{"id":8653,"date":"2022-09-09T17:07:48","date_gmt":"2022-09-09T15:07:48","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8653"},"modified":"2022-09-11T01:15:22","modified_gmt":"2022-09-10T23:15:22","slug":"czeka-nas-olbrzymie-bezrobocie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/09\/09\/czeka-nas-olbrzymie-bezrobocie\/","title":{"rendered":"Czeka nas olbrzymie bezrobocie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

A wi\u0119c mamy kolejny rok szkolny. Z mn\u00f3stwem problem\u00f3w. Przepe\u0142nione szko\u0142y, osoby, dla kt\u00f3rych nie znalaz\u0142a si\u0119 \u017cadna plac\u00f3wka, brak nauczycieli, HiT… Ale opr\u00f3cz k\u0142opot\u00f3w generowanych na bie\u017c\u0105co przez rz\u0105dz\u0105cych, aby\u015bmy si\u0119 przypadkiem nie nudzili, s\u0105 jeszcze g\u0142\u0119bsze, bardziej fundamentalne…<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Czytaj\u0105c ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cone przysz\u0142o\u015bci, czy to „XXI lekcji na XXI wiek” Harariego, czy to „\u017bycie 3.0” Tegmarka, widzimy pewien absurd aktualnej edukacji. Ale zaraz, czy musimy wybiega\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107? Wida\u0107 go ju\u017c dzisiaj.<\/p>\n\n\n\n

Zw\u0142aszcza Max Tegmark, profesor fizyki, propagator koncepcji matematycznego (wielo)\u015bwiata b\u0119d\u0105cego realizacj\u0105 wszystkich w\u0142a\u015bciwie sp\u00f3jnych koncepcji matematycznych (Platon dozna\u0142by ekstazy), opisuje do\u015b\u0107 barwnie (i miejscami nieco przera\u017caj\u0105co) mo\u017cliwe wersje przysz\u0142o\u015bci. Oto prawdopodobne jest, \u017ce za jaki\u015b czas (nie mamy poj\u0119cia jaki) stworzymy sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, kt\u00f3ra przewy\u017cszy nas we wszystkim. Ludzka praca stanie si\u0119 zb\u0119dna.<\/p>\n\n\n\n

Autor przypomina, \u017ce maszyny ju\u017c dawno wypar\u0142y prac\u0119 ludzkich i innych zwierz\u0119cych mi\u0119\u015bni. Umiej\u0105 wykona\u0107 powtarzalne zadania, wymagaj\u0105ce raczej si\u0142y ni\u017c kreatywno\u015bci. Tegmark wyobra\u017ca sobie rozmow\u0119 dw\u00f3ch koni po wynalezieniu maszyny parowej. Pierwszy wyra\u017ca obaw\u0119 o swoj\u0105 prac\u0119, drugi zapewnia go, \u017ce powstanie dla nich wiele rob\u00f3t przyjemniejszych ni\u017c zasuwanie w kopalni. Kt\u00f3ry mia\u0142 racj\u0119, widzimy. A w\u0142a\u015bciwie wiemy, a nie widzimy, czasy, kiedy w encyklopedii wystarczy\u0142o napisa\u0107: „ko\u0144, jaki jest, ka\u017cdy widzi”, bezpowrotnie min\u0119\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tam jeszcze, jak pisa\u0142em referaty i grzeba\u0142em w ksi\u0105\u017ckach. Mia\u0142em ich sporo (nie tyle co teraz, wtedy jeszcze mie\u015bci\u0142y si\u0119 na p\u00f3\u0142kach), ale i tak trzeba si\u0119 by\u0142o porz\u0105dnie naszuka\u0107, \u017ceby co\u015b znale\u017a\u0107, a zdarza\u0142o mi si\u0119 nawet i\u015b\u0107 do biblioteki. Dzisiaj w\u0142\u0105czam laptopa, odpalam Google Scholar czy Pubmed, w razie potrzeby loguj\u0119 si\u0119 do biblioteki w poszukiwaniu pe\u0142nych wersji artyku\u0142\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d cz\u0119sto tysi\u0119cy tekst\u00f3w na samej g\u00f3rze pojawiaj\u0105 si\u0119 te wybrane przez algorytm.<\/p>\n\n\n\n

I tak jest z ka\u017cdym w zasadzie zaj\u0119ciem. Z papierowej encyklopedii, z kt\u00f3rej uczyli korzysta\u0107 w szkole, mo\u017cna dzi\u015b zrobi\u0107 podstawk\u0119 pod komputer. Mapa przydaje si\u0119 tylko w kompletnej dziczy, gdzie absolutnie nie ma zasi\u0119gu (swoj\u0105 drog\u0105, ch\u0119tnie bym tak\u0105 gdzie\u015b blisko znalaz\u0142, program i tak wytyczy\u0142by mi drog\u0119 do niej… ale znale\u017a\u0107 j\u0105 ju\u017c nie jest tak \u0142atwo). Interesuj\u0105ce tre\u015bci podsuwa mi program, w razie problem\u00f3w ze zrozumieniem inny program mi je przet\u0142umaczy, a jeszcze inny pomo\u017ce wyda\u0107 pieni\u0105dze na podsuwane mi reklamy. Kasjer, sprzedawca powoli przestaj\u0105 by\u0107 potrzebni. T\u0142umacz, bior\u0105c pod uwag\u0119 stylistyk\u0119 tekst\u00f3w z automatycznego translatora, jeszcze jaki\u015b czas si\u0119 uchowa. Pewnie nied\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n

A co na to wszystko szko\u0142a? Pisa\u0142em ostatnio, \u017ce uczymy fakt\u00f3w uproszczonych i przestarza\u0142ych<\/a>. Ale wi\u0119kszy problem mo\u017ce wynika\u0107 z tego, \u017ce w og\u00f3le uczymy fakt\u00f3w. Ostatnio w telewizji s\u0142ucha\u0142em narzekania, \u017ce na historii m\u0142odzie\u017c wkuwa dzielnice Krzywoustego, a nie wie, czym by\u0142a Solidarno\u015b\u0107. Nikt jej nie pokaza\u0142, \u017ce z tego, co by\u0142o, wynika to, co jest obecnie. Kto siedzia\u0142 w jakiej dzielnicy, mo\u017cna sprawdzi\u0107 w 10 sekund, istotny jest sam namys\u0142 nad tym, jak mo\u017cna rz\u0105dzi\u0107. To jeszcze niekiedy si\u0119 zdarza\u0142o, ale namys\u0142 nad XX w. ju\u017c prawie nigdy. Nie wystarcza\u0142o czasu.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3\u0142owe omawianie cykl\u00f3w rozwojowych i mn\u00f3stwa tym podobnych bzdet\u00f3w na biologii… Ma to sens w przypadku tasiemca \u2013 z wnioskiem: nie jedz niezbadanego mi\u0119sa. W przypadku mszak\u00f3w niekoniecznie. Rozpoznawanie drzew po li\u015bciach jest fajne, ale… naprawd\u0119 s\u0105 od tego programy<\/a>. Korzystania z nich nikt m\u0142odzie\u017cy nie nauczy. Cyrkulacja powietrza oczywi\u015bcie by\u0142a. Co praktycznie mo\u017cna zrobi\u0107, by zmniejszy\u0107 negatywny wp\u0142yw na globalne ocieplenie \u2013 niekoniecznie.<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzisiejszych uczni\u00f3w b\u0119dzie pracowa\u0107 w zawodach, kt\u00f3re jeszcze nie istniej\u0105. Albo b\u0119d\u0105 zmuszeni do zmiany zawodu co dekad\u0119, w miar\u0119 rozwoju sztucznej inteligencji poch\u0142aniaj\u0105cej coraz wi\u0119cej miejsc pracy. Ugruntowana wiedza nie przydaje si\u0119 ju\u017c, kiedy w kilka sekund mamy dost\u0119p do wiedzy, kt\u00f3rej nigdy nie ogarniemy. Problem w tym, \u017ce skrywa si\u0119 pod zwa\u0142ami \u015bmieci. Internet bombarduje nas informacjami i prawie \u017cadna nie ma warto\u015bci. Te potrzebne i adekwatne wy\u0142owi\u0107 trudno. Tego si\u0119 w szkole nie uczy. Ocena warto\u015bci informacji to podstawa \u2013 tak\u017ce w zawodzie businessmana, lekarza, prawnika…<\/p>\n\n\n\n

Zamiast zaj\u0119\u0107 technicznych polegaj\u0105cych na wykonywaniu czynno\u015bci, kt\u00f3re za ka\u017cdego doros\u0142ego wykonuj\u0105 maszyny, przyda\u0142oby si\u0119 raczej przeszkolenie z obs\u0142ugi sprz\u0119tu. Komputera, drukarki, tych wszystkich kabli… Lekarza walcz\u0105cego o p\u00f3\u0142nocy z drukark\u0105 czy systemem informatycznym naprawd\u0119 nie wymy\u015blili autorzy g\u0142o\u015bnego spotu. A w\u0142a\u015bnie – kluczowa umiej\u0119tno\u015b\u0107 programowania. W szko\u0142ach ucz\u0105 tego rzadko, a przydatna jest znacznie cz\u0119\u015bciej, ni\u017c si\u0119 wydaje \u2013 i b\u0119dzie prawdopodobnie coraz bardziej.<\/p>\n\n\n\n

Sprawno\u015b\u0107 fizyczna pozostaje wa\u017cna ju\u017c g\u0142\u00f3wnie z uwagi na zdrowie. Prace wymagaj\u0105ce zr\u0119czno\u015bci te\u017c s\u0105 ju\u017c zast\u0119powane przez maszyny. Wszelkie powtarzalne, a przez to \u0142atwo programowalne prace b\u0119d\u0105 w przysz\u0142o\u015bci wykonywane przez programy, niepotrzebuj\u0105ce przerw na jedzenie, toalet\u0119 i sen, pope\u0142niaj\u0105ce znacznie mniej b\u0142\u0119d\u00f3w. Ostan\u0105 si\u0119 prace wymagaj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie kreatywno\u015bci i relacji.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c widzimy niedob\u00f3r lekarzy, piel\u0119gniarek, psychoterapeut\u00f3w, nauczycieli. Mamy za to mn\u00f3stwo ludzi na \u015bmieciowych umowach, kt\u00f3rzy nie dostan\u0105 lepszej pracy, bo, powiedzmy to, nie maj\u0105 kwalifikacji. Nie z w\u0142asnej winy. Po prostu szko\u0142a nie da\u0142a im umiej\u0119tno\u015bci potrzebnych na rynku pracy. Zas\u00f3b umiej\u0119tno\u015bci b\u0119dzie si\u0119 stopniowo kurczy\u0142, pozostan\u0105 te najtrudniejsze do zast\u0105pienia, wymagaj\u0105ce najwi\u0119kszej kreatywno\u015bci i nieszablonowego my\u015blenia. Je\u015bli system edukacji si\u0119 nie zmieni, czeka nas olbrzymie bezrobocie, a zarazem zabraknie ludzi do pracy. Ku takiej przysz\u0142o\u015bci zmierzamy.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:<\/em><\/strong> Ralf Roletschek, <\/em>\u00a0<\/em><\/b><\/span>Rolnik orz\u0105cy\u00a0p\u0142ugiem\u00a0konnym w Fahrenwalde w\u00a0niemieckim\u00a0kraju zwi\u0105zkowym\u00a0Meklemburgia-Pomorze Przednie, za Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludzka praca stanie si\u0119 zb\u0119dna.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8660,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,30,29],"tags":[971,853,970],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8653"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8663,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8653\/revisions\/8663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}