{"id":88,"date":"2007-07-24T10:51:31","date_gmt":"2007-07-24T08:51:31","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=88"},"modified":"2013-02-14T10:51:34","modified_gmt":"2013-02-14T09:51:34","slug":"trzecie-oko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/07\/24\/trzecie-oko\/","title":{"rendered":"Trzecie oko"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"200\" vspace=\"5\" hspace=\"5\" height=\"267\" border=\"0\" align=\"left\" alt=\"oko_200.jpg\" title=\"oko_200.jpg\" src=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/oko_200.jpg\" \/>Czym atei\u015bci r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od os\u00f3b wierz\u0105cych?<br \/>\n<\/strong><br \/>\nWed\u0142ug r\u00f3\u017cnych tradycji duchowych cz\u0142owiek posiada troje oczu: dwoje naturalnych oczu cz\u0142owieka odnoszonych jest do \u015bwiata zewn\u0119trznego, postrzeganego przez zmys\u0142y i do \u015bwiata wewn\u0119trznego postrzeganego dzi\u0119ki introspekcji. Trzecie oko mia\u0142oby umo\u017cliwia\u0107 percepcj\u0119 \u015bwiata duchowego. W ten spos\u00f3b w <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Hinduizm\">hinduizmie<\/a> przedstawiany jest <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/%C5%9Aiwa\">\u015aiwa<\/a>. Jestem pewien, \u017ce taka my\u015bl pojawia\u0142a si\u0119 u jednego ze \u015bredniowiecznych my\u015blicieli, ale mimo usilnych poszukiwa\u0144 na razie nie jestem w stanie ustali\u0107 u kogo. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie s\u0105dz\u0119, \u017ce z tej perspektywy mo\u017cna by spojrze\u0107 na nieustanny sp\u00f3r o charakter i przedmiot wierze\u0144 religijnych mi\u0119dzy osobami wierz\u0105cymi i ateistami.<\/p>\n<p>Dwoje oczu jest naturalnym wyposa\u017ceniem cz\u0142owieka. Symbolicznie jedno z nich nazywane jest okiem zewn\u0119trznym, poniewa\u017c obejmuje postrzeganie przy pomocy zmys\u0142\u00f3w \u015bwiata zewn\u0119trznego; drugie to oko wewn\u0119trzne, poniewa\u017c umo\u017cliwia postrzeganie wewn\u0119trznych stan\u00f3w cz\u0142owieka, dost\u0119pnych dzi\u0119ki introspekcji. W tej perspektywie tym, co r\u00f3\u017cni ateist\u00f3w od os\u00f3b wierz\u0105cych to brak trzeciego oka, czyli percepcji \u015bwiata duchowego.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Osoby wierz\u0105ce mia\u0142yby si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 od ateist\u00f3w jakimi\u015b do\u015bwiadczeniem \u015bwiata duchowego. My\u015bl ta niebezpiecznie zbli\u017ca si\u0119 do tautologii, kt\u00f3ra nic nie wyja\u015bnia. Wierz\u0105cy s\u0105 dlatego wierz\u0105cy, \u017ce maj\u0105 jak\u0105\u015b percepcj\u0119 \u015bwiata duchowego, a atei\u015bci tej percepcji nie posiadaj\u0105 i dlatego jej nie uznaj\u0105. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c wierz\u0105cy wierz\u0105, dlatego \u017ce maj\u0105 jakie\u015b do\u015bwiadczenie wiary (trzecie oko); atei\u015bcie przeciwnie &#8211; nie maj\u0105c takiego do\u015bwiadczenia, w og\u00f3le go nie uznaj\u0105.<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce powy\u017csza tautologia rzuca \u015bwiat\u0142o na \u017ar\u00f3d\u0142o zasadniczej niezgodno\u015bci mi\u0119dzy obydwoma stronami. Ot\u00f3\u017c nauka mie\u015bci si\u0119 w granicach dw\u00f3ch pierwszych oczu. Trzecie oko to dla niej sfera bardzo subiektywnych prze\u017cy\u0107 na dodatek trudno wyra\u017calnych w precyzyjnym j\u0119zyku (mistyka z punktu widzenia \u015bcis\u0142ego u\u017cywania s\u0142\u00f3w jest niezrozumia\u0142a), jak i niedost\u0119pnej ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi. Nie ka\u017cdy ma duchowe do\u015bwiadczenia. Przy bardzo nie\u017cyczliwym podej\u015bciu do tej sfery ateista-naukowiec powie, \u017ce to kompletne bzdury, chore urojenia czy halucynacje. Przy \u017cyczliwym za\u0142o\u017cy, \u017ce naukowo trudno przes\u0105dzi\u0107, czy \u017ar\u00f3d\u0142em prze\u017cy\u0107 religijnych jest jaki\u015b byt ponadnaturalny. Nauka nie mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 na przeczuciach czy niejasnych prze\u015bwiadczeniach, a jej podstawow\u0105 cech\u0105 jest nieustanny krytycyzm. St\u0105d te\u017c ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e \u017c\u0105danie udowodnienia, \u017ce taka sfera w og\u00f3le istnieje oraz \u017c\u0105danie dowod\u00f3w na istnienie Boga.<\/p>\n<p>Poniewa\u017c tei\u015bci nie mog\u0105 dostarczy\u0107 takich dowod\u00f3w ateistom, nic dziwnego, \u017ce ci drudzy prze\u017cycia ze sfery duchowej sprowadzaj\u0105 do dw\u00f3ch pozosta\u0142ych sfer: bada si\u0119 funkcje spo\u0142eczne religii, spo\u0142eczne \u017ar\u00f3d\u0142a wierze\u0144 religijnych, zmiany w pojmowaniu Boga w zale\u017cno\u015bci od kontekstu historycznego i kulturowego, wiar\u0119 traktuje si\u0119 jako efekt wychowania, skutek autosugestii lub te\u017c z\u0142udzenie, a nawet urojenie. Jest to dla mnie ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e.<\/p>\n<p>Z drugiej strony ludzie wierz\u0105cy takie \u017c\u0105dania traktuj\u0105 ze zdziwieniem: wierz\u0105 w Boga nie dlatego, \u017ce maj\u0105 dow\u00f3d, ale dlatego, \u017ce tego do\u015bwiadczyli. I nie musi to by\u0107 bezpo\u015brednie widzenie \u015bwi\u0119tych, Marii Panny, anio\u0142\u00f3w, Boga itp. Mog\u0105 to by\u0107 bardziej subtelne do\u015bwiadczenia r\u00f3\u017cnego rodzaju &#8222;znak\u00f3w&#8221;, kt\u00f3re s\u0105 przez tak\u0105 osob\u0105 odczytywane jako \u015bwiadectwo istnienia Boga. Chocia\u017c tak odczytane by\u0107 nie musz\u0105, co\u015b (trzecie oko) daje podstaw\u0119 osobie wierz\u0105cej do takiej, a nie innej interpretacji tych &#8222;znak\u00f3w&#8221;.<\/p>\n<p>Je\u015bli co\u015b w tej my\u015bli jest, to wniosek brzmi nast\u0119puj\u0105co: obie strony stoj\u0105 na takich pozycjach, \u017ce porozumienie nie mo\u017ce by\u0107 mo\u017cliwe, a co za tym idzie konflikt mi\u0119dzy nimi nieusuwalny. Obie strony maj\u0105 racj\u0119 ze swojego punktu widzenia. Ale zmiana tych punkt\u00f3w widzenia jest niemo\u017cliwa.<\/p>\n<p><strong>Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n<p><em>Fot. <a title=\"Link to oTto kiNDeR's photos\" href=\"http:\/\/www.flickr.com\/photos\/30834131@N00\/\"><strong>oTto kiNDeR<\/strong><\/a>, Flickr (CC BY SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym atei\u015bci r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od os\u00f3b wierz\u0105cych? Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych tradycji duchowych cz\u0142owiek posiada troje oczu: dwoje naturalnych oczu cz\u0142owieka odnoszonych jest do \u015bwiata zewn\u0119trznego, postrzeganego przez zmys\u0142y i do \u015bwiata wewn\u0119trznego postrzeganego dzi\u0119ki introspekcji. Trzecie oko mia\u0142oby umo\u017cliwia\u0107 percepcj\u0119 \u015bwiata duchowego. W ten spos\u00f3b w hinduizmie przedstawiany jest \u015aiwa. Jestem pewien, \u017ce taka my\u015bl pojawia\u0142a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2365,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions\/2365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}