{"id":9667,"date":"2024-10-03T10:10:57","date_gmt":"2024-10-03T08:10:57","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9667"},"modified":"2024-10-03T19:10:58","modified_gmt":"2024-10-03T17:10:58","slug":"leptospiroza-w-parku-szczesliwickim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/10\/03\/leptospiroza-w-parku-szczesliwickim\/","title":{"rendered":"Leptospiroza w parku Szcz\u0119\u015bliwickim"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Niedawno nad stawem w pobliskim parku zauwa\u017cy\u0142em ostrze\u017cenia przed gro\u017an\u0105 bakteri\u0105 z zakazem wchodzenia do wody. Tabliczki sygnuje urz\u0105d dzielnicy, ale na tym w zasadzie ko\u0144czy si\u0119 jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 informacyjna. Dziennikarz lokalnego oddzia\u0142u „Gazety Wyborczej” skojarzy\u0142 to z ubieg\u0142orocznym wysypem leptospirozy u ps\u00f3w korzystaj\u0105cych ze staw\u00f3w czy fontann w s\u0105siedniej dzielnicy. Wed\u0142ug jego informacji w mojej dzielnicy oficjalnie stwierdzono ostatnio przynajmniej jeden przypadek leptospirozy u psa, a przychodnie weterynaryjne notuj\u0105 ich wi\u0119cej – czasem wi\u0119cej ni\u017c du\u017co lepiej znanej babeszjozy, tylko nie ma \u017cadnej bazy, do kt\u00f3rej mog\u0142yby to zg\u0142asza\u0107.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

To ca\u0142kiem prawdopodobna hipoteza. Tabliczki pojawi\u0142y si\u0119 we wrze\u015bniu, a ju\u017c w czerwcu na portalu interwencyjnym miasta (obawiam si\u0119, \u017ce o znikomej poczytno\u015bci, ja np. znalaz\u0142em go, przygotowuj\u0105c ten wpis) ukaza\u0142 si\u0119 komunikat<\/a>: „W ostatnim czasie zaobserwowano w\u015br\u00f3d ps\u00f3w w Warszawie zwi\u0119kszon\u0105 liczb\u0119 zachorowa\u0144 z objawami m.in. niewydolno\u015bci nerek, w\u0105troby, \u017c\u00f3\u0142taczk\u0105. Niekt\u00f3re z nich zako\u0144czy\u0142y si\u0119 \u015bmierci\u0105 zwierz\u0105t. Objawy choroby oraz pora roku wskazuj\u0105 na zaka\u017cenia kr\u0119tkami (bakteriami) z rodzaju Leptospira<\/em>, co zosta\u0142o potwierdzone u cz\u0119\u015bci chorych zwierz\u0105t w przynajmniej jednej z warszawskich lecznic weterynaryjnych. Leptospiroza jest chorob\u0105 odzwierz\u0119c\u0105 \u2013 mo\u017ce stanowi\u0107 zagro\u017cenie tak\u017ce dla ludzi”.<\/p>\n\n\n\n

Weterynarze twierdz\u0105, \u017ce leptospiroza u ps\u00f3w rozwija si\u0119 g\u0142\u00f3wnie ciep\u0142\u0105 wiosn\u0105 i jesieni\u0105. Og\u00f3lne informacje o bakteriach z rodzaju Leptospira<\/em> m\u00f3wi\u0105, \u017ce optimum ich prze\u017cywania poza cia\u0142em gospodarzy to \u015brodowisko wodne o temperaturze od 28 do 38 st. C i pH od 6,2 do 8,0. Oznacza to, \u017ce wi\u0119ksze zagro\u017cenie wyst\u0119puje w wilgotnych rejonach mi\u0119dzyzwrotnikowych ni\u017c suchych podbiegunowych, ale strefa umiarkowana nie jest bezpieczna. Pierwszy kliniczny opis choroby pochodzi zreszt\u0105 z Heidelbergu z 1886. Adolph Weil opisa\u0142 go u ludzi. Dopiero p\u00f3\u017aniej odkryto, \u017ce cierpi\u0105 na ni\u0105 te\u017c inne ssaki, w mniejszym stopniu ptaki czy gady. Wed\u0142ug danych sprzed kilkunastu lat dotyka 180 gatunk\u00f3w. Od pocz\u0105tku obecnego wieku opisuje si\u0119 j\u0105 jako coraz cz\u0119stsz\u0105. Ocieplenie klimatu (i wi\u0119ksza wilgotno\u015b\u0107 w niekt\u00f3rych rejonach) raczej b\u0119dzie jej sprzyja\u0107. Dziesi\u0119\u0107 lat temu szacowano jej wyst\u0119powanie u ludzi na p\u00f3\u0142 miliona przypadk\u00f3w rocznie.<\/p>\n\n\n\n

Tak naprawd\u0119 lepiej m\u00f3wi\u0107 o leptospirozach ni\u017c leptospirozie, bo znanych jest co najmniej kilka wariant\u00f3w o r\u00f3\u017cnych objawach wywo\u0142ywanych przez 23 serogrupy. W czasach identyfikacji mikroskopowej rozr\u00f3\u017cniano chorobotw\u00f3rczy gatunek Leptospira interrogans<\/em> i saprotroficzny, czyli \u017cywi\u0105cy si\u0119 ju\u017c martw\u0105 materi\u0105 Leptospira biflexa<\/em>, ale obecnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 ich kilkadziesi\u0105t. Morfologicznie leptospira jest kr\u0119tkiem, co mo\u017cna wydedukowa\u0107 z nazwy.<\/p>\n\n\n\n

Objawy leptospirozy s\u0105 r\u00f3\u017cne, m.in. \u017c\u00f3\u0142taczka, zapalenie opon m\u00f3zgowych itd. Z regu\u0142y uszkodzeniu ulegaj\u0105 nerki, wi\u0119c chorzy mog\u0105 potrzebowa\u0107 dializy. Po prawid\u0142owym zdiagnozowaniu stosuje si\u0119 antybiotyki, cho\u0107 przy bardzo du\u017cej liczebno\u015bci bakterii w ciele nawet ich rozpad i uwolnienie toksyn mo\u017ce by\u0107 szkodliwy. U ludzi 90 proc. przypadk\u00f3w przebiega \u0142agodnie, grypopodobnie, i tylko przypadkowe stwierdzenie przeciwcia\u0142 we krwi (w jednym z bada\u0144 w\u015br\u00f3d dzieci w wieku szkolnym w Detroit wysz\u0142o to u 30 proc. z nich) pozwala na u\u015bwiadomienie sobie tego faktu. Pewien procent przebiega jednak ci\u0119\u017cko i ko\u0144czy si\u0119 \u015bmierci\u0105. Sytuacja, w kt\u00f3rej choroba u wi\u0119kszo\u015bci nosicieli patogenu jest bezobjawowa, u niekt\u00f3rych ledwo zauwa\u017calna i „nieodr\u00f3\u017cnialna od katarku”, za to gdy ju\u017c si\u0119 rozwinie, potrafi by\u0107 \u015bmiertelna, jest tak naprawd\u0119 bardzo cz\u0119sta i nie odkryto jej dopiero w pandemii 2020. Jak w przypadku niekt\u00f3rych innych chor\u00f3b kr\u0119tkowych leptospiroza mo\u017ce mie\u0107 te\u017c fazy, kiedy bakterie kolonizuj\u0105 cia\u0142o bez wi\u0119kszych szk\u00f3d dla niego i kiedy rozwijaj\u0105 pe\u0142noskalow\u0105 chorob\u0119. Z regu\u0142y czas inkubacji u ludzi mie\u015bci si\u0119 w zakresie od dw\u00f3ch do dwudziestu dni.<\/p>\n\n\n\n

Psom zaleca si\u0119 szczepienia. Znane s\u0105 te\u017c szczepionki dla koni i ludzi, cho\u0107 zalecane g\u0142\u00f3wnie dla grup szczeg\u00f3lnego ryzyka lub w przypadkach zwi\u0119kszonego zagro\u017cenia – np. w czasie powodzi.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na atakowanie nerek szczeg\u00f3lnie du\u017co bakterii dostaje si\u0119 do moczu i to jest uwa\u017cane za g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o zaka\u017ce\u0144. Ze wzgl\u0119du na zagro\u017cenie dla ludzi do\u015b\u0107 dobrze udokumentowano nosicielstwo u synantropijnych gryzoni. W moim parku zaobserwowa\u0142em co najmniej trzy ich gatunki – najbardziej w oczy rzucaj\u0105 si\u0119 wiewi\u00f3rki, regularnie wabione i dokarmiane, nie tylko przez dzieci. Najmniej – myszarki polne. S\u0105 te\u017c szczury w\u0119drowne w co najmniej trzech, a mo\u017ce czterech koloniach w skarpie stawu. Ich relacja z lud\u017ami jest ostro\u017cna – korzystaj\u0105 z dokarmiania go\u0142\u0119bi, kaczek i \u0142ysek, ale wabi\u0107 si\u0119 raczej nie daj\u0105. Mo\u017cna jednak przypuszcza\u0107, \u017ce ilo\u015b\u0107 moczu zostawianego w parku i stawie przez psy, a mo\u017ce i samych ludzi, jest znacznie wi\u0119ksza. O ile ptakom zdarza si\u0119 zachorowa\u0107, o tyle nie udokumentowano przypadku zara\u017cenia si\u0119 od nich. Mo\u017ce to kwestia innej formy moczu, ale to tylko moja lu\u017ana spekulacja.<\/p>\n\n\n\n

W krajach tropikalnych zachorowania wi\u0105\u017ce si\u0119 z brakiem dost\u0119pu do wody wodoci\u0105gowej. Pierwsze poza Weilem opisy choroby dotycz\u0105 chi\u0144skich rolnik\u00f3w, wi\u0119c pola ry\u017cowe s\u0105 zapewne niez\u0142ym jej rezerwuarem. Epidemiczne pojawianie si\u0119 leptospirozy wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z powodziami, ale i obecno\u015bci\u0105 zdzicza\u0142ych ps\u00f3w. Mniej ogniskowe zaka\u017cenia notowano najcz\u0119\u015bciej po zwyk\u0142ej k\u0105pieli w jeziorze, ale ska\u017cona woda mo\u017ce by\u0107 wsz\u0119dzie na otwartej przestrzeni, wi\u0119c nara\u017ceni s\u0105 nawet ogrodnicy, a opr\u00f3cz rolnik\u00f3w pocz\u0105tkowo za grup\u0119 ryzyka uwa\u017cano g\u00f3rnik\u00f3w. Obecnie s\u0105 to cho\u0107by weterynarze, ale te\u017c og\u00f3lnie osoby du\u017co kontaktuj\u0105ce si\u0119 z wod\u0105 i zwierz\u0119tami.<\/p>\n\n\n\n

W wodzie mojego stawu regularnie wyst\u0119puj\u0105 maty sinic Aphanocapsa<\/em> (raczej nietoksyczne, po prostu nieestetyczne) i od lat stoj\u0105 tablice zniech\u0119caj\u0105ce do p\u0142ywania. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywno\u015bci bezpo\u015brednio z ni\u0105 zwi\u0105zanych to w\u0119dkarstwo i dokarmianie kaczek. Ludzie rzeczywi\u015bcie p\u0142ywaj\u0105 rzadko, ale psy jak najbardziej korzystaj\u0105 z wody. Jak si\u0119 okazuje, niekt\u00f3re przyp\u0142acaj\u0105 to \u017cyciem.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n