{"id":8735,"date":"2022-11-17T13:28:11","date_gmt":"2022-11-17T12:28:11","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8735"},"modified":"2022-11-19T14:18:38","modified_gmt":"2022-11-19T13:18:38","slug":"witaminy-dla-szympansow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/11\/17\/witaminy-dla-szympansow\/","title":{"rendered":"Witaminy dla szympans\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"352\" height=\"480\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/352px-Common_Chimpanzee_at_Warsaw_Zoo.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8738\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/352px-Common_Chimpanzee_at_Warsaw_Zoo.jpg 352w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/352px-Common_Chimpanzee_at_Warsaw_Zoo-220x300.jpg 220w\" sizes=\"(max-width: 352px) 100vw, 352px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Zar\u00f3wno przodkowie wsp\u00f3\u0142czesnych ludzi, jak i szympans\u00f3w ewoluowali w Afryce, a wi\u0119c z grubsza rzecz ujmuj\u0105c, w strefie mi\u0119dzyzwrotnikowej. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z du\u017cym nas\u0142onecznieniem i dostosowaniem koloru sk\u00f3ry do ochrony przed promieniowaniem nadfioletowym. Cz\u0119\u015b\u0107 ludzi wyemigrowa\u0142a w wy\u017csze szeroko\u015bci geograficzne, gdzie ciemny kolor sk\u00f3ry (i konieczno\u015b\u0107 os\u0142aniania jej ubraniami przed ch\u0142odem) sta\u0142 si\u0119 przeszkod\u0105 w wytwarzaniu odpowiedniej ilo\u015bci witaminy D.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi \u017cyj\u0105cych na p\u00f3\u0142noc od Zwrotnika Raka ma sk\u00f3r\u0119 stosunkowo jasn\u0105. W odr\u00f3\u017cnieniu od ludzi szympansy nie skolonizowa\u0142y Europy. Nie znaczy to jednak, \u017ce ich nie ma na tym kontynencie \u2013 \u017cyj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w ogrodach zoologicznych. W\u0142a\u015bnie im postanowi\u0142a si\u0119 przyjrze\u0107 mi\u0119dzynarodowa grupa badaczy w kontek\u015bcie witaminy D, a wyniki opublikowa\u0142a w \u201eScientific Reports\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Przeanalizowano krew kilkuset osobnik\u00f3w z 32 ogrod\u00f3w z zachodniej Europy (od Portugalii po Szwecj\u0119). Mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce te z po\u0142udnia b\u0119d\u0105 mia\u0142y lepsze wyniki ni\u017c te z p\u00f3\u0142nocy, ale nie okaza\u0142o si\u0119 to istotnym czynnikiem. Co ciekawe, r\u00f3wnie\u017c suplementacja, przynajmniej w takiej postaci jak obecnie, nie ma wi\u0119kszego wp\u0142ywu. Przede wszystkim jest stosowana rzadko. Wa\u017cniejsze okaza\u0142y si\u0119 pora roku i to, czy zwierz\u0119ta wychodzi\u0142y na zewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie da si\u0119 do ko\u0144ca stwierdzi\u0107, czy szympansy w europejskich ogrodach zoologicznych cierpi\u0105 na niedob\u00f3r witaminy D z jednego powodu \u2013 nikt dotychczas nie ustali\u0142 odpowiednich standard\u00f3w. Gdyby zastosowa\u0107 kryteria dla jednego z najbli\u017cszych krewnych szympansa, tj. cz\u0142owieka rozumnego, taki niedob\u00f3r dotyczy\u0142by mniej wi\u0119cej jednej trzeciej przypadk\u00f3w. Zim\u0105 to ju\u017c 55 proc. Badacze postuluj\u0105 wi\u0119c, by lepiej zg\u0142\u0119bi\u0107 temat i podj\u0105\u0107 odpowiednie \u015brodki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>fot. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/User:CLI\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Wikipedysta CLI<\/a>, licencja <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">CC BY-SA 4.0<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul><li>Sophie Moitti\u00e9, Rachel Jarvis, Stephan Bandelow, Sarah Byrne, Phillipa Dobbs, Melissa Grant, Christopher Reeves, Kate White, M\u00e1ty\u00e1s Liptovszky, Kerstin Baiker&nbsp;2022 <em>Vitamin D status in chimpanzees in human care: a Europe wide study<\/em>&nbsp; Scientific Reports&nbsp;12, 17625 doi: <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41598-022-21211-6\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">10.1038\/s41598-022-21211-6<\/a><\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy szympansom w zoo nie brakuje witaminy D?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8738,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,65,204],"tags":[608,988],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8735"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8735"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8742,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8735\/revisions\/8742"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}