{"id":9294,"date":"2024-02-15T21:28:25","date_gmt":"2024-02-15T20:28:25","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9294"},"modified":"2024-02-15T22:53:40","modified_gmt":"2024-02-15T21:53:40","slug":"myj-sie-dobrze-bobrze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/02\/15\/myj-sie-dobrze-bobrze\/","title":{"rendered":"Myj si\u0119 dobrze, bobrze"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"514\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Beaver_striking_a_pose.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9334\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Beaver_striking_a_pose.jpg 640w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Beaver_striking_a_pose-300x241.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Brud to nie jest kwestia tylko estetyczna. Przylegaj\u0105c do powierzchni, zmienia jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne, przepuszczalno\u015b\u0107 termiczn\u0105, aerodynamik\u0119, widoczno\u015b\u0107 itd. To cechy wa\u017cne np. dla funkcjonowania futra. Dlatego zwierz\u0119ta generalnie staraj\u0105 si\u0119 utrzyma\u0107 je w czysto\u015bci (z <a href=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2022\/02\/16\/cmy-leniwczego-futra\/\">wyj\u0105tkami takimi jak leniwce<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>U zwierz\u0105t wodnych czy wodno-l\u0105dowych brudne futro stwarza wi\u0119kszy op\u00f3r przy p\u0142ywaniu albo \u0142atwiej przemaka. Jak wiadomo, przep\u0142ukanie usuwa cz\u0119\u015b\u0107 brudu, ale sama woda mo\u017ce by\u0107 kolejnym jego \u017ar\u00f3d\u0142em. Na powietrzu powierzchnie pokrywaj\u0105 si\u0119 nalotem kurzu, w wodzie wytr\u0105caj\u0105 si\u0119 na nich inkrustacje czy adkrustacje, zamulaj\u0105 si\u0119, obrastaj\u0105 glonami itd. (troch\u0119 <a rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/nauka\/2179158,1,odra-to-nie-powietrze-dlaczego-tak-trudno-badac-jakosc-wod.read\" target=\"_blank\">pisa\u0142em o tym w kontek\u015bcie automatycznego monitorowania wody<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>Zwierz\u0119ta takie jak wydry czy bobry oczywi\u015bcie czyszcz\u0105 futra, ale i tak sprawiaj\u0105 wra\u017cenie czystszych, ni\u017c mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107, patrz\u0105c na inne obiekty zanurzone w wodzie. Sama ruchliwo\u015b\u0107 zwierz\u0105t i sp\u0142ukiwanie brudu przy jej okazji nie t\u0142umaczy wszystkiego, bo \u0142odzie, boje czy ro\u015bliny te\u017c pokrywaj\u0105 si\u0119 nalotem. W tym ostatnim przypadku bywa bardzo r\u00f3\u017cnie &#8211; niekt\u00f3re ro\u015bliny obrastaj\u0105 organizmami peryfitonowymi czy wytr\u0105caj\u0105 podczas fotosyntezy warstw\u0119 wapienn\u0105 bardzo \u0142atwo, inne przeciwnie. Dzieje si\u0119 to dzi\u0119ki chemicznej walce z organizmami osadzaj\u0105cymi si\u0119 na ich p\u0119dach albo dzi\u0119ki fizycznej strukturze sk\u00f3rki, do kt\u00f3rej nie mo\u017ce przylec woda (tzw. efekt lotosu).<\/p>\n\n\n\n<p>In\u017cynierowie pr\u00f3buj\u0105 odkry\u0107 tajemnic\u0119 samoczyszcz\u0105cego si\u0119 futra, aby zastosowa\u0107 j\u0105 do tworzenia pow\u0142ok odpornych na zanieczyszczanie. Jedna z grup pod kierunkiem Milo\u0161a Krsmanovicia z zak\u0142adu in\u017cynierii mechanicznej i lotniczej Uniwersytetu \u015arodkowej Florydy w Orlando przeprowadzi\u0142a kilka eksperyment\u00f3w z r\u00f3\u017cnego rodzaju w\u0142\u00f3knami, w tym pochodz\u0105cymi z futra bobra. Eksperymenty polega\u0142y na zanurzaniu w\u0142\u00f3kien w wodzie zabrudzonej dwutlenkiem tytanu i sprawdzaniu, ile si\u0119 go osadzi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Wyniki pierwszego eksperymentu pokaza\u0142y, \u017ce sprawa jest skomplikowana i r\u00f3\u017cne w\u0142\u00f3kna oczywi\u015bcie zachowuj\u0105 si\u0119 inaczej, ale ostatecznie brudz\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 podobnie. W\u0142\u00f3kna by\u0142y wzgl\u0119dnie unieruchomione przez przyklejenie obu ko\u0144c\u00f3w do \u015bcian naczynia. W kolejnym eksperymencie post\u0105piono inaczej. Przyczepiono tylko jeden koniec, a drugi swobodnie si\u0119 unosi\u0142 w p\u0142ynie. To bardziej przypomina warunki naturalne. Zmiana okaza\u0142a si\u0119 kluczowa &#8211; w\u0142osy, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 wygina\u0107 pod wp\u0142ywem przep\u0142ywaj\u0105cego p\u0142ynu, gromadz\u0105 mniej osadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Za mniejsz\u0105 tendencj\u0119 do trzymania brudu odpowiada gi\u0119tko\u015b\u0107 w\u0142\u00f3kien i objawia si\u0119 ona wtedy, gdy w\u0142\u00f3kna mog\u0105 pod\u0105\u017ca\u0107 za przep\u0142ywem. Czy chodzi o to, \u017ce w futrze g\u0119sto upakowane w\u0142osy, ocieraj\u0105c si\u0119 o siebie nawzajem, \u015bcieraj\u0105 brud? To ca\u0142kiem mo\u017cliwe, cho\u0107 autorzy oczywi\u015bcie zaznaczaj\u0105, \u017ce sprawa nie jest jeszcze w pe\u0142ni wyja\u015bniona i wymaga dalszych bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>fot. Missyjax9030,<\/em> <em data-rich-text-format-boundary=\"true\">licencja <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/4.0\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CC BY-SA 4.0<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<ul><li>Milo\u0161 Krsmanovi\u0107, Hessein Ali, Dipankar Biswas, Ranajay Ghosh, Andrew K. Dickerson (2022) Fouling of mammalian hair fibres exposed to a titanium dioxide colloidal suspension. Journal of the Royal Society Interface. 9(189):20210904. doi: 10.1098\/rsif.2021.0904<\/li><li>Milo\u0161 Krsmanovi\u0107, Ranajay Ghosh, Andrew K. Dickerson (2023) Fur flutter in fluid flow fends off foulers. Journal of the Royal Society Interface. 20(209):20230485. doi: 10.1098\/rsif.2023.0485<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Brud to nie jest kwestia tylko estetyczna. Przylegaj\u0105c do powierzchni, zmienia jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczne, przepuszczalno\u015b\u0107 termiczn\u0105, aerodynamik\u0119, widoczno\u015b\u0107 itd. To cechy wa\u017cne np. dla funkcjonowania futra. Dlatego zwierz\u0119ta generalnie staraj\u0105 si\u0119 utrzyma\u0107 je w czysto\u015bci (z wyj\u0105tkami takimi jak leniwce).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9334,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,43,65],"tags":[1120,1119,262,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9294"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9294"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9347,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9294\/revisions\/9347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}