{"id":86,"date":"2007-07-16T11:57:53","date_gmt":"2007-07-16T09:57:53","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=86"},"modified":"2013-02-14T10:51:39","modified_gmt":"2013-02-14T09:51:39","slug":"bledne-kolo-dawkinsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/07\/16\/bledne-kolo-dawkinsa\/","title":{"rendered":"B\u0142\u0119dne ko\u0142o Dawkinsa"},"content":{"rendered":"

\"dawkins_200.jpg\"„B\u00f3g urojony”: za du\u017co erystyki, za ma\u0142o rzetelnych argument\u00f3w.
\n<\/strong>
\nSezon urlopowy jest w pe\u0142ni i szcz\u0119\u015bliwie od jakiego\u015b czasu korzystam z jego urok\u00f3w. W przerwach mi\u0119dzy spacerami, kortem i drobnymi wypadami za miasto poczytuj\u0119 wreszcie ksi\u0105\u017ck\u0119 Richarda Dawkinsa „B\u00f3g urojony<\/a>„. Po pierwszych recenzjach i za\u017cartych dyskusjach moja ciekawo\u015b\u0107 by\u0142a mocno rozbudzona. Na razie ksi\u0105\u017cka mnie zawiod\u0142a. Jest \u015bwietnie napisana, a styl Dawkinsa, momentami bardzo ostry i szyderczy, prowokuje do przemy\u015blenia kwestii przez niego poruszanych. Jednak stylowi nie dor\u00f3wnuje poziom merytoryczny: za du\u017co jest w tym wszystkim erystyki<\/a>, a za ma\u0142o rzetelnych argument\u00f3w.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku swojej ksi\u0105\u017cki Dawkins stwierdza, \u017ce istnienie Boga jest hipotez\u0105 naukow\u0105 – tak\u0105 sam\u0105 jak ka\u017cda inna. Tymczasem ju\u017c w tym miejscu mam powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci, czy tak jest.<\/p>\n

<\/p>\n

Metodologia naukowa zak\u0142ada, \u017ce badaniu podlega \u015bwiat w odniesieniu do niego samego. Nauka nie powinna nic m\u00f3wi\u0107, o pierwszych przyczynach, sensach i celach zjawisk przez ni\u0105 opisywanych i tym podobnych kwestiach. Interesuje nas tylko mechanizmy (prawa) rz\u0105dz\u0105ce \u015bwiatem. Najlepiej je\u015bli opisywane s\u0105 one formu\u0142ami przyczynowo-skutkowymi. Przez przyczyn\u0119 rozumie si\u0119 oczywi\u015bcie zjawiska, kt\u00f3re bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105 i wywo\u0142uj\u0105 przedmiot naszych bada\u0144. Reasumuje to charakterystyczna dla nauki formu\u0142a „jak”. Jak to dzia\u0142a? Jak dzia\u0142a \u015bwiat?<\/p>\n

W ten spos\u00f3b ju\u017c na starcie nauka odcina si\u0119 od grz\u0105skiego terenu r\u00f3\u017cnego rodzaju spekulacji, prowadz\u0105cych nieuchronnie do warto\u015bciuj\u0105cego opisu \u015bwiata. Taki opis jest o wiele bardziej nara\u017cony na b\u0142\u0119dy i wypaczenia. W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci opis naukowy ma by\u0107 bezstronny, a jego warstwa \u015bwiatopogl\u0105dowa zredukowana do niezb\u0119dnego minimum. Dla uzyskania u\u017cytecznej wiedzy spekulacje te s\u0105 niepotrzebne. I to jest bardzo s\u0142uszne podej\u015bcie. Nic dziwnego, \u017ce przy takim podej\u015bciu nauka nie dochodzi do Boga, co reasumuje s\u0142ynna wypowied\u017a Laplace’a: „Ta hipoteza jest mi niepotrzebna”. Rzeczywi\u015bcie w nauce „hipoteza Boga” jest niepotrzebna, skoro bada si\u0119 \u015bwiat w odniesieniu do niego samego. A gdy jest przywo\u0142ywana, to tylko po to, by \u0142ata\u0107 dziury w niesp\u00f3jnych teoriach. Na tym zreszt\u0105 polega strategia kreacjonist\u00f3w: szukaj\u0105 dziur w teorii ewolucji, po to, by w ich miejsce wsadzi\u0107 Boga. Ale naukowo nie da si\u0119 doj\u015b\u0107 do Boga.<\/p>\n

Dawkins jednak sugeruje, \u017ce nauka ma tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. A wobec tego istnienie Boga jest kwesti\u0105 rozstrzygaln\u0105 naukowo. Jego zdaniem rozstrzygni\u0119cia naukowe mog\u0105 by\u0107 tylko negatywne: nie ma Boga, a je\u015bli kto\u015b w Niego wierzy, to jest to tylko jego urojenie. Tymczasem skoro ju\u017c w za\u0142o\u017ceniach nauka odcina si\u0119 od Boga i tym podobnych kwestii, nic dziwnego, \u017ce w punkcie doj\u015bcia jego istnienia nie jest w stanie w og\u00f3le potwierdzi\u0107. Wynika to z jej za\u0142o\u017ce\u0144, czego Dawkins nie dostrzega. Nie dostrzegaj\u0105 te\u017c tego kreacjoni\u015bci i z\u0142o\u015bliwie mo\u017cna doda\u0107, \u017ce Dawkins – za\u017carty krytyk kreacjonist\u00f3w – do cna przesi\u0105k\u0142 sposobami ich rozumowania. Wpada przez to w b\u0142\u0119dne ko\u0142o: dostrzega dok\u0142adnie to, co zawarte jest w za\u0142o\u017ceniach nauki. Nie dostrzegaj\u0105c Go w naukowym opisie \u015bwiata dochodzi do wniosku, \u017ce Go nie ma. Tymczasem nauka nie mo\u017ce Go dostrzec, co wynika z jej za\u0142o\u017ce\u0144. Klasyczne b\u0142\u0119dne ko\u0142o.
\n
\nGrzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. jurvetson<\/strong><\/a>, FLickr (CC)<\/em><\/p>\n

W poniedzia\u0142ek 16 lipca na kanale Planette obejrze\u0107 mo\u017cna dwucz\u0119\u015bciowy brytyjski dokument Russella Barnesa „\u0179r\u00f3d\u0142o wszelkiego z\u0142a?”<\/a>, kt\u00f3ry stanowi filmow\u0105 ilustracj\u0119 ksi\u0105\u017cki „B\u00f3g urojony”.
\n
\nWI\u0118CEJ O DAWKINSIE<\/strong><\/p>\n