{"id":9422,"date":"2024-04-28T11:55:35","date_gmt":"2024-04-28T09:55:35","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9422"},"modified":"2024-04-28T13:02:54","modified_gmt":"2024-04-28T11:02:54","slug":"psycholog-psychiatra-psychoterapeuta-to-nie-to-samo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/04\/28\/psycholog-psychiatra-psychoterapeuta-to-nie-to-samo\/","title":{"rendered":"Psycholog, psychiatra, psychoterapeuta \u2013 to nie to samo"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Osoba z zaburzeniami psychicznymi wymaga pomocy. Czyjej? Psychologa, psychiatry, psychoterapeuty? Pacjenci i ich rodziny cz\u0119sto nie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 tych zawod\u00f3w o podobnie brzmi\u0105cych nazwach, ale zupe\u0142nie innych rolach. Mylenie ich i zapisywanie si\u0119 z nieadekwatnymi oczekiwaniami skutkuje marnowaniem czasu i pieni\u0119dzy. Niestety r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy tymi profesjami nikt w szkole nie uczy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

A wi\u0119c po kolei.<\/p>\n\n\n\n

Psycholog<\/h2>\n\n\n\n

Sko\u0144czy\u0142 studia psychologiczne. Napisa\u0142 prac\u0119 i uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra. Zajmuje si\u0119 diagnostyk\u0105 psychologiczn\u0105, czyli ocen\u0105 dzia\u0142ania proces\u00f3w psychicznych pacjenta. Ma uprawnienia do wykonywania badania psychologicznego, prowadzania test\u00f3w psychologicznych. Bada cho\u0107by funkcjonowanie poznawcze (liczy tzw. iloraz inteligencji, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 np. narz\u0119dziami Wechslera czy Stanforda-Bineta), cechy osobowo\u015bci (najcz\u0119\u015bciej za pomoc\u0105 MMPI, z angielskiego Minnesota Multiphasic Personality Inventory) czy zmian organicznych. Mo\u017ce stwierdzi\u0107 cechy upo\u015bledzenia umys\u0142owego (od kilku lat mamy odchodzi\u0107 od tej nazwy), zaburzenia osobowo\u015bci czy specyficznych zaburze\u0144 rozwoju umiej\u0119tno\u015bci szkolnych (dysleksja, dyskalkulia itp.) Nie stawia natomiast rozpoznania danego zaburzenia psychicznego, nie prowadzi leczenia (niekiedy jedynie wsparcie psychologiczne), w szczeg\u00f3lno\u015bci nie ma prawa bada\u0107 pacjenta somatycznie, w tym rozbiera\u0107 go ani tym bardziej przepisywa\u0107 lek\u00f3w. Nie wystawi te\u017c za\u015bwiadczenia z rozpoznaniem lekarskim.<\/p>\n\n\n\n

Psychiatra b\u0105d\u017a psychiatra dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/h2>\n\n\n\n

Jest lekarzem. Uko\u0144czy\u0142 studia medyczne, na kt\u00f3rych uczy\u0142 si\u0119 anatomii, fizjologii, histologii, chirurgii, okulistyki i wszystkich tych innych rzeczy, kt\u00f3rych uczy\u0142 si\u0119 ka\u017cdy inny lekarz. Zda\u0142 og\u00f3lnopolski egzamin, a nast\u0119pnie rozpocz\u0105\u0142 specjalizacj\u0119 z psychiatrii lub psychiatrii dzieci i m\u0142odzie\u017cy, zako\u0144czon\u0105 r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwowym egzaminem (lekarze w trakcie specjalizacji, w tym rezydenci<\/a>, powinni pracowa\u0107 pod nadzorem specjalisty). Diagnozuje zaburzenia psychiczne, w tym choroby psychiczne, a tak\u017ce je leczy. Jako lekarz ma prawo, a niekiedy i obowi\u0105zek przeprowadza\u0107 podstawowe badanie somatyczne (dzielone klasycznie na ogl\u0105danie, obmacywanie, opukiwanie i os\u0142uchiwanie). Podczas dy\u017curu na oddziale psychiatrycznym, kiedy \u017cadnego innego lekarza po prostu nie ma, a tak\u017ce podczas przyj\u0119cia do szpitala psychiatrycznego to psychiatra os\u0142uchuje pacjenta stetoskopem czy te\u017c palpacyjnie bada mu brzuch. Z uwagi na liczne powi\u0105zania musi te\u017c umie\u0107 w podstawowym zakresie zbada\u0107 pacjenta neurologicznie, aczkolwiek najcz\u0119\u015bciej wnioski z badania s\u0105 dwojakie: wzywa\u0107 neurologa<\/em> albo nie trzeba wzywa\u0107 neurologa<\/em>. W poradni zwykle nie bada, poniewa\u017c nie ma odpowiedniego sprz\u0119tu.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest zwykle w stanie przeprowadzi\u0107 badania specjalistycznego z innych dziedzin medycyny, jak badanie dna oka czy ginekologiczne. Na szycie ran od lat pacjenta wiezie si\u0119 ju\u017c na chirurgi\u0119. Zdarzaj\u0105 si\u0119 jeszcze psychiatrzy potrafi\u0105cy zbada\u0107 pacjenta per rectum<\/em>, a w wyj\u0105tkowych przypadkach post\u0119powanie wymaga sprawdzania piersi. (Zwykle wtedy, gdy leczeniem neuroleptykiem wyindukowano pacjentce mlekotok. Jest to dobrze znane powik\u0142anie, aczkolwiek w przypadku pacjentki neguj\u0105cej ten objaw zazwyczaj bez badania wierzy si\u0119 jej na s\u0142owo).<\/p>\n\n\n\n

Psychiatra nie ma natomiast prawa korzysta\u0107 z wi\u0119kszo\u015bci test\u00f3w psychologicznych, w przypadku niekt\u00f3rych z nich mo\u017ce to robi\u0107 po nabyciu dodatkowych uprawnie\u0144. Nie mo\u017ce te\u017c przeprowadza\u0107 psychoterapii. W obu tych dziedzinach zazwyczaj nie ma wystarczaj\u0105cych kompetencji. Mo\u017ce natomiast kierowa\u0107 do psychologa na diagnostyk\u0119, zleca\u0107 badania krwi czy EKG, a rzadziej inne badania w razie takiej potrzeby, przepisywa\u0107 leki, nie tylko psychiatryczne, ale i inne (czego zwykle nie robi, bo si\u0119 na tym nie zna) i kierowa\u0107 na psychoterapi\u0119. Diagnozuj\u0105c upo\u015bledzenie umys\u0142owe, ca\u0142o\u015bciowe zaburzenia rozwoju, zaburzenie osobowo\u015bci czy specyficzne zaburzenia rozwoju umiej\u0119tno\u015bci szkolnych, powinien oprze\u0107 si\u0119 na badaniu psychologicznym.<\/p>\n\n\n\n

Psychoterapeuta<\/h2>\n\n\n\n

Jest zawodem znacznie mniej uregulowanym prawnie. W Polsce nie osi\u0105ga si\u0119 go poprzez sko\u0144czenie studi\u00f3w (aczkolwiek uwa\u017ca si\u0119, \u017ce psychoterapeuta powinien mie\u0107 wy\u017csze wykszta\u0142cenie), a przez sko\u0144czenie specjalistycznego i zwykle do\u015b\u0107 drogiego kursu. Porz\u0105dny kurs psychoterapii trwa ko\u0142o pi\u0119ciu lat. Do samodzielnej pracy dopuszcza si\u0119 zwykle osoby od trzeciego roku kursu. Pojedynczy semestr stanowi koszt ok. 1,5 tys. z\u0142 p\u0142atnych z prywatnej kieszeni kursanta. W efekcie psychoterapeuta, kt\u00f3ry zainwestowa\u0142 w kwalifikacje kilkana\u015bcie tysi\u0119cy, zazwyczaj nie jest sk\u0142onny pracowa\u0107 za niewielkie pieni\u0105dze na NFZ. Inwestycja musi si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107, co jest mo\u017cliwe w prywatnej przychodni. Zadaniem psychoterapeuty jest, jak sama nazwa wskazuje, prowadzenie psychoterapii, czyli oddzia\u0142ywa\u0144 poprzez rozmow\u0119, pewne \u0107wiczenia, prace domowe w celu rozwi\u0105zania problem\u00f3w, niekoniecznie zaburze\u0144, z kt\u00f3rymi zg\u0142asza si\u0119 pacjent albo raczej klient.<\/p>\n\n\n\n

Istniej\u0105 cztery g\u0142\u00f3wne nurty psychoterapeutyczne: psychodynamiczny, poznawczo-behawioralny, humanistyczny i systemowy, dziel\u0105ce si\u0119 dalej na wiele r\u00f3\u017cnych szk\u00f3\u0142. W Polsce problemem s\u0105 spotykani niekiedy psychoterapeuci bez nale\u017cytego wykszta\u0142cenia, po nadmiernie kr\u00f3tkich kursach, niekiedy internetowych, nieposiadaj\u0105cy odpowiednich kwalifikacji do rzetelnego wykonywania pracy. Psychoterapeuta nie ma uprawnie\u0144 ani do diagnozy za pomoc\u0105 test\u00f3w psychologicznych (niemniej skuteczna terapia wymaga konceptualizacji pacjenta, czyli sp\u00f3jnego opisu jego problemu i mechanizm\u00f3w do\u0144 prowadz\u0105cych) ani badania somatycznego pacjenta, ani przepisywania mu lek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u017beby by\u0142o trudniej<\/h2>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 psychoterapeut\u00f3w jest z wykszta\u0142cenia psychologami, a spora cz\u0119\u015b\u0107 psychiatrami. Uwa\u017ca si\u0119 jednak, \u017ce psychiatra b\u0119d\u0105cy zarazem psychoterapeut\u0105 nie powinien pe\u0142ni\u0107 obydwu funkcji w przypadku tego samego pacjenta. W obydwu wchodzi bowiem w bardzo prywatn\u0105 sfer\u0119 jego \u017cycia. Pozostawienie ich obu w r\u0119ku jednej osoby jest mniej bezpieczne ni\u017c rozdzielenie ich na r\u00f3\u017cnych specjalist\u00f3w. podobnie nie powinno si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 psychoterapii indywidualnej i rodzinnej.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie wi\u0119c szuka\u0107 pomocy? To zale\u017cy od konkretnego pacjenta i jego sytuacji. Wsparcia w zwyk\u0142ej trudnej sytuacji spokojnie udzieli psycholog. Natomiast oczekiwanie, \u017ce dziecku z zaburzeniem depresyjnym lub l\u0119kowym wystarczy pomoc psychologa szkolnego, jest jak najbardziej b\u0142\u0119dne, gdy\u017c wymaga ono zwykle psychoterapii, a cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c farmakoterapii przypisywanej przez psychiatr\u0119. Za\u015bwiadczenie z zaleceniami do szko\u0142y mo\u017ce wystawi\u0107 psycholog, jednak za\u015bwiadczenie z rozpoznaniem danego zaburzenia wymaga ju\u017c diagnostyki psychiatrycznej. Dok\u0142adne wytyczne dla szk\u00f3\u0142 i rodzic\u00f3w wystawia zesp\u00f3\u0142 psycholog\u00f3w i pedagog\u00f3w z poradni psychologiczno-pedagogicznej – zg\u0142oszenie nie wymaga skierowania psychiatrycznego. Diagnoz\u0119 autyzmu przeprowadza si\u0119 zwykle w konkretnych plac\u00f3wkach, zatrudniaj\u0105cych zesp\u00f3\u0142 obejmuj\u0105cy i psychologa, i psychiatr\u0119. Natomiast do stwierdzenia zaburze\u0144 hiperkinetycznych (ADHD<\/a>) w ewidentnych przypadkach wystarczy psychiatra, zwykle dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowy. W trudniejszych wspomo\u017ce go badanie psychologiczne (test Connersa). Stwierdzenie ot\u0119pienia, jak choroba Alzheimera<\/a>, wymaga zwykle pracy psychiatry, psychologa i szeregu bada\u0144, w tym badania obrazowego g\u0142owy, na kt\u00f3re skierowa\u0107 mo\u017ce lekarz.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce to wszystko brzmie\u0107 skomplikowanie, ale warto mie\u0107 te zawi\u0142o\u015bci na uwadze, staraj\u0105c si\u0119 o pomoc dla siebie b\u0105d\u017a bliskiej osoby. Oszo\u0142omionemu pacjentowi zazwyczaj na pocz\u0105tku nikt nie m\u00f3wi, gdzie i po co powinien si\u0119 zg\u0142osi\u0107. Niestety nie tylko nieznajomo\u015b\u0107 prawa szkodzi. Mo\u017ce on ubolewa\u0107 i w\u015bcieka\u0107 si\u0119, \u017ce sk\u0105d niby mia\u0142 to wszystko wiedzie\u0107, niestety rzeczywisto\u015b\u0107 jest taka, \u017ce skutki swojej niezas\u0142u\u017conej niewiedzy b\u0119dzie ponosi\u0142 on sam i jego bliscy. Oczekiwanie od psychologa psychoterapii, zapisywanie si\u0119 do psychiatry co tydzie\u0144 celem pogadania o problemach (poza bardzo rzadkimi przypadkami) czy wymaganie od psychoterapeuty b\u0105d\u017a psychologa zalece\u0144 dotycz\u0105cych lek\u00f3w przypomina pr\u00f3by kupienia czekolady w sklepie mi\u0119snym b\u0105d\u017a warzyw w butiku.<\/p>\n\n\n\n

To nie jest z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107 czy z\u0142a wola, te osoby po prostu takich us\u0142ug nie \u015bwiadcz\u0105. Oczywi\u015bcie cz\u0119sto potrzebna jest pomoc przedstawicieli wszystkich trzech zawod\u00f3w, a rozs\u0105dny profesjonalista przekieruje dalej do w\u0142a\u015bciwych os\u00f3b. Straconego czasu, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o po\u015bwi\u0119ci\u0107 na leczenie, nikt jednak pacjentowi nie odda.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:<\/strong> Psi, za Wikimedia Commons<\/a>, nieobj\u0119te prawami autorskimi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Osoba z zaburzeniami psychicznymi wymaga pomocy. Czyjej? Psychologa, psychiatry, psychoterapeuty? Pacjenci i ich rodziny cz\u0119sto nie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 tych zawod\u00f3w o podobnie brzmi\u0105cych nazwach, ale zupe\u0142nie innych rolach. Mylenie ich i zapisywanie si\u0119 z nieadekwatnymi oczekiwaniami skutkuje marnowaniem czasu i pieni\u0119dzy. Niestety r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy tymi profesjami nikt w szkole nie uczy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9439,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,204],"tags":[258,545,246,549],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9422"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9422"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9440,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9422\/revisions\/9440"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9439"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}