{"id":8583,"date":"2022-07-30T09:14:50","date_gmt":"2022-07-30T07:14:50","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8583"},"modified":"2022-07-30T23:08:56","modified_gmt":"2022-07-30T21:08:56","slug":"meraxes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/07\/30\/meraxes\/","title":{"rendered":"Meraxes"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W jednym z ostatnich wpis\u00f3w wyja\u015bniali\u015bmy pogarszanie si\u0119 seriali na gruncie statystyki<\/a>. Zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 m.in. na wzgardzony przez fan\u00f3w \u00f3smy sezon „Gry o tron\u201d. Jednak\u017ce nieuko\u0144czona seria ksi\u0105\u017cek ca\u0142y czas cieszy si\u0119 uznaniem (kto wie, mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki nieuko\u0144czeniu?).<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Zanim przedstawi\u0119 do\u015b\u0107 niezwyk\u0142y dow\u00f3d tego\u017c ustania tak\u017ce w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w, przypomnijmy sobie pewien ma\u0142o znacz\u0105cy detal. „Pie\u015b\u0144 lodu i ognia\u201d G.R.R. Martina opowiada m.in. o potomkach kr\u00f3l\u00f3w, kt\u00f3rzy podbili Siedem Kr\u00f3lestw dzi\u0119ki ujarzmionym smokom. Na kilkaset lat przed akcj\u0105 powie\u015bci Aegon Zdobywca przy pomocy dw\u00f3ch si\u00f3str i \u017con zarazem najecha\u0142 kontynent, siedz\u0105c na grzebie smoka imieniem Balerion. Jego siostry lata\u0142y na smoczycach Meraxes i Vhagar.<\/p>\n\n\n\n

Trudno nie dostrzec odwo\u0142ania do rzeczywistego podboju Wilhelma Zdobywcy, kt\u00f3ry, nie maj\u0105c w zanadrzu trzech smok\u00f3w, podbi\u0142 Angli\u0119 szcz\u0119\u015bliwym zbiegiem okoliczno\u015bci, oczekuj\u0105c po drugiej stronie Kana\u0142u na wiatr, kiedy w\u0142adaj\u0105cy Wyspami Brytyjskimi Skandynawowie pod wodz\u0105 Harolda i Haralda urywali sobie g\u0142owy. Wilhelm wybi\u0142 potem os\u0142abione w bitwie wojsko uprzedniego zwyci\u0119zcy Harolda, i cho\u0107 jego dynastia nie przetrwa\u0142a d\u0142ugo, jego potomkowie po k\u0105dzieli jako Plantageneci rz\u0105dzili Angli\u0105 nast\u0119pne kilka wiek\u00f3w<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ale do\u015b\u0107 o Wilhelmie. Niedawno w „Current Biology\u201d ukaza\u0142a si\u0119 praca Juana Canale i kilku innych paleontolog\u00f3w, w tym do\u015b\u0107 znanego Petera Makovicky\u2019ego.<\/p>\n\n\n\n

Na p\u00f3\u0142nocy argenty\u0144skiej Patagonii, w ska\u0142ach p\u00f3\u017anokredowej (cenoman-turon) formacji Huincul, znaleziono szkielet obejmuj\u0105cy prawie kompletn\u0105 czaszk\u0119, kr\u0119gi, obie obr\u0119cze oraz ko\u015bci ko\u0144czyn g\u00f3rnych i dolnych. Zwraca\u0142a uwag\u0119 d\u0142uga na 127 cm i p\u0142aska czaszka o nier\u00f3wnych powierzchniach ko\u015bci z rogiem na ko\u015bci \u0142uskowej. \u0141opatka jest jeszcze du\u017ca, ko\u015b\u0107 ramienna r\u00f3wnie\u017c, ko\u015b\u0107 \u0142okciowa jednak ju\u017c skr\u00f3cona. Przednie \u0142apy by\u0142y bardzo ma\u0142e, istotnie zredukowane zw\u0142aszcza w por\u00f3wnaniu z wielkimi tylnymi ko\u0144czynami, na kt\u00f3rych wspiera\u0142o si\u0119 ca\u0142e cia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Szkielet nale\u017ce\u0107 musia\u0142 do teropoda, czyli dinozaura drapie\u017cnego. Niewielkie, niefunkcjonalne r\u0105czki przywodz\u0105 na my\u015bl tyranozaura, jednak pozosta\u0142e cechy wskazuj\u0105 na zupe\u0142nie inn\u0105 grup\u0119. Szczeg\u00f3\u0142owa analiza ko\u015bci pozwoli\u0142a zaliczy\u0107 zwierz\u0119 do rodziny karcharodontozaur\u00f3w, teropod\u00f3w znacznie bli\u017cej spokrewnionych z allozaurami, ale dor\u00f3wnuj\u0105cych, a niekiedy przerastaj\u0105cych rozmiarami s\u0142awnego T. rex<\/em>. Niewielkie \u0142apki stanowi\u0107 wi\u0119c musia\u0142y efekt nie pokrewie\u0144stwa (homologii) z tyranozaurami, ale raczej konwergencji \u2013<\/span><\/span> wyewoluowa\u0142y niezale\u017cnie u niespokrewnionych ze sob\u0105 blisko grup. Pr\u00f3cz tyranozaur\u00f3w i karcharodontozaur\u00f3w znaczn\u0105 redukcj\u0119 ko\u0144czyn g\u00f3rnych spotyka si\u0119 u abelizaur\u00f3w, takich jak rogaty karnotaur.<\/p>\n\n\n\n

Kompletno\u015b\u0107 czaszki pozwoli\u0142a te\u017c na oszacowanie d\u0142ugo\u015bci czaszki blisko spokrewnionego z nowych rodzajem giganotozaura na 162 cm, co czyni j\u0105 najd\u0142u\u017csz\u0105 znan\u0105 czaszk\u0105 dinozaura drapie\u017cnego. Bogata ornamentacja czaszki mog\u0142a stanowi\u0107 podstaw\u0119 struktur odgrywaj\u0105cych istotn\u0105 rol\u0119 w relacjach spo\u0142ecznych. Z kolei mas\u0119 cia\u0142a nowo odkrytego zwierz\u0119cia szacuje si\u0119 na cztery i jedn\u0105 czwart\u0105 tony.<\/p>\n\n\n\n

Przywilejem autora opisu (kreatora) nowego taksonu jest nazwanie go. Canale i wsp\u00f3\u0142pracownicy zaproponowali nazw\u0119 Meraxes gigas<\/em>. Jak podaj\u0105, nowy rodzaj nazwali po smoku z „Pie\u015bni lodu i ognia\u201d George\u2019a R.R. Martina, epitet gatunkowy oznacza po grecku giganta i odnosi si\u0119 do niezwyk\u0142ych rozmiar\u00f3w zwierz\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n