{"id":8588,"date":"2022-07-14T09:14:31","date_gmt":"2022-07-14T07:14:31","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8588"},"modified":"2022-07-14T20:55:03","modified_gmt":"2022-07-14T18:55:03","slug":"sojka-wybiera-sie-tam-gdzie-raki-zimuja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/07\/14\/sojka-wybiera-sie-tam-gdzie-raki-zimuja\/","title":{"rendered":"S\u00f3jka wybiera si\u0119 tam, gdzie raki zimuj\u0105"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ptaki krukowate s\u0105 inteligentne i par\u0119 razy o nich ju\u017c pisa\u0142em. Inteligencja ta objawia si\u0119 m.in. umiej\u0119tno\u015bci\u0105 podgl\u0105dania ludzi, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 nieraz lepiej ni\u017c one namierzy\u0107 jak\u0105\u015b \u0142atw\u0105 zdobycz, ale jej nie zje\u015b\u0107. Na przyk\u0142ad chodz\u0105 po \u0142\u0105kach i wynajduj\u0105 gniazda z jajami albo \u0142atwymi do upolowania piskl\u0119tami. Czasem zostawiaj\u0105 obok jaki\u015b patyk, \u017ceby z daleka by\u0142o wiadomo, gdzie szuka\u0107. Dziwni ci ludzie, mo\u017ce po prostu na razie nie s\u0105 g\u0142odni i znakuj\u0105 miejsce, gdzie mo\u017cna b\u0119dzie wr\u00f3ci\u0107 po jedzenie. Nie ma co czeka\u0107, trzeba korzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Ornitolodzy te\u017c si\u0119 czego\u015b ucz\u0105 i ju\u017c nie znakuj\u0105 badanych gniazd w ten spos\u00f3b. Opr\u00f3cz ornitolog\u00f3w s\u0105 inni biolodzy. Jedna taka grupa – Rafa\u0142 Maciaszek z kolegami – zajmuje si\u0119 gatunkami inwazyjnymi, zw\u0142aszcza wodnymi. Kiedy gatunek obcy okazuje si\u0119 inwazyjny, walka z nim jest ju\u017c zwykle beznadziejna. Czasem jednak udaje si\u0119 zlikwidowa\u0107 jakie\u015b stanowisko.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z gatunk\u00f3w, kt\u00f3re bada grupa Maciaszka, jest rak marmurkowy. Mo\u017cna by o nim pisa\u0107 du\u017co, bo jest prawdopodobnie nowym gatunkiem powsta\u0142ym przez poliploidyzacj\u0119 i sk\u0142ada si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z samic rozmna\u017caj\u0105cych si\u0119 partenogenetycznie. Jest silnie inwazyjny, trafi\u0142 na unijne listy. W zbiornikach, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje, \u017cadne p\u0142azy praktycznie nie maj\u0105 szans na prze\u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

W inwazyjno\u015bci pomaga mu to, \u017ce nie jest silnie uzale\u017cniony od wody. Je\u017celi w zbiorniku co\u015b mu nie odpowiada, mo\u017ce wygrzeba\u0107 sobie nor\u0119 nad brzegiem i prowadzi\u0107 tryb ziemno-wodny. Tam jest za to nara\u017cony na „\u0142owc\u00f3w obcych”, czyli osoby zwalczaj\u0105ce gatunki inwazyjne, takie jak Maciaszek.<\/p>\n\n\n\n

Kilka lat temu ca\u0142kiem poka\u017ana populacja raka marmurkowego pojawi\u0142a si\u0119 pod Ostrowem Lubelskim. W jeziorach Pojezierza \u0141\u0119czy\u0144sko-W\u0142odawskiego wyst\u0119puje inny inwazyjny gatunek – sumik kar\u0142owaty. Potrafi dominowa\u0107 w ichtiofaunie. Jest do\u015b\u0107 agresywny i uprzykrza \u017cycie rakom. Raki marmurkowe potrafi\u0105 z nim \u017cy\u0107 w jednym zbiorniku, ale skoro nie musz\u0105, to zasiedli\u0142y okoliczne ka\u0142u\u017ce i po prostu brzegi.<\/p>\n\n\n\n

Grupa Maciaszka, znalaz\u0142szy to miejsce, zacz\u0119\u0142a n\u0119ka\u0107 raki marmurkowe te\u017c na l\u0105dzie. Rozgrzebywa\u0142a nory, wyci\u0105ga\u0142a osobniki i zbiera\u0142a na zwa\u0142k\u0119. W pewnym momencie wzbudzi\u0142o to zainteresowanie ptak\u00f3w krukowatych, a konkretnie s\u00f3jek. Krukowate maj\u0105 r\u00f3\u017cne sposoby na rozbijanie skorup orzech\u00f3w, \u017co\u0142\u0119dzi czy ma\u0142\u017cy, to i pancerze rak\u00f3w marmurkowych nie s\u0105 dla nich \u017cadn\u0105 przeszkod\u0105. S\u00f3jki zauwa\u017cy\u0142y, \u017ce przyrodnicy zostawiaj\u0105 smakowite raki na ich pastw\u0119. Z kolei przyrodnicy, zauwa\u017cywszy to zainteresowanie, nie odganiali s\u00f3jek, lecz zacz\u0119li wr\u0119cz ostentacyjnie rozgrzebywa\u0107 kolejne nory, pokazuj\u0105c, gdzie najlepiej szuka\u0107 rak\u00f3w. Wyk\u0142adali je te\u017c w widocznych miejscach.<\/p>\n\n\n\n

Sytuacja powtarza\u0142a si\u0119 co kilka lat. W tym roku Maciaszek pojecha\u0142 zobaczy\u0107, jak inwazja si\u0119 rozwija – i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce s\u0105 tam znowu p\u0142azy, kt\u00f3rych nie by\u0142o wida\u0107 od jakiego\u015b czasu. Nie ma ju\u017c za to \u017cadnych l\u0105dowych rak\u00f3w marmurkowych. Najwyra\u017aniej s\u00f3jki pokaza\u0142y im, gdzie raki zimuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/p>\n\n\n\n

fot. Adam Opio\u0142a (<\/em>wikipedysta Selso<\/em><\/a>), licencja <\/em>CC-BY-SA-4.0<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u00f3jki zauwa\u017cy\u0142y, \u017ce przyrodnicy zostawiaj\u0105 smakowite raki na ich pastw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8589,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54],"tags":[219,951,76,474,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8588"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8588"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8595,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8588\/revisions\/8595"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}