{"id":8737,"date":"2022-11-24T07:26:56","date_gmt":"2022-11-24T06:26:56","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8737"},"modified":"2022-11-24T12:07:54","modified_gmt":"2022-11-24T11:07:54","slug":"elektrowstrzasy-czemu-nie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/11\/24\/elektrowstrzasy-czemu-nie\/","title":{"rendered":"Elektrowstrz\u0105sy? Czemu nie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ma\u0142o jest w psychiatrii sposob\u00f3w leczenia budz\u0105cych wi\u0119kszy l\u0119k ni\u017c owiane z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 elektrowstrz\u0105sy. Czy zas\u0142u\u017cenie?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Na zaj\u0119ciach z psychiatrii studenci, nawet ci niezainteresowani tematem (czyli zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107), wyczekuj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci zobaczenia tych s\u0142awnych elektrowstrz\u0105s\u00f3w. Niekt\u00f3rzy dopytuj\u0105, czy w og\u00f3le si\u0119 je jeszcze stosuje, a otrzymawszy odpowied\u017a twierdz\u0105c\u0105 \u2013<\/span><\/span> prosz\u0105 o mo\u017cliwo\u015b\u0107 obejrzenia procedury. Co zwykle nie stanowi problemu, bo w szpitalach psychiatrycznych wykonuje si\u0119 je wbrew pozorom dosy\u0107 cz\u0119sto.<\/p>\n\n\n\n

W powszechnej opinii kr\u00f3luje do\u015b\u0107 przera\u017caj\u0105ce wyobra\u017cenie zniewolonego, przywi\u0105zanego do \u0142\u00f3\u017cka, wykr\u0119canego w konwulsjach pacjenta ra\u017conego pr\u0105dem. Tak to rzeczywi\u015bcie wygl\u0105da\u0142o dawno. W ubieg\u0142ym wieku zauwa\u017cono, \u017ce u niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych jednocze\u015bnie na schizofreni\u0119 i padaczk\u0119 po napadzie drgawkowym dochodzi\u0142o do z\u0142agodzenia objaw\u00f3w psychotycznych (objaw\u00f3w schizofrenii<\/a>, takich jak omamy czy urojenia<\/a>). Podj\u0119to wi\u0119c pr\u00f3by leczenia psychozy poprzez sztuczne wywo\u0142ywanie napad\u00f3w padaczkowych, czy to przez podanie odpowiednich substancji (do\u015b\u0107 szkodliwy kardiazol), czy to przez poddanie leczonego dzia\u0142aniu pr\u0105du elektrycznego. Napad padaczki polega na niew\u0142a\u015bciwej pracy kom\u00f3rek nerwowych, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w\u0142a\u015bnie poprzez odpowiednie przewodzenie pr\u0105du. Nadmierne ich pobudzenie skutkowa\u0107 mo\u017ce napadem padaczkowym i to w\u0142a\u015bnie si\u0119 wywo\u0142uje, przyk\u0142adaj\u0105c napi\u0119cie z zewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n

Wbrew opinii jednego z warszawskich profesor\u00f3w psychiatrii, kt\u00f3ry kilka lat temu w wywiadzie dla popularnego (g\u0142\u00f3wnie w\u015br\u00f3d wyznawc\u00f3w jednej partii politycznej) tygodnika opinii zaproponowa\u0142 poddawanie elektrowstrz\u0105som os\u00f3b o niezgodnych z jego pogl\u0105dach politycznych (co spotka\u0142o si\u0119 z do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 krytyk\u0105 \u015brodowiska i wycofaniem si\u0119 ze swych s\u0142\u00f3w samego zainteresowanego), rozpocz\u0119cie elektroterapii nie jest takie \u0142atwe.<\/p>\n\n\n\n

Najpierw nale\u017cy ustali\u0107 wskazania. Jest to zazwyczaj schizofrenia b\u0105d\u017a ci\u0119\u017cki epizod zaburze\u0144 nastroju, kt\u00f3ry nie poddaje si\u0119 innym sposobom leczenia, zw\u0142aszcza farmakoterapii. W przypadku schizofrenii leczenie rozpoczyna si\u0119 tzw. neuroleptykiem drugiej generacji, w razie nieskuteczno\u015bci pr\u00f3buje si\u0119 innego leku z tej samej grupy b\u0105d\u017a starszego leku z pierwszej generacji. W razie kilku niepowodze\u0144 pr\u00f3buje si\u0119 klozapiny, w mi\u0119dzyczasie stosuje si\u0119 jeszcze po\u0142\u0105czenia paru lek\u00f3w naraz. Dopiero w razie nieskuteczno\u015bci tego wszystkiego si\u0119ga si\u0119 po elektrowstrz\u0105sy. Podobnie w ci\u0119\u017ckim epizodzie depresyjnym, zw\u0142aszcza w chorobie afektywnej dwubiegunowej \u2013 je\u015bli stosowano liczne leki w odpowiednich dawkach przez odpowiedni czas z niewielkim b\u0105d\u017a \u017cadnym skutkiem, trzeba pomy\u015ble\u0107 o elektroterapii. Szybciej o elektrowstrz\u0105sach mo\u017cna pomy\u015ble\u0107 w przypadku ci\u0119\u017ckiego stanu \u2013 np. gdy pacjent z powodu depresji lub psychozy nie przyjmuje pokarm\u00f3w, nara\u017caj\u0105c si\u0119 na \u015bmier\u0107 z g\u0142odu (i tabletek te\u017c nie po\u0142knie).<\/p>\n\n\n\n

Zakwalifikowanie pacjenta do zabiegu nawet w najci\u0119\u017cszych sytuacjach nie przebiega jednak szybko. Trzeba wykona\u0107 liczne konsultacje, by wykluczy\u0107 przeciwwskazania. Niezb\u0119dne jest wykonanie bada\u0144 laboratoryjnych i badanie przez internist\u0119 (zw\u0142aszcza pod k\u0105tem kardiologii), neurologa, okulist\u0119 (ocena dna oka, by wykluczy\u0107 nadci\u015bnienie \u015br\u00f3dczaszkowe) i anestezjologa. Jakakolwiek infekcja czy nieprawid\u0142owo\u015bci elektrolitowe uniemo\u017cliwiaj\u0105 przeprowadzenie zabiegu. Po stwierdzeniu braku przeciwwskaza\u0144 i uzyskaniu zgody (zazwyczaj pacjenta \u2013 je\u015bli jest w stanie tak\u0105 wyrazi\u0107, a formalnie rzecz bior\u0105c, szeregu zg\u00f3d pisemnych) mo\u017cna przyst\u0105pi\u0107 do leczenia.<\/p>\n\n\n\n

Pacjent k\u0142adzie si\u0119 na \u0142\u00f3\u017cku, a anestezjolog usypia go jak do operacji, tyle \u017ce na kr\u00f3tko. Anestetyki wy\u0142\u0105czaj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, wi\u0119c pacjent w og\u00f3le nie b\u0119dzie pami\u0119ta\u0142 zabiegu, kt\u00f3ry prze\u015bpi. Leki zwiotczaj\u0105ce mi\u0119\u015bnie eliminuj\u0105 dr\u017cenia. Je\u015bli leki niewystarczaj\u0105co dobrze rozprowadz\u0105 si\u0119 po krwiobiegu, niekiedy w kluczowym momencie wida\u0107 lekkie dr\u017cenia palc\u00f3w. Jednak cz\u0119\u015bciej nie wida\u0107 zupe\u0142nie nic. Sk\u0105d wiadomo, \u017ce zabieg w og\u00f3le si\u0119 uda\u0142? Psychiatra, opr\u00f3cz kluczowej roli \u2013 naci\u015bni\u0119cia przycisku dostarczaj\u0105cego napi\u0119cie wywo\u0142uj\u0105ce przep\u0142yw pr\u0105du przez elektrody za\u0142o\u017cone na g\u0142ow\u0119 pacjenta i znajduj\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy nimi jego tkanki \u2013 obserwuje monitorowany na bie\u017c\u0105co uproszczony zapis elektroencefalogramu (EEG). Aktywno\u015b\u0107 napadowa zazwyczaj trwa kilkadziesi\u0105t sekund. Nast\u0119pnie pacjent jest powoli wybudzany.<\/p>\n\n\n\n

Najniebezpieczniejszym elementem zabiegu jest tak naprawd\u0119 trwaj\u0105ce kilka minut znieczulenie i to ono daje najwi\u0119cej powik\u0142a\u0144. Przej\u015bciowo wybudzaj\u0105cy si\u0119 pacjent przejawia zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci, kt\u00f3re ust\u0119puj\u0105 po kilku godzinach, niekiedy wyst\u0119puj\u0105 przemijaj\u0105ce problemy z pami\u0119ci\u0105 czy b\u00f3l mi\u0119\u015bni. Powa\u017cniejsze problemy obserwuje si\u0119 bardzo rzadko. Poprawa wymaga zwykle cyklu kilkunastu zabieg\u00f3w co par\u0119 dni i nast\u0119pnie co kilka tygodni zabieg\u00f3w przypominaj\u0105cych, po kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w potrafi w kilka godzin doj\u015b\u0107 do siebie, odebra\u0107 wypis z dwudniowej hospitalizacji i samodzielnie pojecha\u0107 do domu. Efekty leczenia bywaj\u0105 bardzo dobre, cz\u0119sto znacznie lepsze od stosowanej uprzednio farmakoterapii (aczkolwiek zabiegi stosuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy liczne leki zawiod\u0142y).<\/p>\n\n\n\n

Ku rozczarowaniu student\u00f3w i poprawie pacjent\u00f3w w zasadzie nie ma czego ogl\u0105da\u0107. Pomimo gro\u017anej nazwy ca\u0142y zabieg sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce pacjent \u015bpi w narkozie, a lekarz wciska przycisk i ogl\u0105da wydruk. Dlatego w niekt\u00f3rych o\u015brodkach odchodzi si\u0119 od m\u00f3wienia o elektrowstrz\u0105sach i u\u017cywa terminu elektroterapia. \u017badnych wstrz\u0105s\u00f3w to leczenie nie obejmuje. Jak mi to opisa\u0142 kiedy\u015b pewien do\u015bwiadczony psychiatra: – Troch\u0119 jak na budowie. Trzech lekarzy i piel\u0119gniarki patrz\u0105, jak pacjent \u015bpi<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:<\/em><\/strong> Soggybread, Photo of a MECTA spECTrum 5000Q in a modern ECT Suite, za <\/em>Wikimedia Commons<\/em><\/a>, w domenie publicznej. Maszyna do przeprowadzania zabiegu, wida\u0107 wydruk z uproszczonym zapisem EEG<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ma\u0142o jest w psychiatrii sposob\u00f3w leczenia budz\u0105cych wi\u0119kszy l\u0119k ni\u017c owiane z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 elektrowstrz\u0105sy. Czy zas\u0142u\u017cenie?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8746,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,204],"tags":[990,989,38,258],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8737"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8737"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8752,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8737\/revisions\/8752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}