{"id":8764,"date":"2022-12-11T17:51:52","date_gmt":"2022-12-11T16:51:52","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8764"},"modified":"2022-12-13T18:00:01","modified_gmt":"2022-12-13T17:00:01","slug":"ide-sobie-patrze-a-leja-zasluzonych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2022\/12\/11\/ide-sobie-patrze-a-leja-zasluzonych\/","title":{"rendered":"Id\u0119 sobie, patrz\u0119, a lej\u0105 zas\u0142u\u017conych"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Onomastyka niecz\u0119sto go\u015bci na naszym blogu. Niedawno jednak na mapie Warszawy pojawi\u0142a si\u0119 nazwa nieco odbiegaj\u0105ca od zwyczaj\u00f3w – aleja Ofiar Rosyjskiej Agresji. Rada miasta nada\u0142a j\u0105 13 pa\u017adziernika, uchwa\u0142\u0119 opublikowano 25 pa\u017adziernika, a wesz\u0142a w \u017cycie 14 dni p\u00f3\u017aniej. Tabliczki pojawi\u0142y si\u0119 18 listopada.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Nietypowo\u015b\u0107 sytuacji polega na tym, co tak naprawd\u0119 otrzyma\u0142o nazw\u0119. Alej\u0105 najcz\u0119\u015bciej nazywa si\u0119 dwa zupe\u0142nie odmienne rodzaje dr\u00f3g – piesze lub pieszo-rowerowe (ewentualnie z jakimi\u015b pasami dla rolek itp.) dr\u00f3\u017cki w parkach albo szerokie arterie miejskie, kt\u00f3re dawniej obsadzano drzewami, ale obecnie nie ka\u017cdy projektant o tym my\u015bli. (Z czasem taka arteria mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 mniej przepustowa, tak sta\u0142o si\u0119 np. z Alejami Ujazdowskimi). W tym przypadku rzeczywi\u015bcie jest to \u015bcie\u017cka pieszo-rowerowa, ale nie le\u017cy po\u015brodku parku, a wzd\u0142u\u017c innej drogi – ulicy Belwederskiej – po jej zachodniej stronie.<\/p>\n\n\n\n

Ulica to nie tylko jezdnia. Jej cz\u0119\u015bci\u0105 s\u0105 chodniki i drogi dla rower\u00f3w, dlatego gdy jeden z pas\u00f3w jezdni zamieni si\u0119 na drog\u0119 dla rower\u00f3w, to nie jest – wbrew temu, co mo\u017cna tu i \u00f3wdzie us\u0142ysze\u0107 – zw\u0119\u017ceniem ulicy. Ulica jest tak samo szeroka i ma tyle samo pas\u00f3w, tylko jeden zamiast by\u0107 pasem dla pojazd\u00f3w motorowych staje si\u0119 pasem dla rower\u00f3w i hulajn\u00f3g. Dlatego te\u017c adresy przypisane do ulicy mog\u0105 si\u0119ga\u0107 daleko od jezdni. W Rzeszowie dom przy ulicy Szopena 57 le\u017cy od niej tak daleko, \u017ce w mi\u0119dzyczasie mi\u0119dzy nimi wybudowano ulic\u0119 Kilara – a adres pozosta\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie, przynajmniej na razie, jest w Warszawie – adresy przypisane ulicy Belwederskiej pozosta\u0142y mimo pojawienia si\u0119 nowo nazwanej alei. Nieco podobna sytuacja jest ciut na p\u00f3\u0142noc. Na Powi\u015blu biegnie aleja\u00a03 Maja, kt\u00f3ra le\u017cy poni\u017cej wiaduktu mostu Ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego, zwyczajowo uwa\u017canego za cz\u0119\u015b\u0107 Alej Jerozolimskich. Domy maj\u0105 jednak numery przypisane al. 3 Maja, a nie Al. Jerozolimskim ani mostowi,<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy zachowanie adres\u00f3w Belwederskiej si\u0119 utrzyma, bo miejsce wprowadzenia nowej nazwy nie jest przypadkowe. Po zachodniej stronie ulicy le\u017cy kompleks zabudowa\u0144 ambasady rosyjskiej, kt\u00f3ry teraz le\u017cy bezpo\u015brednio przy alei Ofiar Rosyjskiej Agresji. Zmiana adresu z Belwederskiej 49 na Ofiar Rosyjskiej Agresji (1, 3 albo jakikolwiek inny numer) by\u0142aby rzeczywist\u0105 realizacj\u0105 potrzeby postawienia ambasady tego pa\u0144stwa w niezr\u0119cznej sytuacji. A nikt nie ukrywa, \u017ce taka jest motywacja zmiany.<\/p>\n\n\n\n

Warszawscy radni nie s\u0105 pierwsi. W Pradze ju\u017c w 2020 r. n\u00e1m\u011bst\u00ed Pod ka\u0161tany (plac Pod Kasztanami) zmieniono na n\u00e1m\u011bst\u00ed Borise N\u011bmcova, honoruj\u0105c rosyjskiego opozycjonist\u0119 zamordowanego przez s\u0142u\u017cby rz\u0105dowe. Nie by\u0142 to przypadek, bo obok mie\u015bci si\u0119 rosyjska ambasada. Rosjanom nie spodoba\u0142o si\u0119 takie uhonorowanie ich obywatela i – poniewa\u017c kompleks ambasady w Pradze jest r\u00f3wnie rozleg\u0142y co ten w Warszawie – przenie\u015bli adres korespondencyjny na budynek le\u017c\u0105cy ju\u017c przy innej ulicy – Korunova\u010dn\u00ed. Niewiele to da\u0142o, bo od 22 kwietnia 2022 r. ten odcinek Korunova\u010dn\u00ed nazywa si\u0119 ulic\u0105 Ukrajinsk\u00fdch hrdin\u016f (ukrai\u0144skich bohater\u00f3w). Gdyby ambasadzie przysz\u0142o na my\u015bl poszukanie innej ulicy do adresowania, pozosta\u0142aby jej alejka parkowa. Tyle \u017ce obecnie nazywa si\u0119 promen\u00e1da Anny Politkovsk\u00e9. Jest te\u017c tutaj placyk vyhl\u00eddka Alexeje Navaln\u00e9ho. Jak wida\u0107, przy rosyjskiej ambasadzie jest du\u017co rosyjskich i oko\u0142orosyjskich akcent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w marcu 2022 r. nowy adres dosta\u0142a te\u017c ambasada Rosji w Wilnie. Do niedawna by\u0142o to Latvi\u0173 gatv\u0117 53, ale tak naprawd\u0119 le\u017ca\u0142a w g\u0142\u0119bi skweru oddalonego od ulicy. Obecnie skwer to Boriso Nemcovo skveras (nie wiem, jak w Wilnie, ale w Warszawie istniej\u0105 adresy przypisane do skwer\u00f3w), a uliczka dojazdowa do ambasady, do niedawna bezimienna, to Ukrainos Didvyri\u0173 gatv\u0117. Ambasada ma teraz w\u0142a\u015bnie jej adres, mie\u015bci si\u0119 pod numerem 2. Sytuacja bardzo wi\u0119c przypomina prask\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ulica Belwederska jest silnie wpisana w histori\u0119 Warszawy. Jej nazwa ma zwi\u0105zek z miejscem, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduje, co przynajmniej od dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego nie jest regu\u0142\u0105 (tzn. ulica Kolejowa rzeczywi\u015bcie le\u017cy przy torach, a Dunaj w miejscu dawnej rzeczki, ale ju\u017c przy ulicy Cukrowniczej raczej nigdy nie by\u0142o cukrowni). Przemianowanie jej nie wchodzi\u0142o zatem w gr\u0119. Nawet kawa\u0142ka, jak w Pradze, by\u0142oby kontrowersyjne.<\/p>\n\n\n\n

Przez chwil\u0119 wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017ce uda si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 manewr wile\u0144ski. Uliczka dojazdowa od Belwederskiej do bramy ambasady jest bardzo kr\u00f3tka. Gdyby jej nada\u0107 nazw\u0119, by\u0142aby jedn\u0105 z najkr\u00f3tszych ulic Warszawy. Obecnie za tak\u0105 uwa\u017ca si\u0119 dwudziestodwumetrow\u0105 ulic\u0119 Samborsk\u0105, cho\u0107 s\u0105 inne pretenduj\u0105ce, jak Rabarbarowa. Ju\u017c w marcu radni Nowej Lewicy zaproponowali, by nazwa\u0107 j\u0105 ulic\u0105 Obro\u0144c\u00f3w i Obro\u0144czy\u0144 Ukrainy 2022 r.<\/p>\n\n\n\n

W Pradze i Wilnie uda\u0142o si\u0119 szybko i sprawnie – w Warszawie nie. Gdyby skalkowa\u0107 nazw\u0119 jako Bohater\u00f3w Ukrainy, w Polsce brak precyzji budzi\u0142by w\u0105tpliwo\u015bci. Od razu podnios\u0142yby si\u0119 g\u0142osy, \u017ce to upami\u0119tnienie Bandery czy przynajmniej Chmielnickiego. U\u015bci\u015blenie roku pozwala unikn\u0105\u0107 tego zarzutu, a s\u0105 precedensy. Chocia\u017cby dawna ulica Wery Kostrzewy od 1990 r. nazywa si\u0119 Bitwy Warszawskiej 1920 r., \u017ceby by\u0142o jasne, o kt\u00f3r\u0105 bitw\u0119 w ma\u0142o pokojowej historii stolicy chodzi (opr\u00f3cz paru obron, wyp\u0119dzenia Szwed\u00f3w, bitwy w wielkiej wojnie p\u00f3\u0142nocnej, w historii napoleo\u0144skiej tak czasem nazywa si\u0119 bitw\u0119 pod Raszynem). Z\u0142o\u015bliwi m\u00f3wi\u0105, \u017ce w Polsce nie zwyk\u0142o si\u0119 nadawa\u0107 ulicom imion bohater\u00f3w, bo to ma\u0142o martyrologiczne. Jako przyk\u0142ad podaje si\u0119, \u017ce s\u0142ynny sopocki Monciak, czyli ulica Bohater\u00f3w Monte Cassino, jest omy\u0142kowo z rozp\u0119du nazywany ulic\u0105 Obro\u0144c\u00f3w Monte Cassino. Propozycja lewicy wpisuje si\u0119 w trend martyrologiczny.<\/p>\n\n\n\n

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, w Warszawie s\u0105 ulice bohater\u00f3w: ulica Bohater\u00f3w Warszawy, plac Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego, aleja Bohater\u00f3w Wrze\u015bnia, ulica Bohater\u00f3w z Kopalni „Wujek”, wreszcie ulica Bohater\u00f3w, bli\u017cej niesprecyzowanych. Ulic Bohater\u00f3w Monte Cassino poza Sopotem te\u017c jest kilka. W stolicy jest po prostu ulica Monte Cassino – bez wskazania, co konkretnie upami\u0119tnia.<\/p>\n\n\n\n

Wyd\u0142u\u017cenie nazwy stwarza jednak problem. Pojawi\u0142y si\u0119 docinki, \u017ce tabliczka nie zmie\u015bci si\u0119 na uliczce tej d\u0142ugo\u015bci. Mo\u017cna podejrzewa\u0107, \u017ce wi\u0119kszym problemem ni\u017c konkretne upami\u0119tnienie s\u0105 ambicje i niesnaski polityczne. Rada miasta w marcu bez problemu uchwali\u0142a rezolucj\u0119 pot\u0119piaj\u0105c\u0105 rosyjsk\u0105 agresj\u0119 na Ukrain\u0119. Co do zasady wszyscy radni byli te\u017c za upami\u0119tnieniem w nazewnictwie, ale sprawa ugrz\u0119z\u0142a w sporach politycznych nad szczeg\u00f3\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie w lipcu 2022 r. now\u0105 propozycj\u0119, t\u0119, kt\u00f3r\u0105 w ko\u0144cu uda\u0142o si\u0119 przyj\u0105\u0107, zg\u0142osili radni PiS. Radni PO zgodnie z obecnym rytua\u0142em politycznym oczywi\u015bcie nie mogli tak po prostu na to przysta\u0107, ale g\u0142osowanie przeciw by\u0142oby wbrew oczekiwaniom elektoratu. Pewnie te\u017c wbrew w\u0142asnym odczuciom, cho\u0107 ten czynnik przy g\u0142osowaniach jest chyba najrzadziej brany pod uwag\u0119. Pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy, nie tylko polityk\u00f3w, ale te\u017c r\u00f3\u017cnych ekspert\u00f3w, \u017ce nazwa jest niezr\u0119czna i za d\u0142uga (bior\u0105c pod uwag\u0119 nazwy typu skwer Trzeciego Batalionu Pancernego Armii Krajowej „Golski” – OK, to wymowa, w zapisie jest 3 i skr\u00f3t AK, ulica pp\u0142k. Mieczys\u0142awa Soko\u0142owskiego „Grzyma\u0142y” itd. – ten argument ci\u0119\u017cko uzna\u0107 za powa\u017cny). Kto\u015b stwierdzi\u0142, \u017ce sprawa jest zbyt powa\u017cna, by nazywa\u0107 w ten spos\u00f3b tak\u0105 alejk\u0119. Kto\u015b wstrzyma\u0142 si\u0119 od g\u0142osu, kto\u015b nie przyszed\u0142 – i przesz\u0142a propozycja PiS.<\/p>\n\n\n\n

Ostatecznie wi\u0119c po p\u00f3\u0142 roku przepychanek ambasada Rosji w Polsce mie\u015bci si\u0119 przy alei Ofiar Rosyjskiej Agresji, cho\u0107 znaj\u0105c jej dzia\u0142ania z innych miast, nie b\u0119dzie tego oficjalnie zauwa\u017ca\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. Wikipedysta Cybularny<\/a>, licencja CC0 1.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

po p\u00f3\u0142 roku przepychanek ambasada Rosji le\u017cy przy alei Ofiar Rosyjskiej Agresji<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8774,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,4,47,30,135,28],"tags":[179,163,681,909,210],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8764"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8764"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8776,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8764\/revisions\/8776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}