{"id":9473,"date":"2024-05-21T08:49:04","date_gmt":"2024-05-21T06:49:04","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9473"},"modified":"2024-05-21T22:56:12","modified_gmt":"2024-05-21T20:56:12","slug":"wyrok-tsue-z-rybami-w-tle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/05\/21\/wyrok-tsue-z-rybami-w-tle\/","title":{"rendered":"Wyrok TSUE z rybami w tle"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Dzisiejszy tekst b\u0119dzie bardziej prawniczy ni\u017c naukowy, ale dotyczy ichtiofauny, wi\u0119c temat mnie zainteresowa\u0142. 21 marca 2024 r. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej wyda\u0142 wyrok w sprawie C\u2011671\/22. Stronami sporu by\u0142y przedsi\u0119biorstwo o inicja\u0142ach T GmbH i starostwo austriackiego powiatu Spittal an der Drau. Pocz\u0105tek sprawy si\u0119ga 2013 r., kiedy strona skar\u017c\u0105ca wyst\u0105pi\u0142a do w\u0142adz powiatu o zgod\u0119 na budow\u0119 hangaru dla \u0142odzi na brzegu jeziora Wei\u00dfensee.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

To jezioro alpejskie, generalnie czystowodne – o czym \u015bwiadczy bardzo dobry stan fitoplanktonu i makrofit\u00f3w. Jest te\u017c cenione ze wzgl\u0119d\u00f3w rybackich. Zarybianie w ramach gospodarki rybackiej sprawia, \u017ce liczba gatunk\u00f3w podwoi\u0142a si\u0119 w stosunku do stanu naturalnego. I w\u0142a\u015bnie to okazuje si\u0119 problemem, bo sk\u0142ad gatunkowy ceniony przez rybak\u00f3w jest odchyleniem od warunk\u00f3w referencyjnych. To przyk\u0142ad pokazuj\u0105cy, \u017ce najprostszy wska\u017anik r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, jakim jest liczba gatunk\u00f3w, bywa myl\u0105cy. Co gorsza, obecna ichtiofauna nie tylko wzbogaci\u0142a si\u0119 o obce gatunki gospodarcze, ale i zubo\u017cy\u0142a o dwa gatunki rodzime. Zatem zgodnie z austriackim systemem klasyfikacji stanu ekologicznego w\u00f3d stan ichtiofauny oceniono jako s\u0142aby. Przez przyj\u0119cie zasady „najgorszy decyduje\u201d taka jest te\u017c ocena stanu ekologicznego ca\u0142ego jeziora.<\/p>\n\n\n\n

Starostwo przez dwa i p\u00f3\u0142 roku analizowa\u0142o wniosek o budow\u0119 i uzna\u0142o, \u017ce taka inwestycja s\u0142abego stanu ekologicznego jeziora ju\u017c nie pogorszy, ale przez zniszczenie miejsc tarliskowych uniemo\u017cliwi podj\u0119cie \u015brodk\u00f3w maj\u0105cych na celu popraw\u0119 stanu ichtiofauny. To wa\u017cny fakt, o kt\u00f3rym zdarza si\u0119 zapomina\u0107 inwestorom i urz\u0119dom wydaj\u0105cym pozwolenia wodnoprawne. Skoro stan ekologiczny jest w danym momencie gorszy ni\u017c dobry, wed\u0142ug ramowej dyrektywy wodnej (RDW) nie mo\u017cna przej\u015b\u0107 nad tym do porz\u0105dku dziennego, ale podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania naprawcze. Zatem nie wystarczy, aby nowa inwestycja nie
pogarsza\u0142a stanu, trzeba zapewni\u0107, \u017ce nie utrudni jego poprawy. W Polsce m\u00f3wi o tym art. 399 ustawy Prawo wodne, cho\u0107 mo\u017ce w spos\u00f3b nie do\u015b\u0107 dobitny.<\/p>\n\n\n\n

Inwestor odwo\u0142a\u0142 si\u0119 od decyzji odmownej do krajowego s\u0105du administracyjnego, ale ten przychyli\u0142 si\u0119 do argumentacji starostwa. Wyrok wydano na pocz\u0105tku 2020 r. Inwestor odwo\u0142a\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c od niego – do federalnego Najwy\u017cszego S\u0105du Administracyjnego. Ten uzna\u0142, \u017ce sprawa jest niejednoznaczna, i przekaza\u0142 spraw\u0119 TSUE.<\/p>\n\n\n\n

W\u0105tpliwo\u015b\u0107 budzi\u0142 fakt, czy rzeczywi\u015bcie RDW nak\u0142ada obowi\u0105zek odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego, je\u017celi inwestycja nie pogorszy wprost stanu ekologicznego. Austriacki trybuna\u0142 uwa\u017ca\u0142, \u017ce najpierw trzeba oceni\u0107 \u015brodki podj\u0119te w celu osi\u0105gni\u0119cia dobrego stanu w\u00f3d powierzchniowych, a dopiero potem – czy inwestycja ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na te \u015brodki. G\u0142\u00f3wnym punktem powstania w\u0105tpliwo\u015bci jest kwestia przyczyn nieosi\u0105gni\u0119cia przez ichtiofaun\u0119 jeziora Wei\u00dfensee stanu co najmniej dobrego. Podstaw\u0105 tej w\u0105tpliwo\u015bci jest zapis pkt 1.2.2 za\u0142\u0105cznika V do RDW (Definicje bardzo dobrego, dobrego i umiarkowanego stanu ekologicznego w jeziorach). W definicjach stanu dobrego i umiarkowanego jest zapis o odchyleniach od stanu naturalnego ichtiofauny – odpowiednio niewielkich lub umiarkowanych – b\u0119d\u0105cych wynikiem antropogenicznego wp\u0142ywu na elementy fizykochemiczne lub hydromorfologiczne.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby patrze\u0107 bardzo dos\u0142ownie na te zapisy, mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce nie dotycz\u0105 gospodarki rybackiej. Gospodarka ta polega na wprowadzaniu do ekosystemu, a nast\u0119pnie od\u0142awianiu z niego ryb. Zatem polega na oddzia\u0142ywaniu jedynie na biologiczny element jako\u015bci jeziora, a nie elementy fizykochemiczne czy hydromorfologiczne. Owszem, wprowadzone do jeziora ryby oddzia\u0142uj\u0105 na jego chemizm i struktur\u0119 dna. W literaturze naukowej pojawia si\u0119 chocia\u017cby poj\u0119cie ichtioeutrofizacji. Ponadto czasem gospodarka rybacka obejmuje dokarmianie ryb, czyli wprowadzanie allochtonicznej materii do zbiornika. Niekoniecznie jednak ma to miejsce w Wei\u00dfensee. W ka\u017cdym razie s\u0105 to skutki niebezpo\u015brednie i mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce gospodarka taka nie wype\u0142nia przes\u0142anek oddzia\u0142ywania na elementy fizykochemiczne i hydromorfologiczne, zw\u0142aszcza w stopniu powoduj\u0105cym obni\u017cenie klasyfikacji. By\u0107 mo\u017ce jest b\u0142\u0119dna i powinna by\u0107 zmieniona, ale jest innym rodzajem presji ni\u017c ten, kt\u00f3ry
determinuje klasyfikacj\u0119 stanu ekologicznego ichtiofauny.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby p\u00f3j\u015b\u0107 tym tokiem argumentacji, mo\u017cna doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce obni\u017cenie klasyfikacji stanu ichtiofauny ze wzgl\u0119du na jej sk\u0142ad i struktur\u0119 demograficzn\u0105 b\u0119d\u0105c\u0105 jedynie skutkiem zarybiania i od\u0142ow\u00f3w, a nie zanieczyszczenia czy przekszta\u0142ce\u0144 hydromorfologicznych, jest niew\u0142a\u015bciwe. Skoro abiotyczne warunki jeziora Wei\u00dfensee pozwalaj\u0105 na utrzymanie bardzo dobrego stanu fitoplanktonu i makrofit\u00f3w, mo\u017ce stan ichtiofauny r\u00f3wnie\u017c powinien by\u0107 oceniony lepiej, tak jakby gospodarka rybacka nie mia\u0142a na\u0144 wp\u0142ywu. Dalsz\u0105 konsekwencj\u0105 mog\u0142oby by\u0107 uznanie, \u017ce skoro stan ichtiofauny zale\u017cy tylko od gospodarki rybackiej, to inwestycja ingeruj\u0105ca w tarliska nie ma na\u0144 wp\u0142ywu i nie ma podstaw do jej zakazania.<\/p>\n\n\n\n

TSUE zauwa\u017cy\u0142, \u017ce jego kompetencj\u0105 nie jest rozpatrywanie merytorycznych aspekt\u00f3w sprawy regulowanych przez prawodawstwo krajowe. Zatem nie do niego nale\u017cy rozpatrywanie, czy gospodarka rybacka w Wei\u00dfensee oddzia\u0142uje na fizykochemiczne lub hydromorfologiczne elementy jako\u015bci prowadz\u0105ce do pogorszenia stanu ekologicznego samej ichtiofauny. Jednak rozpatrzy\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci zwi\u0105zane z interpretacj\u0105 zapis\u00f3w za\u0142\u0105cznika V RDW. Rzeczywi\u015bcie zapis pkt 1.2.2 mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce w ocenie ichtiofauny licz\u0105 si\u0119 jedynie skutki presji fizykochemicznych i hydromorfologicznych i gdyby trybuna\u0142 nie dopatrzy\u0142 si\u0119 dwuznaczno\u015bci, nie by\u0142oby podstaw do r\u00f3\u017cnych interpretacji. Jednak trybuna\u0142 dwuznaczno\u015b\u0107 zauwa\u017cy\u0142 – ze wzgl\u0119du na kontekst. Kontekstem jest tabela 1.2, gdzie nie ma u\u015bci\u015blenia przyczyn odchyle\u0144 od stanu referencyjnego. Najog\u00f3lniejszym za\u015b kontekstem jest cel dyrektywy m\u00f3wi\u0105cy o osi\u0105gni\u0119ciu przez wody co najmniej dobrego stanu.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie zdaniem TSUE zaw\u0119\u017cenie presji decyduj\u0105cych o odchyleniu od stanu referencyjnego akurat tylko w przypadku ichtiofauny prowadzi do sprzeczno\u015bci. Ostatecznie wi\u0119c TSUE wskaza\u0142, \u017ce wyk\u0142adnia celowo\u015bciowa dyrektywy ka\u017ce uwzgl\u0119dnia\u0107 wszelkie nienaturalne zak\u0142\u00f3cenia w strukturze gatunkowej i wiekowej ichtiofauny, niezale\u017cnie od ich przyczyn. W tym wszystkim sprawa przedsi\u0119biorstwa T GmbH zesz\u0142a na dalszy plan.<\/p>\n\n\n\n

Potwierdzi\u0142o si\u0119 stanowisko starostwa Spittal an der Drau, \u017ce budowa hangaru utrudni\u0142aby osi\u0105gni\u0119cie dobrego stanu ichtiofauny. Bardziej dalekosi\u0119\u017cne skutki mo\u017ce to mie\u0107 dla gospodarki rybackiej. Traktowanie przez przedsi\u0119biorstwa rybackie naturalnych jezior tak, jakby by\u0142y stawami, zosta\u0142o w tej sprawie okre\u015blone jako b\u0142\u0119dne. Mo\u017ce mie\u0107 to te\u017c skutki dla krajowych system\u00f3w klasyfikacji stanu ekologicznego ichtiofauny. W Polsce dla jezior istniej\u0105 dwie metodyki – jedna oparta na reprezentatywnych danych o praktycznie ca\u0142ym rybostanie, druga na wynikach od\u0142ow\u00f3w komercyjnych. Przesz\u0142y europejsk\u0105 interkalibracj\u0119 i s\u0105 uznane za reprezentatywne. Pierwsza opiera si\u0119 na odpowiedniej normie CEN, druga jest uznana za jej r\u00f3wnowa\u017cn\u0105. Obie m\u00f3wi\u0105 g\u0142\u00f3wnie o og\u00f3lnym stanie ekologicznym, cho\u0107 mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 presj\u0105, kt\u00f3r\u0105 uwzgl\u0119dniaj\u0105, jest eutrofizacja. Jednak w przypadkach, gdy rybostan jest w stanie wskazuj\u0105cym na niez\u0142e warunki fizykochemiczne i hydromorfologiczne, ale jego sk\u0142ad jest ewidentnie zaburzony, np. przez dominacj\u0119 gatunk\u00f3w inwazyjnych, klasa mo\u017ce by\u0107 obni\u017cona przez ekspert\u00f3w wykonuj\u0105cych ocen\u0119. Sytuacja taka nie jest cz\u0119sta, z regu\u0142y ka\u017cdego roku dotyczy kilku jezior. Wydaje si\u0119, \u017ce wyrok nie wp\u0142ynie na t\u0119 praktyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. Wikipedysta Naturpuur<\/a>, licencja CC BY-SA 4.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Traktowanie przez przedsi\u0119biorstwa rybackie naturalnych jezior tak, jakby by\u0142y stawami, zosta\u0142o przez TSUE okre\u015blone jako b\u0142\u0119dne<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9474,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54],"tags":[407,83,71,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9473"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9473"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9477,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9473\/revisions\/9477"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}