{"id":9117,"date":"2023-09-20T19:03:45","date_gmt":"2023-09-20T17:03:45","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9117"},"modified":"2023-09-21T12:01:28","modified_gmt":"2023-09-21T10:01:28","slug":"i-ty-zgrzeszysz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2023\/09\/20\/i-ty-zgrzeszysz\/","title":{"rendered":"I Ty zgrzeszysz"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W ostatnich dniach internet zmrozi\u0142 cytat wyj\u0119ty z podr\u0119cznika religii: „Wol\u0119 umrze\u0107, ni\u017c zgrzeszy\u0107\u201d. Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 jak najbardziej zasadny. Czy\u017c nie winni\u015bmy d\u0105\u017cy\u0107 do doskona\u0142o\u015bci? Co w tym z\u0142ego?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Je\u015bli grzech jest z\u0142em (odrzu\u0107my kwestie typowo religijne), czy\u017c nie powinni\u015bmy uczyni\u0107 wszystkiego, aby go unika\u0107? O\u015bwiadczenie takie mo\u017ce spodoba\u0142oby si\u0119 antycznym filozofom. Staro\u017cytny eudajmonizm, opisywany szerzej i do\u015b\u0107 przyst\u0119pnie w ksi\u0105\u017ckach Hartmana, widzia\u0142 cel ludzkiego \u017cywota w d\u0105\u017ceniu do szcz\u0119\u015bcia, eudajmonii, boskiego wczasu. Od czasu Arystotelesa wiele jednak wody w rzekach up\u0142yn\u0119\u0142o (i nie tylko wody, panta rhei<\/em>, wszystko p\u0142ynie, jak mawia\u0142 Heraklit), w czym zorientowali si\u0119 ju\u017c chyba wszyscy opr\u00f3cz teolog\u00f3w<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W poszukiwaniu innej opinii nie trzeba wraca\u0107 a\u017c do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Zatrudniaj\u0105cy katechet\u00f3w i ustalaj\u0105cy tre\u015b\u0107 wi\u0119kszo\u015bci podr\u0119cznik\u00f3w religii w Polsce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki odwo\u0142uje si\u0119 do nauczania Jezusa Chrystusa. C\u00f3\u017c wi\u0119c s\u0105dzi\u0142 i m\u00f3wi\u0142 Chrystus o grzechu? Wymownym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 pericope adulterae<\/em>, przypowie\u015b\u0107 o jawnogrzesznicy, dopisana p\u00f3\u017aniej do Ewangelii Jana. To z niej pochodzi znany cytat „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na ni\u0105 kamie\u0144\u201d. Grzech jest zjawiskiem powszechnym i dotyczy wszystkich, o czym warto pami\u0119ta\u0107, nim w \u015bwi\u0119tym zgorszeniu skoczymy sobie do garde\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy Piotr zapewnia Jezusa o swej wierno\u015bci, ten prawie go wy\u015bmiewa: nim nastanie ranek, pierwszy ucze\u0144 trzy razy zaprze si\u0119 nauczyciela. A jednak to w\u0142a\u015bnie Piotr, kt\u00f3ry, jak m\u00f3wi\u0105 z\u0142o\u015bliwi, nawali\u0142 w ka\u017cdej opisanej w Ewangelii sytuacji pr\u00f3by, zosta\u0142 g\u0142ow\u0105 m\u0142odego Ko\u015bcio\u0142a. Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry w \u015bwiat poni\u00f3s\u0142 Pawe\u0142, znany pocz\u0105tkowo z prze\u015bladowa\u0144 chrze\u015bcijan.<\/p>\n\n\n\n

Powr\u00f3\u0107my do dzisiejszych czas\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie bulwersuje, \u017ce wspomniany tekst pojawi\u0142 si\u0119 w podr\u0119czniku dla dzieci lat dziewi\u0119ciu, co czyni go bardzo niebezpiecznym. Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n

Dzieci i m\u0142odzie\u017c nie maj\u0105 jeszcze ukszta\u0142towanej osobowo\u015bci, w szkole podstawowej nie rozwin\u0119\u0142y zwykle wystarczaj\u0105co krytycznego my\u015blenia, w wieku dziewi\u0119ciu lat pozostaj\u0105 w fazie operacji konkretnych. Nie zrozumiej\u0105 skomplikowanych filozoficzno-teologicznych rozwa\u017ca\u0144. Przeczytaj\u0105, \u017ce lepiej umrze\u0107. Jaki\u017c to konkret mo\u017ce wtedy przyj\u015b\u0107 dziecku na my\u015bl?<\/p>\n\n\n\n

Przypomnijmy, \u017ce kilkadziesi\u0105t procent m\u0142odzie\u017cy w Polsce ma w kt\u00f3rym\u015b momencie \u017cycia my\u015bli samob\u00f3jcze<\/a> (zazwyczaj podaje si\u0119 ok. 30 proc.), a pr\u00f3by samob\u00f3jcze w drugiej dekadzie \u017cycia licz\u0105 si\u0119 w tysi\u0105cach (wiarygodnych statystyk nie ma).<\/p>\n\n\n\n

Dylemat „doskona\u0142o\u015b\u0107 albo \u015bmier\u0107\u201d bardzo dobrze wpisuje si\u0119 w czarno-bia\u0142e my\u015blenie charakterystyczne zw\u0142aszcza dla m\u0142odzie\u017cy z cechami nieprawid\u0142owo kszta\u0142tuj\u0105cej si\u0119 osobowo\u015bci. „Albo jestem dobry, albo z\u0142y\u201d. „Albo jestem doskona\u0142a, albo beznadziejna\u201d. \u0141\u0105czy si\u0119 ono cz\u0119sto z my\u015bleniem tunelowym. „Mam jeden plan na \u017cycie, a je\u015bli on nie wypali…\u201d. Zna\u0142em ju\u017c osoby, kt\u00f3re przez taki spos\u00f3b my\u015blenia straci\u0142y \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Dzieci i m\u0142odzie\u017c, zapatrzone w idealnie wygl\u0105daj\u0105ce profile celebryt\u00f3w i znajomych w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, nie rozumiej\u0105 kreacji wizerunku (nawet je\u015bli same robi\u0105 to samo). Widz\u0105c na co dzie\u0144 w\u0142asne niedoskona\u0142o\u015bci, kt\u00f3rych nie dostrzegaj\u0105 u innych (wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas nie chwali si\u0119 publicznie problemami rodzinnymi, nie epatuje bied\u0105, trudno\u015bciami w pracy czy niezaliczonym szkolnym sprawdzianem), uznaje si\u0119 za gorszych, niewystarczaj\u0105cych. Przyjmuje standardy na poziomie dla przeci\u0119tnego (a w\u0142a\u015bciwie \u017cadnego) cz\u0142owieka nieosi\u0105galnym. Oczywi\u015bcie nie jest w stanie przeskoczy\u0107 tak wysoko postawionej poprzeczki.<\/p>\n\n\n\n

Rozwija, m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem psychoterapii poznawczo-behawioralnej, negatywnie przekonania kluczowe o sobie. W ich efekcie, upraszczaj\u0105c, w trudnych sytuacjach pojawiaj\u0105 si\u0119 negatywne my\u015bli automatyczne, kt\u00f3re nawet doros\u0142ej osobie bardzo trudno zast\u0105pi\u0107 bezpiecznymi, pozytywnymi tre\u015bciami. Nale\u017c\u0105ca do zniekszta\u0142ce\u0144 poznawczych katastrofizacja sprawia, \u017ce zwyk\u0142e, codzienne trudno\u015bci urastaj\u0105 do rangi ogromnych, nierozwi\u0105zywalnych katastrof. A im cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 my\u015bli o \u015bmierci (zw\u0142aszcza je\u015bli \u015bmier\u0107 skojarzy si\u0119 z czym\u015b tak powszechnym jak pope\u0142niane przez nas wszystkich codzienne b\u0142\u0119dy), tym bardziej dziecko czy nastolatek oswaja si\u0119 z ni\u0105, przestaje czu\u0107 l\u0119k przed „ostatecznym rozwi\u0105zaniem\u201d w postaci pr\u00f3by samob\u00f3jczej.<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony istniej\u0105 badania, wedle kt\u00f3rych religijno\u015b\u0107 zmniejsza ryzyko samob\u00f3jcze (w najwi\u0119kszym stopniu islam). Efekt taki t\u0142umaczy prawdopodobnie udzia\u0142 we wsp\u00f3lnocie wyznaj\u0105cej wsp\u00f3lne warto\u015bci, zmniejszaj\u0105cej poczucie osamotnienia i daj\u0105cej wsparcie. Te\u017c by mo\u017cna o tym napisa\u0107 w podr\u0119czniku – zamiast straszy\u0107 dzieci \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:\u00a0<\/em><\/strong>autor nieznany. 7 Grzech\u00f3w \u015amiertelnych, Meksyk, 1547, za <\/em>Wikimedia Commons<\/em><\/a>, w domenie publicznej<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ostatnich dniach internet zmrozi\u0142 cytat wyj\u0119ty z podr\u0119cznika religii: „Wol\u0119 umrze\u0107, ni\u017c zgrzeszy\u0107\u201d. Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 jak najbardziej zasadny. Czy\u017c nie winni\u015bmy d\u0105\u017cy\u0107 do doskona\u0142o\u015bci? Co w tym z\u0142ego?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9124,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,30],"tags":[853,1085,1087,258,545,246,549,818,967],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9117"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9117"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9128,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9117\/revisions\/9128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}