 tylko podpowiedzi\u0105 sztucznej inteligencji? Nie wiem.<\/p>\n\n\n\n

Aplikacje miewaj\u0105 r\u00f3\u017cne dodatkowe cechy. iNaturalist podaje wykres z terminem obserwacji w bazie (w skali kraju, wi\u0119c w przypadku gatunk\u00f3w kosmopolitycznych nie objawia si\u0119 odwr\u00f3cenie p\u00f3r roku). Co mnie tkn\u0119\u0142o w tym roku, to \u017ce moje obserwacje s\u0105 sp\u00f3\u017anione wobec warto\u015bci modalnej.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie jednym z wyt\u0142umacze\u0144 jest to, \u017ce tegoroczne przedwio\u015bnie by\u0142o raczej ch\u0142odne jak na ostatnie lata i suche (poprzednie nie by\u0142y lepsze). Kiedy\u015b pisa\u0142em<\/a>, \u017ce ro\u015bliny cz\u0119sto kwitn\u0105 w do\u015b\u0107 sta\u0142ym terminie zale\u017cnym od d\u0142ugo\u015bci dnia. To jednak modyfikuje aktualna pogoda, co zreszt\u0105 wida\u0107 w s\u0142ynnym przyk\u0142adzie japo\u0144skiego \u015bwi\u0119ta kwitnienia wi\u015bni – jego termin pokazuje zmiany klimatu. Co ciekawe, pod tym wzgl\u0119dem od bezrozumnych drzew mniej elastyczne okazuj\u0105 si\u0119 tak inteligentne zwierz\u0119ta jak gawrony (o tym napisa\u0142em gdzie indziej<\/a>). Dlatego w tym roku w marcu niekt\u00f3re ro\u015bliny mog\u0142y zakwita\u0107 p\u00f3\u017aniej (bo zimno) i mniej intensywnie (bo sucho).<\/p>\n\n\n\n

Nie jest to jedyny czynnik, kt\u00f3ry podejrzewam. Generalnie wykresy nie s\u0105 symetrycznymi krzywymi dzwonowatymi. Oczywi\u015bcie, najwi\u0119cej obserwacji jest w okresie kwitnienia, a wcze\u015bniej i p\u00f3\u017aniej jest ich mniej. Ma to sens merytoryczny – wiele ro\u015blin da si\u0119 oznaczy\u0107 w zasadzie tylko po kwiatach, ewentualnie owocach, a wcze\u015bniej pokrewne gatunki mog\u0105 by\u0107 nieodr\u00f3\u017cnialne. W przypadku gatunk\u00f3w wczesnowiosennych wymusza to prawosko\u015bno\u015b\u0107 wykresu – w styczniu czy lutym obserwacji musi by\u0107 ma\u0142o, a od marca wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Jednak nawet gatunki kwitn\u0105ce latem te\u017c maj\u0105 wykresy silnie prawosko\u015bne. Przypuszczam, \u017ce w znacznej mierze wynika to z ch\u0119ci bycia pierwszym, kt\u00f3ry zg\u0142asza. Przyznaj\u0119, my – osoby interesuj\u0105ce si\u0119 przyrod\u0105 – troch\u0119 jeste\u015bmy jak dzieci w \u0107wiczeniu szukania pierwszych oznak wiosny. I dalej: skoro zg\u0142osi\u0142em, \u017ce 11 marca w moim parku kwitnie podbia\u0142 pospolity, to kropka na mapie si\u0119 pojawi\u0142a i nie bardzo widz\u0119 sens, \u017ceby dodawa\u0107 kropk\u0119 w tym samym miejscu teraz. Ostatecznie podbia\u0142 kwitnie ko\u0142o mnie przez dwa miesi\u0105ce, ale kropk\u0119 postawi\u0142em tylko raz, na pocz\u0105tku tego okresu.<\/p>\n\n\n\n

Tym bardziej wi\u0119c takie zg\u0142oszenia nie s\u0105 monitoringiem, kt\u00f3ry wszak definiuje si\u0119 jako obserwacje regularne w czasie i przestrzeni. Nie s\u0105 te\u017c tak naprawd\u0119 inwentaryzacj\u0105, kt\u00f3ra te\u017c zak\u0142ada systematyczno\u015b\u0107. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c – to po prostu rozrywka, rodzaj kolekcjonerstwa.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ilustracja: Wikipedysta Audriusa<\/a>. Licencja CC BY-SA 3.0<\/span><\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

wykresy obserwacji ro\u015blin cz\u0119sto s\u0105 prawosko\u015bne<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8492,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8485"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8485"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8495,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8485\/revisions\/8495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}