{"id":9025,"date":"2023-07-20T15:16:01","date_gmt":"2023-07-20T13:16:01","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9025"},"modified":"2023-07-20T21:49:35","modified_gmt":"2023-07-20T19:49:35","slug":"amerykanskie-sinice-truja-w-czerwcu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2023\/07\/20\/amerykanskie-sinice-truja-w-czerwcu\/","title":{"rendered":"Ameryka\u0144skie sinice truj\u0105 w czerwcu"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Lato to czas zakwit\u00f3w, a zw\u0142aszcza m\u00f3wienia o nich. Tu i \u00f3wdzie inspekcja sanitarna zamyka k\u0105pieliska, \u017ceby ewentualne zatrucia by\u0142y wynikiem w\u0142asnej g\u0142upoty i nie da\u0142o si\u0119 zrzuci\u0107 winy na zaniechania s\u0142u\u017cb. Tymczasem CDC, jej ameryka\u0144ski odpowiednik, opublikowa\u0142 raport z toksycznych zakwit\u00f3w z 2021 r.<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Raport opiera si\u0119 na danych dobrowolnie przesy\u0142anych przez s\u0142u\u017cby stanowe, wi\u0119c CDC (Centers for Disease Control and Prevention<\/em> \u2013 Centra Kontroli i Prewencji Chor\u00f3b) zastrzega, \u017ce nie jest kompletny. Nie ma chocia\u017cby danych z Teksasu, kt\u00f3ry od prawie 40 lat jest ostoj\u0105 Prymnesium parvum<\/em>. Jest te\u017c bardzo ma\u0142o danych z zakwit\u00f3w oceanicznych, a to w\u0142a\u015bnie one (red tide<\/em>) s\u0105 g\u0142\u00f3wnym utrapieniem ameryka\u0144skiej akwakultury, ich skutki mog\u0105 po\u015brednio objawia\u0107 si\u0119 chorobami takimi jak paralityczne\/neurotoksyczne\/amnestyczne zatrucie skorupiakami. Polska nazwa jest troch\u0119 bez sensu, bo najcz\u0119\u015bciej bezpo\u015brednim \u017ar\u00f3d\u0142em nie s\u0105 skorupiaki, a ma\u0142\u017ce. Statystyczny Polak jednak cz\u0119\u015bciej zje krewetk\u0119 ni\u017c omu\u0142ka czy ostryg\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony ta niereprezentatywno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce wnioski mog\u0105 by\u0107 bli\u017csze polskiej rzeczywisto\u015bci, gdzie, podobnie jak w raporcie CDC, toksyczne zakwity to g\u0142\u00f3wnie domena s\u0142odkowodnych zbiornik\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do rekreacji – zorganizowanej w re\u017cimie k\u0105pieliska lub nie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zanotowanych zakwit\u00f3w powoduj\u0105 sinice, a najcz\u0119\u015bciej wykrywan\u0105 toksyn\u0105 jest mikrocystyna. Pisali\u015bmy ju\u017c o niej i jej pokrewnych<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W raporcie odnotowano 117 przypadk\u00f3w zatrucia ludzi. Jedne sko\u0144czy\u0142y si\u0119 wysypk\u0105, inne r\u00f3\u017cnymi uci\u0105\u017cliwo\u015bciami gastrycznymi z biegunk\u0105 i wymiotami na czele, niekt\u00f3re mia\u0142y objawy neurologiczne. 8 proc. wymaga\u0142o przyj\u0119cia na oddziale ratunkowym, \u017cadne nie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 zgonem.<\/p>\n\n\n\n

Prawie po\u0142owa przypadk\u00f3w dotyczy os\u00f3b nieletnich, a skrajnie nieliczne os\u00f3b w wieku emerytalnym. No c\u00f3\u017c – dzieci mo\u017ce s\u0105 mniej odporne na te toksyny, ale pewnie po prostu bardziej beztrosko wbiegaj\u0105 do wody mimo zakwitu. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce stwierdzano te\u017c obecno\u015b\u0107 toksyn mimo braku widocznego zakwitu.<\/p>\n\n\n\n

Zatrucia \u015bmiertelne odnotowano. Dotycz\u0105 jednak innych ni\u017c ludzie zwierz\u0105t, kt\u00f3re najwyra\u017aniej nie maj\u0105 obrzydzenia, a historyjki o ich rzekomym instynktownym unikaniu naturalnego b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a ska\u017cenia s\u0105 niewiele warte. (Znacie t\u0119 wyliczank\u0119, co warto na\u015bladowa\u0107 z natury – np. pi\u0107 wod\u0119 tam, gdzie robi to ko\u0144?). Szczeg\u00f3lnie powa\u017cnym przypadkiem jest \u015bmier\u0107 ponad 2 tys. nietoperzy w stanie Waszyngton. Dane dotycz\u0105ce zwierz\u0105t s\u0105 jednak bardziej przypadkowe. Najbardziej systematyczne s\u0105 dane o zatruciach ps\u00f3w, kt\u00f3re, jak ludzie, te\u017c najcz\u0119\u015bciej do\u015bwiadcza\u0142y k\u0142opot\u00f3w gastrycznych i os\u0142abienia. Z regu\u0142y objawy pojawia\u0142y si\u0119 u nich szybciej ni\u017c u ludzi, ale potem ust\u0119powa\u0142y podobnie, tj. po 24 godzinach. W og\u00f3le procent zgon\u00f3w u dzikich zwierz\u0105t jest znaczny, ale na pewno wp\u0142yw ma na to fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015bci ich zatru\u0107 nikt nie zauwa\u017cy\u0142, podczas gdy u zwierz\u0105t domowych, a tym bardziej ludzi, ka\u017cda wysypka rodzi uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Zatrucie nietoperzy nast\u0105pi\u0142o w sierpniu, kiedy w og\u00f3le zakwity by\u0142y najcz\u0119stsze. Gdyby nie ten przypadek, najwi\u0119cej zatru\u0107 zwierz\u0105t (innych ni\u017c ludzie) stwierdzono by we wrze\u015bniu. Tymczasem ludzie najcz\u0119\u015bciej doznawali zatrucia w czerwcu. Wygl\u0105da to tak, jakby na samym pocz\u0105tku wakacji ludzie byli najmniej uwa\u017cni, a potem w miar\u0119 pojawiania si\u0119 kolejnych zakwit\u00f3w nabierali ostro\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ilustracja: CDC, domena publiczna jako dzie\u0142o ameryka\u0144skiej agencji rz\u0105dowej<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

CDC opublikowa\u0142o raport o toksycznych zakwitach<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9026,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,43,204],"tags":[114,222,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9025"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9025"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9025\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9029,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9025\/revisions\/9029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}