{"id":8829,"date":"2023-01-27T11:30:29","date_gmt":"2023-01-27T10:30:29","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8829"},"modified":"2023-01-30T01:03:26","modified_gmt":"2023-01-30T00:03:26","slug":"patykiem-po-wodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2023\/01\/27\/patykiem-po-wodzie\/","title":{"rendered":"Patykiem po wodzie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

23 grudnia 2022 r. w „Dzienniku Ustaw” ukaza\u0142 si\u0119 akt prawny wygl\u0105daj\u0105cy do\u015b\u0107 niszowo: rozporz\u0105dzenie ministra infrastruktury z 18 listopada 2022 r. w sprawie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Dniestru. Obszar ten zajmuje 233 km kw. i jest jednym z najmniejszych w Polsce.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Znajduje si\u0119 tutaj rzeka, kt\u00f3ra dowodzi, \u017ce w j\u0119zyku polskim zdarzaj\u0105 si\u0119 niezwyk\u0142e zbitki sp\u00f3\u0142g\u0142oskowe – Strwi\u0105\u017c. S\u0105 w niej pstr\u0105gi (chyba nie ma wzdr\u0119gi) – mo\u017cna podj\u0105\u0107 j\u0119zykowe wyzwanie. Gdyby kto\u015b chcia\u0142 powiedzie\u0107 o pope\u0142nianiu przest\u0119pstw w Strwi\u0105\u017cu (s\u0142ownikowa wymowa to p\u0283\u025bst\u025b\u0303mpstffstrf\u02b2j\u0254\u0303w\u0303\u0292u), to architektka czy chirur\u017cka ju\u017c nigdy nie wyda\u0142aby si\u0119 trudna. (Niekt\u00f3rzy fonetycy t\u0142umacz\u0105, \u017ce Polacy nie wymawiaj\u0105 tak d\u0142ugich prawdziwych zbitek sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych – wstawiaj\u0105 zredukowane samog\u0142oski [\u0259]).\u00a0Pr\u00f3cz tego s\u0105 jeszcze dwa dop\u0142ywy Dniestru: Mszaniec i Lechnawa, oraz kilkana\u015bcie dop\u0142yw\u00f3w tej tr\u00f3jki.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce to sprawa powiatu bieszczadzkiego. Nawet w aktualno\u015bciach na stronie instytucji odpowiedzialnej za przygotowanie tego planu – Pa\u0144stwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – nie ma \u017cadnej wzmianki.<\/p>\n\n\n\n

Ale to nie jest dokument pozostaj\u0105cy w izolacji. Jest pierwszym z dziewi\u0119ciu, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 przyj\u0119te przez Polsk\u0119 na obecny cykl planistyczny w europejskim systemie gospodarki wodnej. W styczniu opublikowano te\u017c plany dla naszych cz\u0119\u015bci obszar\u00f3w dorzeczy Ban\u00f3wki i Niemna. Czekamy jeszcze na plany dla \u015awie\u017cej, Dunaju, \u0141aby, Prego\u0142y, a przede wszystkim Odry i Wis\u0142y. Je\u015bli kto\u015b czeka na plany dla dorzeczy rzek przymorza, takich jak \u0141eba czy Pars\u0119ta, nie doczeka si\u0119. To byty administracyjne, a nie hydrograficzne, dorzecza tych rzek s\u0105 w\u0142\u0105czone albo do obszaru Odry, albo Wis\u0142y. Przez jaki\u015b czas by\u0142 dziesi\u0105ty obszar – \u00dccker przy granicy z Meklemburgi\u0105, ale by\u0142y tu tylko wody podziemne. Urz\u0119dnicy z Brukseli wytykali nam, \u017ce w tym wypadku brakuje jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144 dla rzek i jezior, wi\u0119c urz\u0119dnicy w Warszawie uznali, \u017ce zamiast co kilka lat s\u0142a\u0107 wyja\u015bnienia, \u017ce trudno planowa\u0107 co\u015b dla nieistniej\u0105cych obiekt\u00f3w, \u0142atwiej w\u0142\u0105czy\u0107 ten rejon do obszaru Odry.<\/p>\n\n\n\n

Plany gospodarowania wodami na obszarze dorzeczy (PGW) to najwa\u017cniejsze dokumenty w kontek\u015bcie wdra\u017cania ramowej dyrektywy wodnej. S\u0105 og\u0142aszane na sze\u015b\u0107 lat okre\u015blanych jako cykle planistyczne. Pierwszy zestaw dziesi\u0119ciu PGW Polska przyj\u0119\u0142a w 2011 r., siedem lat po wej\u015bciu do Unii. Zawiera\u0142y du\u017co danych geograficznych, o administracji wodnej – w tym katalog tzw. jednolitych cz\u0119\u015bci w\u00f3d – i nieprzesadnie du\u017co o planowanych dzia\u0142aniach w zakresie gospodarki wodnej. Komisja Europejska uzna\u0142a, \u017ce dokumenty s\u0105 nie w pe\u0142ni warto\u015bciowe, brakuje zw\u0142aszcza dowod\u00f3w, \u017ce niekt\u00f3re inwestycje nie pogorsz\u0105 stanu ekologicznego rzek, i zagrozi\u0142a wstrzymaniem wyp\u0142aty funduszy. Warunkiem by\u0142o uzupe\u0142nienie plan\u00f3w dla dw\u00f3ch najwi\u0119kszych obszar\u00f3w dorzeczy. W 2014 r. napr\u0119dce opracowano wi\u0119c masterplany dla obszar\u00f3w dorzecza Odry i Wis\u0142y, a KE uzna\u0142a to za wystarczaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Prace nad masterplanami zbieg\u0142y si\u0119 z przygotowywaniem PGW na kolejny cykl. Tym razem ruszy\u0142a du\u017ca kampania ze sloganem Nieza-Wodne Plany zach\u0119caj\u0105ca do udzia\u0142u w konsultacjach. Przez kilka lat zebrano du\u017co wi\u0119cej informacji monitoringowych o stanie w\u00f3d. Nieco poprawi\u0142a si\u0119 inwentaryzacja \u017ar\u00f3de\u0142 zanieczyszcze\u0144, cho\u0107 wci\u0105\u017c nie wszystko si\u0119 spi\u0119\u0142o. Przyk\u0142adowo: czasem znany by\u0142 adres zak\u0142adu z pozwoleniem na odprowadzanie \u015bciek\u00f3w (np. biurowiec w \u015brodku miasta), ale nie by\u0142o znane dok\u0142adne miejsce tego odprowadzania. Na domiar wszystkiego r\u00f3\u017cne regionalne zarz\u0105dy gospodarki wodnej mia\u0142y w\u0142asne wzory zbior\u00f3w danych, ci\u0119\u017ckie do zsynchronizowania. Ostatecznie seri\u0119 PGW uda\u0142o si\u0119 przyj\u0105\u0107 jako rozporz\u0105dzenia rady ministr\u00f3w pod koniec 2016 r. Najwy\u017cszy czas, bo ich zakres obejmowa\u0142 ju\u017c 2016 r.<\/p>\n\n\n\n

Wyrobienie si\u0119 w czasie wcale nie jest proste, krajom cz\u0142onkowskim nie zawsze si\u0119 to udaje. Wida\u0107 to na mapach z poszczeg\u00f3lnych lat przygotowywanych przez Europejsk\u0105 Agencj\u0119 \u015arodowiska, gdzie pojawiaj\u0105 si\u0119 bia\u0142e plamy niekt\u00f3rych kraj\u00f3w czy obszar\u00f3w dorzeczy wi\u0119kszych pa\u0144stw. To si\u0119 przydarzy\u0142o np. Walonii – Belgia w zakresie wdra\u017cania ramowej dyrektywy wodnej jest rozdzielona na dwie cz\u0119\u015bci dzia\u0142aj\u0105ce w zupe\u0142nie innych trybach.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w nast\u0119pnym roku w Polsce mia\u0142a miejsce du\u017ca reforma administracji gospodarki wodnej. Sko\u0144czono z rozbiciem dzielnicowym, regionalne zarz\u0105dy gospodarki wodnej zosta\u0142y razem z krajowym zarz\u0105dem mocniej w\u0142\u0105czone w struktury nowego urz\u0119du. Urz\u0105d zreszt\u0105 przesta\u0142 by\u0107 formalnie urz\u0119dem, a sta\u0142 si\u0119 przedsi\u0119biorstwem pa\u0144stwowym na w\u0142asnych zasadach, nieco podobnie do Las\u00f3w Polskich. Regionalne zarz\u0105dy gospodarki wodnej zintegrowano z dotychczasowymi wojew\u00f3dzkimi urz\u0119dami melioracji, ale pr\u00f3ba integracji z urz\u0119dami \u017ceglugi \u015br\u00f3dl\u0105dowej si\u0119 nie uda\u0142a. Wkr\u00f3tce potem dzia\u0142 „gospodarka wodna” zosta\u0142 wy\u0142\u0105czony z resortu \u015brodowiska, trafi\u0142 najpierw do Ministerstwa Gospodarki Morskiej i \u017beglugi \u015ar\u00f3dl\u0105dowej, kt\u00f3re nawet nie uwzgl\u0119dni\u0142o tego w nazwie, a po jego likwidacji do Ministerstwa Infrastruktury.<\/p>\n\n\n\n

W ramach reformy zmieniono uk\u0142ad region\u00f3w wodnych, ale przede wszystkim zaplanowano zmian\u0119 wykazu jednolitych cz\u0119\u015bci w\u00f3d powierzchniowych (jcwp). W przypadku jezior jcwp jest w zasadzie to\u017csama z jeziorem, wi\u0119c tu rewolucji nie by\u0142o. Wiadomo jednak, \u017ce Wis\u0142a w Krakowie, Warszawie czy Gda\u0144sku to co\u015b innego i powinno si\u0119 j\u0105 podzieli\u0107 na mniejsze cz\u0119\u015bci. W przypadku rzek wyznaczenie jcwp daje pole do popisu. W Danii jcwp wyznaczono tak, \u017ce przeci\u0119tna jej d\u0142ugo\u015b\u0107 to 1,5 km, w Austrii i Szwecji – ok. 3. Z kolei na \u0141otwie przeci\u0119tna jcwp ma ponad 30 km, a w S\u0142owenii i Bu\u0142garii – ponad 20 km. W Polsce w okresie obowi\u0105zywania plan\u00f3w z lat 2011 i 2016 to by\u0142o ok. 15 km. Warszawski odcinek Wis\u0142y mie\u015bci\u0142 si\u0119 w dw\u00f3ch jcwp – jednej zaczynaj\u0105cej si\u0119 od uj\u015bcia Jeziorki, a ko\u0144cz\u0105cej na uj\u015bciu Kana\u0142u M\u0142oci\u0144skiego, a drugiej ko\u0144cz\u0105cej si\u0119 z uj\u015bciem Narwi. Administracja wodna uzna\u0142a, \u017ce to zbyt du\u017ce rozdrobnienie, i zaproponowa\u0142a, aby takie jcwp po\u0142\u0105czy\u0107 i Warszawa ma le\u017ce\u0107 nad jcwp zaczynaj\u0105cej si\u0119 ju\u017c od uj\u015bcia Wieprza. Po tej reformie przeci\u0119tna jcwp rzeczna ma mie\u0107 ok. 23 km. To nie jest tylko kwestia zmiany linii na mapach. Chocia\u017cby ocena jako\u015bci w\u00f3d wykonywana jest dla jednolitych cz\u0119\u015bci w\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n

Administracja wodna, przygotowuj\u0105c si\u0119 do cyklu planistycznego 2022-27, ju\u017c wszystkie dokumenty opracowuje dla nowego uk\u0142adu jcwp. Administracja \u015brodowiskowa s\u0142u\u017c\u0105ca administracji wodnej (np. sie\u0107 monitoringu jako\u015bci w\u00f3d) – tak\u017ce. Prace nad now\u0105 dokumentacj\u0105 trwaj\u0105 w zasadzie ca\u0142y czas i w kwietniu 2021 r. rozpocz\u0119to konsultacje projekt\u00f3w PGW na nowy cykl, aby mog\u0142y wej\u015b\u0107 w \u017cycie w 2022 r. Osoby zainteresowane mog\u0105 \u015bledzi\u0107 procesy legislacyjne z tym zwi\u0105zane. Nie wszyscy jednak wiedzieli, \u017ce trzeba by\u0142o zajrze\u0107 do ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o szczeg\u00f3lnych rozwi\u0105zaniach zwi\u0105zanych z zapobieganiem, przeciwdzia\u0142aniem i zwalczaniem covid-19, innych chor\u00f3b zaka\u017anych oraz wywo\u0142anych nimi sytuacji kryzysowych oraz niekt\u00f3rych innych ustaw. Kluczowe okaza\u0142o si\u0119 owo „niekt\u00f3rych innych\u201d – w\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142o si\u0119 Prawo wodne. Ustawa wprowadzi\u0142a zapis, \u017ce dotychczasowe PGW zachowuj\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107 do 22 grudnia 2022 r. Plan dla Dniestru opublikowano p\u00f3\u017aniej. Czy przez jaki\u015b czas nie obowi\u0105zywa\u0142o nic? Ale\u017c sk\u0105d. 21 grudnia 2022 wesz\u0142a ustawa z 15 grudnia 2022 r. o szczeg\u00f3lnej ochronie niekt\u00f3rych odbiorc\u00f3w paliw gazowych w 2023 r. w zwi\u0105zku z sytuacj\u0105 na rynku gazu. Czytamy, \u017ce w Prawie wodnym wyrazy \u201e22 grudnia 2022 r.\u201d zast\u0119puje si\u0119 wyrazami \u201e22 marca 2023 r.”. Tak, harmonogram gospodarki wodnej jest ustalany m.in. w ustawie o paliwach.<\/p>\n\n\n\n

Nie zmieni\u0142o to jednak ju\u017c zaplanowanych sieci. Zatem w 2022 r., mimo obowi\u0105zywania dotychczasowych PGW, system administracji dzia\u0142a\u0142 ju\u017c zgodnie z nowym podzia\u0142em, formalnie b\u0119d\u0105cym dopiero projektem. Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry czy Wis\u0142y jeszcze nie og\u0142oszono, ale PGW dla Dniestru jednoznacznie wskazuje, \u017ce nowy system monitoringu i klasyfikacji w\u00f3d obowi\u0105zywa\u0142 ju\u017c przez ca\u0142y 2022 r. Pozostaje czeka\u0107 na potwierdzenie tego w kolejnych planach.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. Piotr Panek. licencja <\/em>CC BY-SA 4.0<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

plany gospodarowania wodami to nie taka prosta sprawa<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8826,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,4,43],"tags":[407,71,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8829"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8829"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8846,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8829\/revisions\/8846"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}