{"id":9090,"date":"2023-09-05T14:26:03","date_gmt":"2023-09-05T12:26:03","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9090"},"modified":"2023-09-05T18:10:26","modified_gmt":"2023-09-05T16:10:26","slug":"co-ma-niedzwiedz-do-plesni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2023\/09\/05\/co-ma-niedzwiedz-do-plesni\/","title":{"rendered":"Co ma nied\u017awied\u017a do ple\u015bni"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Tam, gdzie \u017cyj\u0105 zwierz\u0119ta, \u017cyj\u0105 te\u017c ple\u015bnie, kt\u00f3re mog\u0105 im zaszkodzi\u0107. Jednym z takich miejsc s\u0105 jaskinie z gawrami. Par\u0119 lat temu kilka takich tatrza\u0144skich jaskini przebadali polscy mykolodzy, a wyniki opublikowali w „Polish Journal of Environmental Studies”. Analizom poddano jaskinie, o kt\u00f3rych by\u0142o wiadomo, \u017ce zim\u0105 poprzedzaj\u0105c\u0105 badanie zamieszkiwa\u0142 je samotny nied\u017awied\u017a lub nied\u017awiedzica, nied\u017awiedzica odchowuj\u0105ca nied\u017awiadka lub nie by\u0142y wykorzystywane.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tam, gdzie zimowa\u0142a matka z dzieckiem, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkowa ple\u015bni jest wi\u0119ksza ni\u017c tam, gdzie przebywa\u0142y osobniki samotne. Czy\u017cby dzieci bardziej brudzi\u0142y jaskini\u0119, sprzyjaj\u0105c rozwojowi ple\u015bni? Wr\u0119cz przeciwnie. Tzn. mo\u017ce i brudzi\u0142y – badacze nie zagl\u0105dali do gawr w czasie ich u\u017cytkowania, \u017ceby nie przeszkadza\u0107 (i zachowa\u0107 \u017cycie), wi\u0119c nie wiedz\u0105, jak utrzymywano czysto\u015b\u0107 i porz\u0105dek. Jednak stan zastany wskazywa\u0142 na to, \u017ce niezale\u017cnie od tego, co si\u0119 dzia\u0142o, matki najwyra\u017aniej doprowadza\u0142y gawr\u0119 do porz\u0105dku. Dno jaskini by\u0142o us\u0142ane ga\u0142\u0105zkami drzew iglastych.<\/p>\n\n\n\n

Zdaniem ekolog\u00f3w nieraz jest tak, \u017ce wi\u0119ksza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkowa wcale nie odpowiada wi\u0119kszej liczebno\u015bci populacji. Bardzo cz\u0119sto wynika z istnienia rozmaitych nisz ekologicznych, zajmowanych przez wyspecjalizowane gatunki, kt\u00f3re za swoj\u0105 specjalizacj\u0119 p\u0142ac\u0105 cen\u0119 wolniejszego wzrostu czy mniej licznego potomstwa. Siedliska bogate w po\u017cywienie i ma\u0142o zr\u00f3\u017cnicowane cz\u0119sto s\u0105 dominowane przez gatunki wsz\u0119dobylskie, szybko rosn\u0105ce i rozmna\u017caj\u0105ce si\u0119 – wypieraj\u0105 wra\u017cliwsz\u0105 konkurencj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

I tak by\u0142o w tym wypadku. Jaskinie zaj\u0119te przez osobniki bez dzieci by\u0142y utrzymane w mniejszym porz\u0105dku. Na dnie le\u017ca\u0142o co popadnie, a w powietrzu unosi\u0142y si\u0119 zarodniki ple\u015bni mniejszej liczby gatunk\u00f3w, za to w wi\u0119kszym zag\u0119szczeniu. W niekt\u00f3rych przypadkach liczba tzw. jednostek tworz\u0105cych kolonie (a wi\u0119c czego\u015b, z czego w laboratorium na szalce Petriego wyro\u015bnie nowa grzybnia, z regu\u0142y chodzi tu o zarodniki r\u00f3\u017cnego typu) przekracza\u0142a 6 tys. na m sze\u015bc. (za warto\u015b\u0107 gro\u017an\u0105 dla zdrowia cz\u0142owieka uznaje si\u0119 5 tys.\/m sze\u015bc.). Dla por\u00f3wnania: w jaskiniach z m\u0142odym raz dosz\u0142a nawet do tych 5 tys., ale cz\u0119\u015bciej utrzymywa\u0142a si\u0119 na poziomie kilkuset.<\/p>\n\n\n\n

W niezaj\u0119tej jaskini jednostek tworz\u0105cych kolonie by\u0142o r\u00f3wnie ma\u0142o co w jaskiniach z m\u0142odym, ale liczba gatunk\u00f3w ple\u015bni by\u0142a r\u00f3wnie ma\u0142a co w jaskiniach zajmowanych przez pojedyncze nied\u017awiedzie. Zatem obecno\u015b\u0107 nied\u017awiedzi i ich zachowania rodzinne maj\u0105 wp\u0142yw na r\u00f3\u017cne elementy \u015brodowiska, tak\u017ce na mikrofung\u0119 jaski\u0144. Przynajmniej w Tatrach, podobno w Bieszczadach wyniki podobnych obserwacji s\u0105 mniej jednoznaczne.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fot. Kasia<\/a>, licencja CC BY-SA 2.0<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n