{"id":9516,"date":"2024-06-26T17:20:58","date_gmt":"2024-06-26T15:20:58","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9516"},"modified":"2024-06-27T12:09:14","modified_gmt":"2024-06-27T10:09:14","slug":"w-ochronie-zdrowia-zwiazki-partnerskie-nic-nie-zmienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/06\/26\/w-ochronie-zdrowia-zwiazki-partnerskie-nic-nie-zmienia\/","title":{"rendered":"W ochronie zdrowia zwi\u0105zki partnerskie nic nie zmieni\u0105"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

W mediach ponownie rozgorza\u0142a dyskusja o zwi\u0105zkach partnerskich. Kolejny raz osoby \u017cyj\u0105ce w relacjach niesformalizowanych, zw\u0142aszcza tej samej p\u0142ci, podnosz\u0105 temat nier\u00f3wnego traktowania ze strony pa\u0144stwa, tak\u017ce w zakresie ochrony zdrowia. Prawo zabrania im rzekomo odwiedza\u0107 bliskich czy dowiadywa\u0107 si\u0119 o stanie ich zdrowia. Licz\u0105, \u017ce ustawa ten stan zmieni. Nic bardziej mylnego.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Uzasadniona wieloma innymi argumentami idea wprowadzenia zwi\u0105zk\u00f3w partnerskich tak\u017ce dla os\u00f3b tej samej p\u0142ci nie mo\u017ce, a przynajmniej nie powinna wp\u0142yn\u0105\u0107 na prawa pacjenta. Je\u015bli wp\u0142ynie, b\u0119dzie kolejnym bublem prawnym.<\/p>\n\n\n\n

Chwileczk\u0119, czy jednak osoby homoseksualne nie powinny mie\u0107 dok\u0142adnie takich samych praw jak heteroseksualna wi\u0119kszo\u015b\u0107? Owszem, powinny. I dlatego praw tych nie mo\u017ce zmienia\u0107 zawarcie zwi\u0105zku. Istotnie, osoby takie nie powinny by\u0107 traktowane gorzej ni\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Tylko czy ma\u0142\u017ce\u0144stwo rzeczywi\u015bcie daje w medycynie jakie\u015b prawa?<\/p>\n\n\n\n

Nadmieni\u0107 musz\u0119, \u017ce pisz\u0119 o stanie prawnym, nie faktycznym. O tym, jakie obowi\u0105zuje prawo, a nie o tym, czy rzeczywi\u015bcie si\u0119 go przestrzega. Cz\u0119sto nie jest przestrzegane, a jego znajomo\u015b\u0107 bywa zerowa nie tylko w\u015br\u00f3d og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa, ale i w\u015br\u00f3d zobowi\u0105zanych do przestrzegania go pracownik\u00f3w ochrony zdrowia.<\/p>\n\n\n\n

Prowadzi to niekiedy do absurdalnych sytuacji: w o\u015brodkach leczniczych rzeczywi\u015bcie przestrzegaj\u0105cych prawa dochodzi do awantur z przekonanymi o swoich rzekomych racjach rodzinami pacjent\u00f3w. Chcesz ot tak dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b o zdrowiu ma\u0142\u017conka, rodzica, doros\u0142ego dziecka? Nie ma takiego prawa. Ignorantia iuris nocet<\/em>. Do czego wi\u0119c ma\u0142\u017conek naprawd\u0119 ma prawo?<\/p>\n\n\n\n

Do informacji o zdrowiu ma\u0142\u017conka?<\/h2>\n\n\n\n

Znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 kontakt\u00f3w z ochron\u0105 zdrowia wi\u0105\u017ce si\u0119 z leczeniem planowym. Chodzi w zasadzie o wszystko poza sytuacjami nag\u0142ymi. Co m\u00f3wi prawo? Zacytujmy Ustaw\u0119 o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, art. 31. <\/p>\n\n\n\n

1. Lekarz ma obowi\u0105zek udziela\u0107 pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przyst\u0119pnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz mo\u017cliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, daj\u0105cych si\u0119 przewidzie\u0107 nast\u0119pstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Lekarz mo\u017ce udzieli\u0107 informacji, o kt\u00f3rej mowa w ust. 1, innym osobom za zgod\u0105 pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do informacji o stanie zdrowia pacjenta dost\u0119p maj\u0105 osoby przez niego upowa\u017cnione (w przypadku pacjent\u00f3w niepe\u0142noletnich b\u0105d\u017a ubezw\u0142asnowolnionych – upowa\u017cnione przez przedstawiciela ustawowego). Stosowny dokument pacjent wype\u0142nia przed rozpocz\u0119ciem leczenia. Ma \u015bwi\u0119te prawo nie upowa\u017cnia\u0107 nikogo albo wpisa\u0107 kogo mu si\u0119 podoba. Nie ma przepisu ograniczaj\u0105cego mo\u017cliwo\u015bci takiego upowa\u017cnienia. W szpitalu psychiatrycznym pacjent z pobudek urojeniowych upowa\u017cnia niekiedy wy\u0142\u0105cznie Boga, prezydenta czy inn\u0105 osob\u0119 publiczn\u0105, zw\u0142aszcza je\u015bli uwa\u017ca, \u017ce rodzina zosta\u0142a podmieniona czy w jaki\u015b spos\u00f3b pr\u00f3buje go skrzywdzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce nieupowa\u017cniona nawet z takich pobudek najbli\u017csza rodzina nie ma \u017cadnych praw do uzyskiwania informacji. Nie mo\u017cna nawet potwierdzi\u0107, \u017ce pacjent znajduje si\u0119 w szpitalu. Wybuchaj\u0105 z tej przyczyny awantury, gdy\u017c utrudnia to znalezienie chorego, o kt\u00f3rego rodzina martwi si\u0119 i troszczy. Ale pacjent ma prawo zatai\u0107 przed najbli\u017cszymi sam fakt leczenia psychiatrycznego i (poza wyj\u0105tkowymi wypadkami) jakiegokolwiek innego. Zdarza si\u0119, \u017ce chce zatai\u0107 pewne istotne z medycznego punktu widzenia fakty, jak chocia\u017cby drugi, z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w niesformalizowany zwi\u0105zek. Z drugiej strony mo\u017ce upowa\u017cni\u0107 do rozmowy z lekarzem czy wgl\u0105du do dokumentacji jedynie kochank\u0119, i wtedy ona, a nie \u017cona, otrzyma \u017c\u0105dane informacje.<\/p>\n\n\n\n

Co w przypadku stan\u00f3w nag\u0142ych?<\/h2>\n\n\n\n

Przywieziony z ulicy nieprzytomny pacjent nie mo\u017ce wyrazi\u0107 o\u015bwiadczenia woli. Co m\u00f3wi ustawa? W cytowanym artykule stoi:<\/p>\n\n\n\n

6. Je\u017celi pacjent nie uko\u0144czy\u0142 16 lat lub jest nieprzytomny b\u0105d\u017a niezdolny do zrozumienia znaczenia informacji, lekarz udziela informacji osobie bliskiej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do definicji osoby bliskiej jeszcze przejdziemy. Co wi\u0119cej, zdaniem cz\u0119\u015bci prawnik\u00f3w opr\u00f3cz upowa\u017cnienia do konkretnej dokumentacji czy konkretnej informacji w danej plac\u00f3wce znaczenie prawne mog\u0105 mie\u0107 upowa\u017cnienia og\u00f3lne, do wszelkiej informacji czy dokumentacji. Inni zwracaj\u0105 jednak uwag\u0119 na niebezpiecze\u0144stwa z nich wynikaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

A odwiedzanie w szpitalach, towarzyszenie podczas badania, zabieg\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n

Zacytujmy tym razem Ustaw\u0119 o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta, art. 21:<\/p>\n\n\n\n

1. Przy udzielaniu \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych mo\u017ce by\u0107 obecna osoba bliska.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Osoba wykonuj\u0105ca zaw\u00f3d medyczny udzielaj\u0105ca \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych pacjentowi mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 obecno\u015bci osoby bliskiej przy udzielaniu \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, w przypadku istnienia prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia zagro\u017cenia epidemicznego lub ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo zdrowotne pacjenta. Odmow\u0119 odnotowuje si\u0119 w dokumentacji medycznej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c decyduje pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy, oczywi\u015bcie w granicach wyznaczanych bezpiecze\u0144stwem. Pacjent ma bowiem prawo do obecno\u015bci osoby bliskiej czy odwiedzin, o ile nie stanowi to zagro\u017cenia. Oczywi\u015bcie na sal\u0119 operacyjn\u0105 nie wpuszcza si\u0119 os\u00f3b trzecich niezale\u017cnie od p\u0142ci, ma\u0142\u017ce\u0144stwa czy mandatu pos\u0142a RP. Podobnie w stanie zagro\u017cenia epidemicznego nie wpuszcza si\u0119 bliskich bez wzgl\u0119du na, to kim s\u0105, niekiedy nawet, jak to by\u0142o w pandemii, rodzic\u00f3w hospitalizowanych dzieci. W obliczu ryzyka \u015bmierci prawo do towarzyszenia osoby bliskiej nie jest najwa\u017cniejsze. Istniej\u0105 te\u017c sytuacje, w kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 bliskich utrudnia czy wr\u0119cz uniemo\u017cliwia prac\u0119 (rodzina odpowiadaj\u0105ca za pacjenta czy pr\u00f3ba szczerej, spokojnej rozmowy ze zbuntowanym nastolatkiem w obecno\u015bci rodzica, powodzenia!). Co do zasady ustawa umo\u017cliwia w\u0142a\u015bnie obecno\u015b\u0107 czy odwiedziny os\u00f3b bliskich.<\/p>\n\n\n\n

Kim jest osoba bliska? <\/h2>\n\n\n\n

To tak\u017ce wyja\u015bnia Ustawa o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta. Zacytujmy art. 2, chodzi o:<\/p>\n\n\n\n

ma\u0142\u017conka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osob\u0119 pozostaj\u0105c\u0105 we wsp\u00f3lnym po\u017cyciu lub osob\u0119 wskazan\u0105 przez pacjenta<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Jak wida\u0107, nie ma wzmianki o p\u0142ci osoby pozostaj\u0105cej we wsp\u00f3lnym po\u017cyciu ani orientacji seksualnej. Mo\u017ce to te\u017c by\u0107 przyjaciel, dalszy krewny, (nie daj Bo\u017ce) prawnik czy kogo fantazja podsunie. Z drugiej strony m\u0105\u017c czy \u017cona nie maj\u0105 takiego prawa do odwiedzin czy towarzyszenia, je\u015bli nie wska\u017ce ich sam (przytomny) pacjent. Je\u015bli odm\u00f3wi spotka\u0144 z rodzin\u0105, zgodnie z prawem nale\u017cy t\u0119 osob\u0119 z oddzia\u0142u wyprosi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Decydowanie za nieprzytomnego pacjenta?<\/h2>\n\n\n\n

Rodzina r\u00f3wnie\u017c takich decyzji nie podejmuje. W nag\u0142ych przypadkach operuje si\u0119 czy podejmuje inne dzia\u0142ania, kieruj\u0105c si\u0119 tzw. zgod\u0105 domnieman\u0105<\/a>. Ot\u00f3\u017c domniemuje si\u0119, \u017ce przywieziony z ulicy nieprzytomny pacjent wyrazi\u0142by zgod\u0119, \u017ceby go ratowa\u0107, gdyby tylko mia\u0142 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. W sytuacjach innych ni\u017c nag\u0142e, je\u015bli pacjent nie jest w stanie wyrazi\u0107 zgody i nie ma przedstawiciela ustawowego, zgoda rodziny nie ma znaczenia prawnego. Wymagana jest zgoda s\u0105du.<\/p>\n\n\n\n

Zgoda na pobranie narz\u0105d\u00f3w do przeszczepu?<\/h2>\n\n\n\n

I tu obowi\u0105zuje kryterium zgody domniemanej<\/a>. W telewizji pokazuj\u0105 cz\u0119sto cz\u0142onk\u00f3w rodziny zmar\u0142ego deklaruj\u0105cych, \u017ce wyrazili zgod\u0119 na pobranie narz\u0105d\u00f3w ich bliskiego, by ratowa\u0107 \u017cycie innych os\u00f3b. Prawo nie wymaga takiej zgody. Znowu domniemuje si\u0119, \u017ce je\u015bli pacjent za \u017cycia nie wyrazi\u0142 sprzeciwu, zgadza\u0142 si\u0119 na pobranie narz\u0105d\u00f3w po \u015bmierci. Sprzeciw jednak wyrazi\u0107 m\u00f3g\u0142 za \u017cycia w dowolnej formie, tak\u017ce ustnie. Je\u015bli dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej na imprezie urodzinowej ciotki b\u0105kn\u0105\u0142, \u017ce by nie chcia\u0142, taki sprzeciw jest prawnie wi\u0105\u017c\u0105cy. Dlatego nale\u017cy bliskich wypyta\u0107, zw\u0142aszcza d\u0142ugoletniego partnera, niezale\u017cnie od zawartego b\u0105d\u017a nie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ale nie o zgod\u0119, tylko o pogl\u0105d zmar\u0142ego w tej kwestii. Ustne o\u015bwiadczenie woli jest prawnie wi\u0105\u017c\u0105ce w przypadku dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w, niemniej z szacunku dla zmar\u0142ego od pobrania odst\u0119puje si\u0119 zwykle ju\u017c wtedy, gdy ktokolwiek z bliskich, niezale\u017cnie od p\u0142ci, orientacji czy ma\u0142\u017ce\u0144stwa, przypomni sobie, \u017ce zmar\u0142y wola\u0142by, aby mu w ciele po \u015bmierci nie grzeba\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Wydanie zw\u0142ok po \u015bmierci?<\/h2>\n\n\n\n

Tak\u017ce nie ogranicza si\u0119 do ma\u0142\u017ce\u0144stw. <\/p>\n\n\n\n

Wydanie dokumentacji?<\/h2>\n\n\n\n

Wymaga upowa\u017cnienia od pacjenta. Troch\u0119 inaczej sytuacja wygl\u0105da w razie podejrzenia b\u0142\u0119du medycznego. Minister Ziobro przeforsowa\u0142 kiedy\u015b przepis o udost\u0119pnianiu jej ka\u017cdemu w zasadzie chc\u0105cemu oskar\u017cy\u0107 lekarzy o b\u0142\u0105d w sztuce. Jak wiadomo, nie s\u0142yn\u0105\u0142 z mi\u0142o\u015bci do tego zawodu. Ale tutaj zahaczamy ju\u017c o prawo karne.<\/p>\n\n\n\n

Co w przypadku decydowania o dziecku?<\/h2>\n\n\n\n

Jakiekolwiek post\u0119powanie lecznicze b\u0105d\u017a inwazyjna diagnostyka wymaga zgody przedstawiciela ustawowego. Nie liczy si\u0119 zgoda partnera rodzica, niezale\u017cnie od p\u0142ci czy zawartego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, tak samo jak zgoda babki. Jednak wszyscy oni, je\u015bli sprawuj\u0105 ci\u0105g\u0142\u0105 opiek\u0119 nad ma\u0142oletnim, mog\u0105 wyrazi\u0107 zgod\u0119 na nieinwazyjn\u0105 diagnostyk\u0119, cho\u0107by zwyk\u0142e badanie, w razie niedost\u0119pno\u015bci rodzic\u00f3w. Ka\u017cdy z nich mo\u017ce te\u017c zosta\u0107 upowa\u017cniony przez rodzica b\u0105d\u017a s\u0105d do podejmowania decyzji medycznych.<\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c wbrew pozorom prawo medyczne naprawd\u0119 nie r\u00f3\u017cnicuje istotnie ma\u0142\u017ce\u0144stw i wolnych zwi\u0105zk\u00f3w, nie daje w zasadzie ma\u0142\u017conkom \u017cadnych nieprzys\u0142uguj\u0105cych innym praw. Znajomo\u015b\u0107 tego prawa w spo\u0142ecze\u0144stwie wydaje si\u0119 marginalna, o czym \u015bwiadcz\u0105 wypowiedzi polityk\u00f3w, ale te\u017c cz\u0119ste k\u0142\u00f3tnie rodzin, pracownik\u00f3w ochrony zdrowia i nagminne absurdalne wype\u0142nianie druku upowa\u017cnienia do informacji i dokumentacji. Na przyk\u0142ad upowa\u017cnianie przez jednego rodzica drugiego rodzica, i tak ju\u017c upowa\u017cnionego, do informowania o dziecku z racji bycia ojcem czy matk\u0105. B\u0105d\u017a \u2013 jeszcze lepiej \u2013 siebie samego. Albo wpisywanie w ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 rubryczk\u0119 innej osoby. Czyli co: do rozm\u00f3w z lekarzem rutynowo upowa\u017cniam tylko m\u0119\u017ca, a do wgl\u0105du w dokumentacj\u0119 tylko matk\u0119? Za \u017cycia, bo po \u015bmierci – ju\u017c ojca?<\/p>\n\n\n\n

Niestety dokument taki wype\u0142niany jest cz\u0119sto w stresie i machinalnie, bez wi\u0119kszego zastanowienia. A naprawd\u0119 jest wa\u017cny. Co gorsza, nieznajomo\u015b\u0107 prawa dotyczy nierzadko tak\u017ce personelu zbieraj\u0105cego takie o\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n

Tak, obecnie pacjent ma prawo<\/strong> upowa\u017cni\u0107 partnerk\u0119, partnera b\u0105d\u017a dowoln\u0105 inn\u0105 osob\u0119 niezale\u017cnie od p\u0142ci, orientacji i wszelkich innych nieistotnych w tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w do otrzymywania informacji o swoim stanie zdrowia, dost\u0119pu do dokumentacji medycznej, odwiedzin w szpitalu czy towarzyszenia w trakcie procedur medycznych, je\u015bli nie ograniczaj\u0105 tego wzgl\u0119dy bezpiecze\u0144stwa (a wirus grypy czy covid naprawd\u0119 nie patrzy na p\u0142e\u0107 czy zalegalizowanie zwi\u0105zku). Personel mo\u017ce poinformowa\u0107 go o pewnych zagro\u017ceniach z tym zwi\u0105zanych (wgl\u0105d do dokumentacji agenta ubezpieczeniowego nie zawsze jest najlepszym pomys\u0142em), ale nie mo\u017ce mu zabroni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Na przeszkodzie staj\u0105 najwy\u017cej niemaj\u0105ce \u017cadnego umocowania prawnego zwyczaje czy tradycje – a to nie wymaga zmiany prawa. Prawo obowi\u0105zuje od lat. Trzeba tylko o nim wiedzie\u0107 i go przestrzega\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja: A Grycuk, Kola\u017c… Wiadomo, kogo przedstawia. Za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Osoby \u017cyj\u0105ce w relacjach niesformalizowanych, zw\u0142aszcza tej samej p\u0142ci, podnosz\u0105 temat nier\u00f3wnego traktowania ze strony pa\u0144stwa i braku przys\u0142uguj\u0105cych im praw, tak\u017ce w zakresie ochrony zdrowia. Prawo rzekomo zabrania im odwiedza\u0107 bliskich czy dowiadywa\u0107 si\u0119 o stanie ich zdrowia. Licz\u0105, \u017ce wprowadzenie ustawy o zwi\u0105zkach partnerskich mo\u017ce ten stan zmieni\u0107. Nic bardziej mylnego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9525,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,30],"tags":[295,309,38,407,546,1155,1156],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9516"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9516"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9536,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9516\/revisions\/9536"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}