{"id":9491,"date":"2024-06-07T21:50:05","date_gmt":"2024-06-07T19:50:05","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9491"},"modified":"2024-06-09T14:12:08","modified_gmt":"2024-06-09T12:12:08","slug":"twoja-opinia-sie-nie-liczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/06\/07\/twoja-opinia-sie-nie-liczy\/","title":{"rendered":"Twoja opinia si\u0119 nie liczy"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Z zadziwieniem obserwuj\u0119 podsuwane mi przez portal spo\u0142eczno\u015bciowy strony i grupy rozmaitych negacjonist\u00f3w nauki. Kreacjonizm, p\u0142aska ziemia, denializm klimatyczny… Ludzie wklejaj\u0105 memy, podaj\u0105 argumenty lepsze b\u0105d\u017a, cz\u0119\u015bciej, gorsze, wypisuj\u0105 s\u0105\u017cniste nierzadko elaboraty, nawo\u0142uj\u0105 do dyskusji… Jakby to mia\u0142o jakiekolwiek znaczenie.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Wymyka si\u0119 mojemu poznaniu, czemu popularny portal spo\u0142eczno\u015bciowy podsuwa mi te kompletne bzdury, ale do\u015bwiadczenie to bywa ciekawe. S\u0105dz\u0105c po d\u0142ugo\u015bci tekst\u00f3w, wypracowanych nieraz argumentacjach, drobiazgowo\u015bci, ludzie rzeczywi\u015bcie pisz\u0105 na serio. Przynajmniej ci zaprzeczaj\u0105cy oficjalnie uznanej wersji. Po drugiej stronie \u2013 zwolennik\u00f3w nauki \u2013 niekt\u00f3rzy powa\u017cnie im odpowiadaj\u0105, podaj\u0105c argumenty, wyniki bada\u0144, szukaj\u0105c dziur w rozumowaniu. Inni robi\u0105 sobie z tego dobr\u0105 zabaw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Co jest z\u0142ego w takich dyskusjach? Przecie\u017c to chyba dobrze, \u017ce ludzie chc\u0105 rozmawia\u0107, wymienia\u0107 argumenty, omawia\u0107 wa\u017cne kwestie? Z jednej strony dobrze, z drugiej znaczenie, kt\u00f3re takim rozmowom przypisuj\u0105, prowadzi do zupe\u0142nie b\u0142\u0119dnych wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Uczestnikom takich dyskusji wydaje si\u0119, \u017ce rozmawiaj\u0105c na wa\u017cne tematy, uczestnicz\u0105 w czym\u015b wa\u017cnym, poszukuj\u0105 czy broni\u0105 prawdy. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest zupe\u0142nie inna.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkim zaanga\u017cowanym w podobne spory i sk\u0142onnym do internetowych debat (co pisz\u0119 z przykro\u015bci\u0105, bo sam mam inklinacj\u0119) nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107 dosadnie: to zabawa w piaskownicy, z naukowego punktu widzenia znaczenie takich rozm\u00f3w jest \u017cadne.<\/p>\n\n\n\n

To zwykle d\u0142ugie dyskusje na tematy dawno ju\u017c przedyskutowane. Ostatnio widzia\u0142em robi\u0105cy z pocz\u0105tku dobre wra\u017cenie tekst podwa\u017caj\u0105cy datowanie ska\u0142. To z pewno\u015bci\u0105 by\u0142a frapuj\u0105ca kwestia jaki\u015b wiek temu. Datowanie w liczbach bezwzgl\u0119dnych opiera si\u0119 na potwierdzonym i niezale\u017cnym od \u017cadnych czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych rozpadzie radioaktywnym – jego opis matematyczny bazuje z kolei na stworzonym przez Newtona b\u0105d\u017a Leibniza (wybierz w\u0142a\u015bciwe zale\u017cnie od miejsca zamieszkania) rachunku ca\u0142kowym, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 prawie ca\u0142a dzisiejsza fizyka.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiaj \u017caden powa\u017cny naukowiec nie podwa\u017ca datowania ska\u0142 w milionach lat. Dyskusje dotycz\u0105 konkretnego wieku danej formacji, kt\u00f3rego r\u00f3\u017cne oceny mog\u0105 odbiega\u0107 od siebie o od kilkuset tysi\u0119cy do kilku milion\u00f3w lat. Nikt rozs\u0105dny nie podwa\u017ca ewolucji przez dob\u00f3r naturalny, w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105 roli kilku mniej wa\u017cnych proces\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Tematy te nauka om\u00f3wi\u0142a dekady temu. Argumenty zosta\u0142y sformu\u0142owane, badania przeprowadzone, wnioski wyci\u0105gni\u0119te. Dzisiejsi geolodzy, biolodzy, fizycy znajduj\u0105 si\u0119 w zupe\u0142nie innym miejscu. Podobnie matematycy nie rzuc\u0105 r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych, przestrzeni Hilberta czy teorii krat, by poduma\u0107 jeszcze raz, czy na pewno 2 + 2 = 4 (co wynika z aksjomatyki Peano, gdyby kto\u015b pyta\u0142).

Co wi\u0119cej, naukowy dyskurs wbrew pogl\u0105dom internaut\u00f3w nie odbywa si\u0119 na portalach spo\u0142eczno\u015bciowych. Fizycy w ksi\u0105\u017ckach popularnonaukowych z rozrzewnieniem wspominaj\u0105 konferencje, na kt\u00f3rych kto\u015b powiedzia\u0142 co\u015b wznios\u0142ego, jednak tak naprawd\u0119 nauka dzia\u0142a poprzez do\u015b\u0107 kr\u00f3tkie, napisane cz\u0119sto hermetycznym j\u0119zykiem publikacje w czasopismach naukowych.<\/p>\n\n\n\n

Dokonawszy odkrycia, badacz czy raczej zesp\u00f3\u0142 badaczy zazwyczaj nie donosi o tym w internecie, tylko wysy\u0142a tekst do pisma naukowego. Jego redaktor odrzuca go od razu b\u0105d\u017a wysy\u0142a do dw\u00f3ch-trzech niezale\u017cnych i nieznanych autorom specjalist\u00f3w. Ci sporz\u0105dzaj\u0105 recenzj\u0119, najcz\u0119\u015bciej radz\u0105 odrzuci\u0107 tekst lub odpowiednio go poprawi\u0107. Tylko co lepsze prace zostaj\u0105 opublikowane i odnosz\u0105 si\u0119 do nich w kolejnych publikacjach kolejni naukowcy. Istnieje te\u017c ca\u0142a chmara pism jedynie udaj\u0105cych naukowe i przyjmuj\u0105cych bez recenzji ka\u017cd\u0105 bzdur\u0119. Cho\u0107 zdarza si\u0119, \u017ce w niepoj\u0119tym amoku jaki\u015b krajowy minister potraktuje je jak naukowe, w nauce nie maj\u0105 \u017cadnej warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Nauka nie jest demokratyczna. Niewa\u017cne, ile os\u00f3b polubi wypowied\u017a w internecie i ile wstawi mem\u00f3w. Niewa\u017cne te\u017c, czy kto\u015b u\u017cyje rozs\u0105dnych i wypracowanych argument\u00f3w, czy brutalnych obelg. Dla nauki nie ma to znaczenia. Standardy argumentacji w dyskursie naukowym te\u017c bywaj\u0105 inne.<\/p>\n\n\n\n

W matematyce liczy si\u0119 to, co mo\u017cemy udowodni\u0107, korzystaj\u0105c z podstawowych aksjomat\u00f3w, udowodnionych na ich podstawie twierdze\u0144 i niezawodnych logicznych regu\u0142 wnioskowania, takich jak logika zda\u0144, rachunek predykat\u00f3w czy kwantyfikator\u00f3w. Nauki \u015bcis\u0142e skomplikowanym aparatem matematycznym opisuj\u0105 wyniki coraz trudniejszych do zrozumienia do\u015bwiadcze\u0144. Nauki medyczne operuj\u0105 skomplikowanym opisem statystycznym, pozwalaj\u0105cym zdecydowa\u0107, czy rzeczywi\u015bcie mo\u017cna przyj\u0105\u0107 postulowane wnioski.<\/p>\n\n\n\n

Norm\u0105 jest krytycyzm, a obowi\u0105zkiem badacza przedstawienie wylicze\u0144, jakie jest prawdopodobie\u0144stwo jego wyniku, je\u015bli postulowana przeze\u0144 hipoteza nie zachodzi. S\u0142awny bozon Higgsa odkryto dzi\u0119ki niewielkiemu wybrzuszeniu w jednej z okolic bardzo skomplikowanego wykresu. Nie przekonuje? Tylko \u017ce wybrzuszenie to mog\u0142o powsta\u0107 przypadkowo z prawdopodobie\u0144stwem mniejszym ni\u017c raz na 100 000, a niezb\u0119dny do otrzymania wyniku sprz\u0119t obs\u0142ugiwa\u0142y setki os\u00f3b. Nauka przyjmuje dzisiaj zupe\u0142nie inne standardy ni\u017c lu\u017ane wypowiedzi, opinie czy nawet zamieszczane w internecie argumentacje. Niespe\u0142niaj\u0105cymi ich wypowiedziami po prostu nikt si\u0119 nie przejmuje.<\/p>\n\n\n\n

Wypisywanie w\u0105tpliwo\u015bci co do mechaniki kwantowej nie sprawi \u017ce przestanie dzia\u0142a\u0107 u\u017cywany do tego celu wykorzystuj\u0105cy mechanik\u0119 kwantow\u0105 telefon kom\u00f3rkowy ani \u017ce jakikolwiek badacz si\u0119 tym przejmie i zmie\u0144 zdanie. Odrzucenie ewolucji nie spowoduje, \u017ce przestanie na nas dzia\u0142a\u0107. Pouczaj\u0105ce i rozwijaj\u0105ce jednych, zamykaj\u0105ce w swoich ba\u0144kach drugich, pozostaj\u0105 te dyskusje jedynie zabaw\u0105. Nauka i wielkie sprawy tocz\u0105 si\u0119 zupe\u0142nie gdzie indziej. Niezale\u017cnie od tego, jak\u0105 mamy opini\u0119, czy j\u0105 wyrazimy i ile lajk\u00f3w post dostanie.<\/p>\n\n\n\n

Nie chc\u0119 kategorycznie pot\u0119pia\u0107 internetowych dyskusji, ale zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na w\u0142a\u015bciw\u0105 miar\u0119. To zabawa jak w szkole: jedni broni\u0105 tego, inni tamtego narzuconego przez nauczyciela pogl\u0105du. Nic wi\u0119cej. I tak to zwykle nikogo nie przekona. Mo\u017cna si\u0119 na to oburza\u0107, ale w nauce to oburzenie r\u00f3wnie\u017c nie ma znaczenia.<\/p>\n\n\n\n

Powt\u00f3rz\u0119. Dla nauki Twoja opinia nie ma znaczenia. Mo\u017cna si\u0119 na to w\u015bcieka\u0107, ale i to nic nie zmieni. S\u0105 inne sytuacje, w kt\u00f3rej od tej opinii co\u015b rzeczywi\u015bcie mo\u017ce zale\u017ce\u0107. Przypominam np., \u017ce w niedziel\u0119 mamy wybory.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja: Matt Brown, I don\u00b4t believe in global warming w: Banksy is a climate change denier. Za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY 2.0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z zadziwieniem obserwuj\u0119 podsuwane mi przez portal spo\u0142eczno\u015bciowy strony i grupy rozmaitych negacjonist\u00f3w nauki. Kreacjonizm, p\u0142aska ziemia, denializm klimatyczny… Ludzie wklejaj\u0105 memy, podaj\u0105 argumenty lepsze b\u0105d\u017a, cz\u0119\u015bciej, gorsze, wypisuj\u0105 s\u0105\u017cniste nierzadko elaboraty, nawo\u0142uj\u0105 do dyskusji… Jakby to mia\u0142o jakiekolwiek znaczenie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9495,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2,30],"tags":[732],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9491"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9491"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9491\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9499,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9491\/revisions\/9499"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9495"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}