{"id":9065,"date":"2023-08-23T07:25:15","date_gmt":"2023-08-23T05:25:15","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9065"},"modified":"2023-08-23T12:33:42","modified_gmt":"2023-08-23T10:33:42","slug":"e-recepty-o-co-chodzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2023\/08\/23\/e-recepty-o-co-chodzi\/","title":{"rendered":"E-recepty: o co chodzi?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dzi\u015b temat mo\u017ce ma\u0142o naukowy, ale do\u015b\u0107 gor\u0105cy: awantura o e-recepty. O co chodzi?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Jeszcze dekad\u0119 temu na uczelniach medycznych uczono, \u017ce recepta to pisemne polecenie lekarza skierowane do farmaceuty. Kilka lat temu przeprowadzono du\u017c\u0105 reform\u0119, a w efekcie ograniczono wystawianie recept papierowych i wprowadzono recepty w wersji elektronicznej, w skr\u00f3cie e-recepty. Mimo trudno\u015bci po jakich\u015b dw\u00f3ch miesi\u0105cach system zacz\u0105\u0142 nawet dzia\u0142a\u0107 (cho\u0107 pocz\u0105tkowo wystawione e-recepty znika\u0142y).<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b lekarz wystawia recept\u0119, wybieraj\u0105c w systemie informatycznym lek z listy, wpisuje liczb\u0119 opakowa\u0144, dawkowanie i refundacj\u0119. Po\u015bwiadcza sw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i recepta jedzie do tzw. systemu P1, gromadz\u0105cego wszystkie recepty w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Recepty papierowe ca\u0142y czas s\u0105 wa\u017cne, ale zaleca si\u0119, \u017ceby ich unika\u0107. W\u0142adza wymienia konkretne sytuacje, kiedy mo\u017cna je wypisa\u0107. Przede wszystkim chodzi o recepty pro auctore<\/em> (dla wystawiaj\u0105cego) i pro familia<\/em> (dla rodziny, oczywi\u015bcie istnieje w polskim prawie przepis normuj\u0105cy, kto zalicza si\u0119 do rodziny lekarza, \u017ceby nie m\u00f3g\u0142 np. wystawi\u0107 recepty koledze, kt\u00f3ry gorzej si\u0119 poczuje na wsp\u00f3lnym spotkaniu). Wyj\u0105tek ma za zadanie ochrania\u0107 g\u0142\u00f3wnie lekarzy emeryt\u00f3w, przez lata wystawiaj\u0105cych pacjentom, a po zako\u0144czeniu pracy sobie i rodzinie recepty papierowe, od kt\u00f3rych trudno wymaga\u0107 w \u00f3smej dekadzie \u017cycia nauki obs\u0142ugi skomplikowanego systemu informatycznego.<\/p>\n\n\n\n

Innym wyj\u0105tkiem uprawniaj\u0105cym do wystawienia recepty na papierze jest niemo\u017cno\u015b\u0107 wystawienia e-recepty, np. brak internetu, cz\u0119sty w przypadku wizyt domowych, a i w szpitalach w du\u017cych miastach zdarzaj\u0105cy si\u0119 nierzadko. Sytuacj\u0119 tak\u0105 nale\u017cy traktowa\u0107 jako wyj\u0105tkow\u0105, lekarz stale wystawiaj\u0105cy recepty papierowe mo\u017ce narazi\u0107 si\u0119 na sankcje. Co wi\u0119cej, ka\u017cda recepta papierowa, nawet wystawiana przez lekarza dla siebie samego, trafia do systemu P1.<\/p>\n\n\n\n

Zgromadzenie danych o wszystkich receptach w jednym systemie mo\u017ce by\u0107 og\u00f3lnie pomys\u0142em dobrym. Pacjenci chodz\u0105 do wielu lekarzy, leki mog\u0105 wchodzi\u0107 w rozmaite interakcje. Chory nie musi wiedzie\u0107, \u017ce lek dermatologiczny wywo\u0142uje objawy psychiatryczne, lek przeciwdepresyjny zaburza krzepni\u0119cie itd. Z drugiej strony system taki niesie potencjalne ryzyko, bo gromadzi wra\u017cliwe dane.<\/p>\n\n\n\n

Celem ochrony praw pacjenta dost\u0119p do jego recept ograniczono \u2013 do wybranego przez niego lekarza POZ. Co oznacza, \u017ce lecz\u0105cy go inny specjalista nie ma do tych bardzo dla niego wa\u017cnych informacji dost\u0119pu, gdy\u017c, jak niegdy\u015b t\u0142umaczono, m\u00f3g\u0142by u\u017cy\u0107 tych danych w z\u0142ej sprawie. Do jakich niegodziwo\u015bci internista m\u00f3g\u0142by u\u017cy\u0107 informacji, \u017ce pacjent leczy padaczk\u0119 walproinianem, kt\u00f3ry hamuje metabolizm lek\u00f3w w w\u0105trobie, wobec czego ich st\u0119\u017cenie we krwi mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 o po\u0142ow\u0119? M\u00f3g\u0142by np. podst\u0119pnie dostosowa\u0107 zalecane dawki w\u0142\u0105czanych lek\u00f3w internistycznych, zmniejszaj\u0105c ryzyko zatrucia… Oczywi\u015bcie niezale\u017cnie od systemu powinien dopyta\u0107 pacjenta o przyjmowane leki, ale pacjent cz\u0119sto o cz\u0119\u015bci preparat\u00f3w zapomina. Zw\u0142aszcza starszy, kt\u00f3ry przyjmuje kilka specyfik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Co prawda pacjent od dawna mo\u017ce upowa\u017cni\u0107 dowolnego lekarza do wgl\u0105du w recepty otrzymane przez innych lekarzy, jednak\u017ce \u2013 b\u0105d\u017amy szczerzy \u2013 kto z nas potrafi to zrobi\u0107? Trzeba zalogowa\u0107 si\u0119 na internetowe konto pacjenta, czyli IKP (cho\u0107by przez profil zaufany), wej\u015b\u0107 w uprawnienia, wybra\u0107 lekarza, wpisa\u0107 jego numer Prawa Wykonywania Zawodu (mo\u017cna te\u017c wyszuka\u0107 po nazwisku, je\u015bli jednak lekarz nazywa si\u0119 tak jak ja, absolutnie to odradzam). Najbardziej nara\u017ceni na interakcje lekowe starsi pacjenci tego nie zrobi\u0105. Tak wi\u0119c dost\u0119p do recept ma jedynie lekarz POZ (i, jak si\u0119 niedawno przekonali\u015bmy, minister zdrowia).<\/p>\n\n\n\n

Ostatnie dzia\u0142ania ministerstwa maj\u0105 na celu ograniczenie wypisywania recept na niekt\u00f3re leki. Ot\u00f3\u017c je\u015bli lekarz chce wypisa\u0107 lek obj\u0119ty wprowadzonym ostatnio rozporz\u0105dzeniem, ma obowi\u0105zek sprawdzi\u0107 wszystkie recepty pacjenta z ostatnich trzech miesi\u0119cy. Na li\u015bcie znalaz\u0142y si\u0119 niekt\u00f3re leki narkotyczne (ograniczenia obejmuj\u0105 do\u015b\u0107 cz\u0119sto stosowany w ortopedii tramadol, wi\u0119kszo\u015b\u0107 opioid\u00f3w stosowanych przez pacjent\u00f3w onkologicznych, ale ju\u017c tak\u0105 kodein\u0119 ca\u0142y czas mo\u017cna dosta\u0107 w aptece bez recepty), nasenne, ale te\u017c stosowany w leczeniu ADHD metylofenidat (budow\u0105 cz\u0105steczki przypomina amfetamin\u0119, a \u017ce ma prawie \u017caden potencja\u0142 uzale\u017cniaj\u0105cy, to ju\u017c nikogo nie obchodzi).<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli pacjent nie mo\u017ce upowa\u017cni\u0107 lekarza (czyli w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w), ten ostatni musi przeprowadzi\u0107 szczeg\u00f3\u0142owy wywiad dotycz\u0105cy stosowanych lek\u00f3w. Lekarz zwykle i tak to robi\u0142, teraz jednak b\u0119dzie musia\u0142 to szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0107 w dokumentacji. Zdarzaj\u0105 si\u0119 uzale\u017cnieni stosuj\u0105cy wielkie dawki benzodiazepin ok\u0142amuj\u0105cy kilku lekarzy naraz, oni i tak si\u0119 nie przyznaj\u0105 i nie zaloguj\u0105 na IKP celem upowa\u017cnienia kogokolwiek. Natomiast dzi\u015b r\u00f3wnie\u017c wszystkich innych chorych trzeba traktowa\u0107, jakby lek\u00f3w nadu\u017cywali b\u0105d\u017a sprzedawali je na rynku.<\/p>\n\n\n\n

Problem pojawia si\u0119, je\u015bli kto\u015b kiedykolwiek wchodzi\u0142 na swoje IKP (np. celem sprawdzenia wyniku wymazu na covid). \u017badne o\u015bwiadczenia nie pomog\u0105, system po prostu wtedy recepty nie przepu\u015bci. W niekt\u00f3rych innych przypadkach pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy nigdy nie wchodzili na IKP, a tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy lekarza upowa\u017cnili i sprawdzi\u0142 on ich recepty, te\u017c czasem nie przepuszcza – z nieznanych powod\u00f3w. Mamy tu niestety do czynienia z przesy\u0142em danych pomi\u0119dzy kilkoma systemami informatycznymi (IKP, P1, system szpitala czy poradni). Od wprowadzenia reformy min\u0119\u0142y trzy tygodnie, informatycy opracowali lepsze lub gorsze rozwi\u0105zania b\u0105d\u017a nie.<\/p>\n\n\n\n

A recepty papierowe, wystawiane w razie awarii systemu? Nieu\u017cywane od lat, nie ka\u017cdy lekarz je ma. Trzeba wyst\u0105pi\u0107 po nie do NFZ (dla ka\u017cdego miejsca pracy osobno), otrzymuje si\u0119 PDF, kt\u00f3ry nale\u017cy wydrukowa\u0107 i poci\u0105\u0107 b\u0105d\u017a drukowa\u0107 na odpowiednich karteczkach z systemu (co oznacza zam\u00f3wienie ich i skakanie mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi trybami drukowania, a wi\u0119c codzienn\u0105 godzinn\u0105 przepraw\u0119 z drukark\u0105). Kto\u015b to musi robi\u0107, a czasu na pacjenta jest ma\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, du\u017cej cz\u0119\u015bci lek\u00f3w obj\u0119tych rozporz\u0105dzeniem nie mo\u017cna wypisa\u0107 na zwyk\u0142ej recepcie papierowej. Opioidy czy metylofenidat wymagaj\u0105 recepty z wt\u00f3rnikiem. Sam druk recepty wygl\u0105da podobnie, natomiast ka\u017cda recepta wystawiana jest w dw\u00f3ch kopiach, pierwsz\u0105 dostaje pacjent, drug\u0105 lekarz zobowi\u0105zany jest przechowywa\u0107 (mimo \u017ce ka\u017cd\u0105 recept\u0119, tak\u017ce papierow\u0105, zobowi\u0105zany jest ponadto opisa\u0107 w dokumentacji). O recepty z wt\u00f3rnikiem trzeba wyst\u0105pi\u0107 osobno (tak, dla ka\u017cdego miejsca pracy osobno).<\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119 to \u0142atw\u0105 do za\u0142atwienia bzdur\u0105, ale to niestety kolejna bzdura zabieraj\u0105ca czas, kt\u00f3ry mo\u017cna by po\u015bwi\u0119ci\u0107 na leczenie, a nie zabaw\u0119 z kolejnym systemem informatycznym. Lekarzowi, walcz\u0105cemu podczas ograniczonej czasowo konsultacji z trzema r\u00f3\u017cnymi niekompatybilnymi systemami, na porz\u0105dne zbadanie chorego i rozmow\u0119 z nim czasu brakuje.<\/p>\n\n\n\n

Teraz, kilka tygodni po reformie, prawie \u017caden pacjent z braku mo\u017cliwo\u015bci technicznej nie upowa\u017cnia lekarza, wi\u0119c ten i tak nie sprawdza recept, skoro nie mo\u017ce, za to wpisuje w dokumentacji dodatkowe trzy zdania, t\u0142umacz\u0105c si\u0119 z niewykonania kontroli. Bezpiecze\u0144stwo pacjenta w \u017caden spos\u00f3b nie wzros\u0142o, zabieraj\u0105ca czas biurokracja \u2013 owszem.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:<\/strong> Twirligig, 20mg extended release capsule of Adderall (kapsu\u0142a Adderallu o przed\u0142u\u017conym uwalnianiu 20mg, lek w Polsce niedost\u0119pny), za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 3.0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

niedawna awantura o e-recepty. O co chodzi?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9086,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196],"tags":[38,546,394,41],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9065"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9065"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9085,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9065\/revisions\/9085"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}