{"id":9149,"date":"2023-10-13T16:07:22","date_gmt":"2023-10-13T14:07:22","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9149"},"modified":"2023-10-13T20:27:07","modified_gmt":"2023-10-13T18:27:07","slug":"miesiaczka-nienaturalna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2023\/10\/13\/miesiaczka-nienaturalna\/","title":{"rendered":"Miesi\u0105czka nienaturalna"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Niedawno w mediach pojawi\u0142y si\u0119 szokuj\u0105ce opinie dotycz\u0105ce wsp\u00f3\u0142\u017cycia z ma\u0142oletnimi. Podwa\u017cano sens ograniczania przez prawo aktywno\u015bci seksualnej z dziewczynkami, proponuj\u0105c jako lepsze kryterium dozwolenia wsp\u00f3\u0142\u017cycia zgod\u0119 ma\u0142oletniej, matki albo rozpocz\u0119cie miesi\u0105czkowania. Wydaje si\u0119 naturalne, wi\u0119c co w tym z\u0142ego?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Po pierwsze, naturalne nie znaczy dobre. To tzw. b\u0142\u0105d naturalistyczny, podnoszony od lat w pismach z dziedziny etyki. Naturalna d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia m\u0119\u017cczyzny przed rewolucj\u0105 neolityczn\u0105 wynosi\u0142a ok. 40 lat \u2013 pod warunkiem \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 prze\u017cy\u0107 okres niemowl\u0119cy. Jeszcze 100 lat temu na 1000 noworodk\u00f3w umiera\u0142o ok. 250. Dzisiejsze lepsze wska\u017aniki s\u0105 efektem rozwoju medycyny i w wielu wypadkach odej\u015bcia od natury.<\/p>\n\n\n\n

Biologia nie zna poj\u0119cia moralno\u015bci. Dob\u00f3r naturalny promuje rozwi\u0105zania cechuj\u0105ce si\u0119 najwi\u0119kszym dostosowaniem, czyli zdolno\u015bci\u0105 do prze\u017cycia i wydania potomstwa, nawet za cen\u0119 cierpienia danego osobnika.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, rozpocz\u0119cie miesi\u0105czkowania dzi\u015b wcale nie jest takie naturalne, jakby si\u0119 wydawa\u0142o. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dziewczynki zaczynaj\u0105 miesi\u0105czkowa\u0107 znacznie wcze\u015bniej ni\u017c poprzednie pokolenia. Zjawisko to jest z\u0142o\u017cone i ma kilka r\u00f3\u017cnych przyczyn.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, dzieci s\u0105 znacznie lepiej od\u017cywione ni\u017c ich przodkowie sprzed wiek\u00f3w, a nawet stu lat. Od niedawna na \u015bwiecie wi\u0119cej os\u00f3b umiera z powik\u0142a\u0144 nadmiaru pokarmu ni\u017c z niedo\u017cywienia. Natomiast miesi\u0105czkowanie i jajeczkowanie stanowi\u0105 dla organizmu kobiety czy dziewczynki istotny wydatek energetyczny i nie rozpoczynaj\u0105 si\u0119 w razie niedobor\u00f3w. Zanik albo brak rozwoju miesi\u0105czki to jeden z kryteri\u00f3w jad\u0142owstr\u0119tu psychicznego (anoreksji). Dzisiejsze dzieci, nieciepi\u0105ce na niedob\u00f3r sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, rosn\u0105 znacznie szybciej ni\u017c kiedy\u015b i szybciej dojrzewaj\u0105 somatycznie.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, dzieci i m\u0142odzie\u017c znacznie wi\u0119cej czasu ni\u017c starsze pokolenia sp\u0119dzaj\u0105 przed \u017ar\u00f3d\u0142ami \u015bwiat\u0142a, nie tylko lampami, ale te\u017c jasno \u015bwiec\u0105cymi ekranami telewizora, komputera. Zw\u0142aszcza niebieskie \u015bwiat\u0142o hamuje prac\u0119 szyszynki, niewielkiego gruczo\u0142u w obr\u0119bie m\u00f3zgu. Kartezjusz widzia\u0142 w niej miejsce, w kt\u00f3rym dusza komunikuje si\u0119 z cia\u0142em. Dzisiaj przypisuje si\u0119 jej znacznie bardziej przyziemn\u0105 funkcj\u0119 regulacji rytmu dobowego. To ssaczy odpowiednik gadziego oka ciemieniowego, czyli trzeciego oka ulokowanego u niekt\u00f3rych jaszczurek czy hatterii na szczycie czaszki. \u015awiat\u0142o hamuje wydzielanie przez szyszynk\u0119 enzymu melatoniny, modyfikuj\u0105cej rytm dobowy i u\u0142atwiaj\u0105cej zasypianie. Ale nadmierna poda\u017c \u015bwiat\u0142a nie tylko utrudnia k\u0142adzenie si\u0119 do snu.<\/p>\n\n\n\n

Szyszynka hamuje te\u017c dzia\u0142anie osi podwzg\u00f3rze-przysadka-gonady. Hamowanie hamowania skutkuje tym, \u017ce o\u015b si\u0119 rozkr\u0119ca. Wchodz\u0105ce w sk\u0142ad mi\u0119dzym\u00f3zgowia podwzg\u00f3rze wydziela gonadoliberyn\u0119, czyli hormon stymuluj\u0105cy przysadk\u0119 do wytwarzania hormon\u00f3w gonadotropowych (folikulotropina, lutropina). Te ostatnie oddzia\u0142uj\u0105 na \u017ce\u0144ski uk\u0142ad rozrodczy, szczeg\u00f3lnie jajniki i nab\u0142onek macicy, zwi\u0119kszaj\u0105c wydzielanie \u017ce\u0144skich hormon\u00f3w p\u0142ciowych i przygotowuj\u0105c organizm do jajeczkowania, a w razie braku zap\u0142odnienia – do z\u0142uszczenia niepotrzebnej wierzchniej warstwy nab\u0142onka w postaci miesi\u0105czki.<\/p>\n\n\n\n

Pozostaje jeszcze kwestia obecnych w \u015brodowisku licznych substancji o dzia\u0142aniu przypominaj\u0105cym estrogeny, czyli \u017ce\u0144skie hormony rozrodcze. Znajduj\u0105 si\u0119 nie tylko w pokarmach (soja), ale te\u017c licznych tworzywach sztucznych, np. plastikach.<\/p>\n\n\n\n

Te czynniki przyspieszaj\u0105 rozw\u00f3j somatyczny dziewcz\u0105t, ale nie rozw\u00f3j o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. Ten bardzo skomplikowany proces nie przyspiesza mimo dobrego od\u017cywiania, a mielinizacja odpowiadaj\u0105cych za racjonalne my\u015blenie p\u0142at\u00f3w czo\u0142owych w dalszym ci\u0105gu ko\u0144czy si\u0119 ok. 21. roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem coraz bardziej skomplikowany \u015bwiat wymagaj\u0105cy coraz d\u0142u\u017cszej nauki z jednej strony i zanikanie dawnych wzorc\u00f3w zachowania z drugiej wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z rozmywaniem opisywanych w poprzednich dekadach przez psycholog\u00f3w etap\u00f3w \u017cycia. Stary schemat dzieci\u0144stwo-szko\u0142a w okresie m\u0142odzie\u0144czym-wczesna doros\u0142o\u015b\u0107-za\u0142o\u017cenie rodziny-dzieci-staro\u015b\u0107 nie opisuje wi\u0119kszo\u015bci populacji. M\u0142odsze pokolenia coraz p\u00f3\u017aniej podejmuj\u0105 role \u017cyciowe, zw\u0142aszcza zwi\u0105zane z ma\u0142\u017ce\u0144stwem i potomstwem, pracy nie szuka si\u0119 raz na reszt\u0119 \u017cycia, niekiedy wielokrotnie si\u0119 j\u0105 zmienia, a w obliczu ci\u0105gle modyfikowanych warunk\u00f3w edukacj\u0119 prowadzi si\u0119 w\u0142a\u015bciwie ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniejsze wchodzenie w coraz trudniejsze role spo\u0142eczne wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z pewnym op\u00f3\u017anieniem osi\u0105gania dojrza\u0142o\u015bci emocjonalnej. Coraz cz\u0119\u015bciej widzi si\u0119 dojrza\u0142\u0105 somatycznie, wygl\u0105daj\u0105c\u0105 prawie jak doros\u0142a kobieta m\u0142od\u0105 dziewczyn\u0119, kt\u00f3ra emocjonalnie jest jeszcze dzieckiem. Odk\u0142adanie tkanki t\u0142uszczowej na biu\u015bcie czy biodrach i z\u0142uszczanie \u015bluz\u00f3wki macicy co miesi\u0105c nie wp\u0142ywaj\u0105 w \u017caden spos\u00f3b na jej emocjonaln\u0105 gotowo\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142\u017cycia. Brak kompetencji psychologicznej do podj\u0119cia decyzji o rozpocz\u0119ciu aktywno\u015bci seksualnej i zrozumienia jej konsekwencji oznacza, \u017ce takiej decyzji nie mo\u017cna zrzuca\u0107 na tylko somatycznie dojrza\u0142e dziecko. R\u00f3\u017cnica wieku, dojrza\u0142o\u015bci, pozycji spo\u0142ecznej mi\u0119dzy „partnerami\u201d kwestionuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyra\u017cenia w pe\u0142ni \u015bwiadomej zgody. Brak z kolei kompetencji psychologicznych czy pedagogicznych rodzic\u00f3w podwa\u017ca sens proponowanego przez polityk\u00f3w wyra\u017cania zgody przez matk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ale zrozumienie tych fakt\u00f3w wymaga pewnej wiedzy, zastanowienia si\u0119, my\u015blenia \u2013 w\u0142a\u015bnie t\u0105 najp\u00f3\u017aniej ulegaj\u0105c\u0105 mielinizacji kor\u0105 przedczo\u0142ow\u0105, a nie emocjonalnym uk\u0142adem limbicznym czy innymi ni\u017cszymi strukturami uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja: gaelx, Menstrual blood in sink, za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 2.0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niedawno w mediach pojawi\u0142y si\u0119 szokuj\u0105ce opinie dotycz\u0105ce wsp\u00f3\u0142\u017cycia z ma\u0142oletnimi. Podwa\u017cano sens ograniczania przez prawo aktywno\u015bci seksualnej z dziewczynkami, proponuj\u0105c jako lepsze kryterium dozwolenia wsp\u00f3\u0142\u017cycia zgod\u0119 ma\u0142oletniej, matki albo rozpocz\u0119cie miesi\u0105czkowania. Wydaje si\u0119 naturalne, wi\u0119c co w tym z\u0142ego?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9158,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,30,204],"tags":[295,1098,1094,238,1096,38,1097,1093,479,1095],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9149"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9149"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9161,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9149\/revisions\/9161"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}