{"id":9375,"date":"2024-03-27T19:02:05","date_gmt":"2024-03-27T18:02:05","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9375"},"modified":"2024-03-27T21:35:59","modified_gmt":"2024-03-27T20:35:59","slug":"aborcja-zlo-w-medycynie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/03\/27\/aborcja-zlo-w-medycynie\/","title":{"rendered":"Aborcja. Z\u0142o w medycynie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki marsza\u0142kowi Sejmu w mediach kolejny raz pojawia si\u0119 sprawa aborcji. Z obu stron padaj\u0105 powtarzane od lat s\u0142abe argumenty. Tylko patrze\u0107, jak do\u0142\u0105cz\u0105 do nich wzajemne oskar\u017cenia o mordowanie \u2013 zale\u017cnie od perspektywy \u2013 dzieci albo kobiet.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Jaki\u015b czas temu rozs\u0105dnie rzecz skomentowa\u0142a w TOK FM Dominika Wielowieyska. Oto w obecnej sytuacji politycznej po\u017c\u0105dana przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zainteresowanych liberalizacja aborcji do 12. tygodnia jest nieosi\u0105galna. Pytanie brzmi, czy lewica p\u00f3jdzie na kompromis cho\u0107by w postaci dekryminalizacji aborcji, nieuznawanej za nic dobrego, ale tolerowanej, czy te\u017c dalej b\u0119dzie walczy\u0107 dla idei.<\/p>\n\n\n\n

Wbrew pozorom prawie wszystkie stanowiska etyczne zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce aborcja niesie z sob\u0105 pewne z\u0142o. W du\u017cej cz\u0119\u015bci jej nie zabraniaj\u0105c. Jej kategoryczny zakaz jako z\u0142a wynika raczej z nieznajomo\u015bci medycyny.<\/p>\n\n\n\n

Bo medycyna nie jest walk\u0105 Dobra ze Z\u0142em; reprezentuj\u0105cego Dobro Lekarza z b\u0119d\u0105c\u0105 wcieleniem Z\u0142a Chorob\u0105, pewnym odr\u0119bnym ontologicznie bytem wi\u0105zanym w przesz\u0142o\u015bci z bezpo\u015brednim dzia\u0142aniem diab\u0142a, demon\u00f3w, z\u0142ych duch\u00f3w czy czarownic. Dzisiaj leczenie nie polega na wyborze mi\u0119dzy Dobrem a Z\u0142em. Lekarz ma kilkadziesi\u0105t opcji. Cz\u0119sto wszystkie s\u0105 z\u0142e.<\/p>\n\n\n\n

Obci\u0105\u0107 cz\u0142owiekowi nog\u0119 – to z\u0142o. Czyni si\u0119 go kalek\u0105. Wkracza si\u0119 istotnie w jego integralno\u015b\u0107 cielesn\u0105. Odbiera mu si\u0119 wa\u017cn\u0105 warto\u015b\u0107, kt\u00f3rej nigdy nie odzyska. Ale czasem trzeba t\u0119 nog\u0119 uci\u0105\u0107 w imi\u0119 wi\u0119kszego dobra, np. ratuj\u0105c cz\u0142owiekowi \u017cycie: po urazie, z cukrzyc\u0105 czy nowotworem z\u0142o\u015bliwym. Zamkni\u0119cie w szpitalu psychiatrycznym bez zgody pacjenta, kt\u00f3ry z pobudek urojeniowych<\/a> zamierza odebra\u0107 sobie \u017cycie, te\u017c jest pogwa\u0142ceniem pewnych praw, uderza w jakie\u015b warto\u015bci, odbiera wolno\u015b\u0107, autonomi\u0119. Ale jest prawnie dozwolone i konieczne. Podobnie, cho\u0107 cz\u0119sto w mniejszej skali, jest w przypadku prawie ka\u017cdego leczenia. Zawsze mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 negatywne skutki, dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane, niekiedy i zgon. Nie ma w\u0142a\u015bciwie w medycynie oddzia\u0142ywa\u0144 pozbawionych ryzyka. A konsekwencje tego ryzyka ponosz\u0105 pacjent i jego bliscy.<\/p>\n\n\n\n

Etyka medyczna nie opiera si\u0119 ju\u017c na hipokratejskim primum non nocere<\/em> (po pierwsze: nie szkodzi\u0107). Nie oznacza walki dobra ze z\u0142em. Liczne systemy etyczne stosowane w medycynie s\u0105 znacznie bardziej skomplikowane. Niekt\u00f3re wychodz\u0105 z analizy przypadku, inne opieraj\u0105 si\u0119 na skutkach dzia\u0142ania, jeszcze inne, tzw. uj\u0119cia pryncypialistyczne, odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do wybranych podstawowych zasad. Najbardziej znany jest pryncypializm Beauchampa-Childressa obejmuj\u0105cy cztery takie zasady: dobroczynienie, nieszkodzenie, sprawiedliwo\u015b\u0107 i autonomi\u0119 pacjenta, przez niekt\u00f3rych uwa\u017can\u0105 za najwa\u017cniejsz\u0105 z tej czw\u00f3rki. Decyzj\u0119 podejmuje si\u0119, rozwa\u017caj\u0105c, w jakim stopniu dany czyn b\u0119d\u0105cy dzia\u0142aniem lub zaniechaniem realizuje lub jest sprzeczny z ka\u017cd\u0105 z zasad.<\/p>\n\n\n\n

Dopuszcza si\u0119 wi\u0119c czyny stanowi\u0105ce w pewnym sensie z\u0142o, takie jak aborcja, amputacja, chemioterapia (polegaj\u0105ca najcz\u0119\u015bciej na podaniu pacjentowi trucizny z nadziej\u0105, \u017ce zwykle aktywny metabolicznie nowotw\u00f3r wytruje si\u0119 pierwszy). W przypadku aborcji istotne pytanie brzmi: jak wielkie jest to z\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Fundamentalne uj\u0119cie na jednym kra\u0144cu kontinuum zr\u00f3wnuje aborcj\u0119 z zab\u00f3jstwem. Pogl\u0105d taki wymaga przyj\u0119cia okre\u015blonych za\u0142o\u017ce\u0144 antropologicznych, mianowicie zr\u00f3wnania opisowej i warto\u015bciuj\u0105cej definicji cz\u0142owiecze\u0144stwa<\/a>, tj. przyznania, \u017ce nowy organizm staje si\u0119 osob\u0105 ju\u017c w trakcie zap\u0142odnienia (zwolennicy tego pogl\u0105du m\u00f3wi\u0105 o nieznanym w biologii momencie pocz\u0119cia<\/a>, jakby jakikolwiek moment pocz\u0119cia da\u0142o si\u0119 wyr\u00f3\u017cni\u0107).<\/p>\n\n\n\n

Druga strona uzale\u017cnia status danego organizmu od jego cech. Nie robi\u0105 na niej wra\u017cenia szumne okrzyki: „Tworzy si\u0119 nowe \u017cycie!\u201d. Tak, tworzy, podobnie jak w przypadku podzia\u0142u kom\u00f3rki bakteryjnej (a nawet w mniejszym stopniu, bo w procesie zap\u0142odnienia liczba organizm\u00f3w \u017cywych w\u0142a\u015bciwie spada do po\u0142owy). Natomiast wraz z rozwojem i nabywaniem pewnych cech (uk\u0142ad nerwowy, odczuwanie b\u00f3lu, \u015bwiadomo\u015b\u0107) warto\u015b\u0107 tego \u017cycia, a wi\u0119c i z\u0142o zwi\u0105zane z pozbawieniem go, wzrasta. W dzisiejszym \u015bwiecie, dyskutuj\u0105cym o non-human persons<\/em> (osobach nieb\u0119d\u0105cych lud\u017ami, rozwa\u017ca si\u0119 tu g\u0142\u00f3wnie walenie<\/a>), przyznaniu im praw, pochylaj\u0105cym si\u0119 nad cierpieniem kur w ciasnych klatkach czy dusz\u0105cych si\u0119 sprzedawanych \u017cywcem karpi, osobom z lewej strony sceny politycznej nie powinno wyda\u0107 si\u0119 to a\u017c tak zaskakuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

W \u017cadnym razie nie uniewa\u017cnia to i nie odbiera praw matce, przeciwnie \u2013 oznacza cz\u0119sto, \u017ce dostrzega si\u0119 jej dramat, cierpienie. To ona w pierwszym rz\u0119dzie stoi przed wyborem, w kt\u00f3rym wszystkie opcje s\u0105 z\u0142e. Po jednej stronie \u017cycie zarodka czy p\u0142odu, kt\u00f3ry nierzadko mia\u0142 si\u0119 sta\u0107 ukochanym dzieckiem i kt\u00f3rego obraz jako tego dziecka utrwali\u0142 si\u0119 ju\u017c w \u015bwiadomo\u015bci rodzic\u00f3w. Po drugiej zdrowie fizyczne i psychiczne, a niekiedy i \u017cycie matki; jej rodzina, cz\u0119sto ju\u017c obecne dzieci, kt\u00f3re mo\u017ce osieroci\u0107, jej wolno\u015b\u0107, autonomia, ale i wielkie cierpienie ci\u0119\u017cko chorego dziecka, kt\u00f3re przyjdzie na \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3re\u015b z\u0142o trzeba wybra\u0107. Przypomnijmy \u2013 czyn mo\u017ce by\u0107 dzia\u0142aniem b\u0105d\u017a zaniechaniem. Niezrobienie niczego te\u017c jest wyborem, te\u017c sprowadza z\u0142o, niekiedy znacznie wi\u0119ksze ni\u017c podj\u0119cie dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Jak zwykle w medycynie – idealnego wyj\u015bcia nie ma. Idee g\u0142oszone przez jednych czy drugich pi\u0119knie wygl\u0105daj\u0105 w debacie w telewizji, ale codzienna rzeczywisto\u015b\u0107 jest znacznie gorsza. Dramaty na oddzia\u0142ach trwaj\u0105, tymczasem na g\u00f3rze zanosi si\u0119 na kolejn\u0105 pi\u0119kn\u0105 debat\u0119 o wielkich warto\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja: Grycuk, Dominika Wielowieyska, za <\/em>Wikimedia Commons<\/em><\/a>, CC BY-SA 3.0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u0119ki marsza\u0142kowi Sejmu w mediach kolejny raz pojawia si\u0119 sprawa aborcji. Z obu stron padaj\u0105 powtarzane od lat s\u0142abe argumenty. Tylko patrze\u0107, jak do\u0142\u0105cz\u0105 do nich wzajemne oskar\u017cenia o mordowanie \u2013 zale\u017cnie od perspektywy \u2013 dzieci albo kobiet.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9387,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,69,196,8,1,30,204],"tags":[251,17,754,1139,1138],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9375"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9375"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9401,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9375\/revisions\/9401"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}