{"id":9670,"date":"2024-10-09T17:22:40","date_gmt":"2024-10-09T15:22:40","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9670"},"modified":"2024-10-09T23:47:21","modified_gmt":"2024-10-09T21:47:21","slug":"darwin-guru-kreacjonistow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/10\/09\/darwin-guru-kreacjonistow\/","title":{"rendered":"Darwin \u2013 guru kreacjonist\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Nazwisko Darwina widuj\u0119 cz\u0119sto, zazwyczaj na podsy\u0142anych mi hurtowo przez internet stronach kreacjonist\u00f3w. Znacznie rzadziej w ksi\u0105\u017ckach popularnonaukowych. W publikacjach naukowych w\u0142a\u015bciwie nie znajduj\u0119 go prawie wcale.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Kolejny raz widz\u0119 sieciow\u0105 dyskusj\u0119 o prawdziwo\u015bci teorii ewolucji rozpoczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 od frazy „a Darwin twierdzi\u0142 to i to”. Dalej nast\u0119puje drobiazgowa analiza jego dzie\u0142a, egzegeza na poziomie w\u0142a\u015bciwie niespotykanym w dzisiejszych publikacjach biologicznych. Dlaczego nazwisko najwybitniejszego biologa w historii mo\u017cna dzisiaj znale\u017a\u0107 g\u0142\u00f3wnie na portalach zaprzeczaj\u0105cych jego tezom?<\/p>\n\n\n\n

\u017beby odpowiedzie\u0107, zastan\u00f3wmy si\u0119 najpierw, na czym polega wsp\u00f3\u0142czesna biologia. Przeczytajcie Pa\u0144stwo prosz\u0119 jej poni\u017cszy opis, a nast\u0119pnie zastan\u00f3wcie si\u0119, na ile si\u0119 z nim zgadzacie, zanim przejdziecie dalej (pod obrazkiem).<\/p>\n\n\n\n

\n

We wsp\u00f3\u0142czesnej biologii kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 dzie\u0142a Darwina, postuluj\u0105ce ewolucj\u0119 przez dob\u00f3r naturalny, w szczeg\u00f3lno\u015bci „O powstawaniu gatunk\u00f3w\u201d. Pozycje te zosta\u0142y przyj\u0119te przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych biolog\u00f3w i wraz z dzie\u0142ami Mendla stanowi\u0105 podstaw\u0119 dzisiejszej biologii.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Zi\u0119by Darwina: Geospiza magnirostris<\/em>, Geospiza fortis<\/em>, Camarhynchus parvulus<\/em>, Certhidea fusca<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po namy\u015ble mo\u017cemy podzieli\u0107 si\u0119 opiniami. Ja kompletnie z powy\u017cszym opisem biologii si\u0119 nie zgadzam. Praca dzisiejszego biologa nie polega ani na czytaniu, ani na komentowaniu czy odnoszeniu si\u0119 do dzie\u0142 Darwina, kt\u00f3re maj\u0105 znaczenie g\u0142\u00f3wnie historyczne.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie (bior\u0105c pod uwag\u0119 znacznie mniejsz\u0105 skal\u0119 tej nauki) maj\u0105 si\u0119 sprawy w psychiatrii, kojarzonej z pracami Freuda. Drugie pytanie do Pa\u0144stwa: ile czasu sp\u0119dza psychiatra przez sze\u015b\u0107 lat studi\u00f3w na analizie dzie\u0142 tego autora?<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Wyspy Galapagos, gdzie Darwin dokona\u0142 kluczowych dla swej teorii obserwacji.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Odpowied\u017a brzmi: kilka minut. Na sze\u015b\u0107 lat? Tak, taka jest rola Freuda w dzisiejszej psychiatrii. W ramach specjalizacji po\u015bwi\u0119ca mu si\u0119 niewiele wi\u0119cej. Dzisiejsi psychiatrzy co do zasady nigdy nie czytali Freuda (poza wyj\u0105tkowymi przypadkami; ludzie robi\u0105 r\u00f3\u017cne rzeczy w czasie wolnym: jeden mo\u017ce hodowa\u0107 ro\u015bliny mi\u0119so\u017cerne, inny zbiera\u0107 znaczki, jeszcze inny oddawa\u0107 si\u0119 lekturze starych, zapomnianych ksi\u0105g). Zapytani o tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Freuda, potrafi\u0105 skleci\u0107 dwa-trzy zdania zapami\u0119tane w m\u0142odo\u015bci. Nie czyni ich to z\u0142ymi psychiatrami, po prostu dzisiejsza psychiatria si\u0119 tym nie zajmuje. Tak jak dzisiejsza biologia nie zajmuje si\u0119 Darwinem.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119c w takim razie le\u017cy u podstawy tych nauk? Wsp\u00f3\u0142czesna medycyna, jak g\u0142osi szumne has\u0142o, opiera si\u0119 na faktach. Tak samo biologia \u2013 to nauki empiryczne. Bazuj\u0105 nie na dawnych dzie\u0142ach i uczonych opiniach, cho\u0107by nie wiadomo jak wa\u017cnych, ale na wynikach obserwacji i do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie w fizyce powszechnie m\u00f3wi si\u0119 o „teorii” wzgl\u0119dno\u015bci Einsteina, ale teori\u0105 sta\u0142a si\u0119 ona dopiero po potwierdzeniu jej przez Eddingtona. Tak samo w biologii \u015bmia\u0142y pomys\u0142 Darwina zosta\u0142 wielokrotnie przetestowany obserwacyjnie i do\u015bwiadczalnie. Teoria ewolucji przez dob\u00f3r naturalny wyja\u015bni\u0142a setki tysi\u0119cy obserwacji i pozwoli\u0142a zaplanowa\u0107 kolejne tysi\u0105ce do\u015bwiadcze\u0144. To one czyni\u0105 tezy Darwina teori\u0105 i to na ich wynikach, a nie na dawno napisanych s\u0142owach, opiera si\u0119 biologia.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119c, je\u015bli Darwin si\u0119 myli\u0142? Nie „je\u015bli”. Ot\u00f3\u017c myli\u0142 si\u0119 na pewno, i to myli\u0142 si\u0119 wielokrotnie. \u017by\u0142 i pisa\u0142 dwa wieki temu, wi\u0119c z dzisiejszej perspektywy musia\u0142 si\u0119 myli\u0107, bo nauka si\u0119 zmienia. Pewna my\u015bl zostaje zachowana, wi\u0119kszo\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie wytrzymuje pr\u00f3by czasu. Jakie te b\u0142\u0119dy maj\u0105 znaczenie dla dzisiejszej biologii? W sumie \u017cadne.<\/p>\n\n\n\n

Niedawno pojawi\u0142a si\u0119 publikacja wskazuj\u0105ca na brak dowod\u00f3w na serotoninow\u0105 hipotez\u0119 depresji<\/a>. Jakie mia\u0142a znaczenie w leczeniu pacjent\u00f3w? Te\u017c w sumie \u017cadne<\/a>. Leczenie opiera si\u0119 na badaniach klinicznych. Oczywi\u015bcie lekarze zalecaj\u0105cy dany lek maj\u0105 zwykle w pami\u0119ci mechanizm jego dzia\u0142ania, gorzej lub lepiej znany, ale to badania kliniczne przes\u0105dzaj\u0105 o zarejestrowaniu i wskazaniach specyfiku. Taka czy inna teoria mo\u017ce wyt\u0142umaczy\u0107, dlaczego dany lek dzia\u0142a, jak dzia\u0142a, czego si\u0119 po nim spodziewa\u0107, a nawet jakie inne substancje mog\u0105 leczy\u0107 w podobny spos\u00f3b, niemniej takie przewidywania wymagaj\u0105 potwierdzenia w badaniach trwaj\u0105cych lata. Lecz\u0105cy schizofreni\u0119 psychiatra nie my\u015bli na co dzie\u0144 o teorii Andreasen (cz\u0119sto nie pami\u0119ta tego nazwiska), tylko o badaniach klinicznych wskazuj\u0105cych na skuteczno\u015b\u0107 i profil danego leku.<\/p>\n\n\n\n

Pisa\u0142em swego czasu, \u017ce w nauce opinie si\u0119 nie licz\u0105<\/a>. Co mo\u017ce by\u0107 zaskakuj\u0105ce, dotyczy to w znacznej mierze tak\u017ce naukowc\u00f3w. Po angielsku funkcjonuje do\u015b\u0107 jasny podzia\u0142 na science<\/em> i humanities<\/em>. Mo\u017cna te\u017c bardziej si\u0119 rozdrabnia\u0107. W naukach formalnych (jak matematyka) liczy si\u0119 dow\u00f3d. W innych naukach \u015bcis\u0142ych, naukach biologicznych, medycznych czy nawet do pewnego stopnia spo\u0142ecznych licz\u0105 si\u0119 wyniki bada\u0144. W humanistyce bywa inaczej. Analizowanie dzie\u0142 Darwina czy Freuda nie nale\u017cy do dzisiejszej biologii czy medycyny, ale do historii odpowiednich nauk, a wi\u0119c bardziej do humanistyki ni\u017c do science<\/em>. I na dzisiejsz\u0105 biologi\u0119 czy psychiatri\u0119 nie maj\u0105 istotnego wp\u0142ywu.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 wielkiej historycznej roli pismom Darwina. Stanowi\u0142y jeden z fundament\u00f3w czy mo\u017ce raczej rusztowa\u0144, na kt\u00f3rych zacz\u0119to budowa\u0107 mury gmachu dzisiejszej biologii. Jednak w miejscu stoj\u0105cej za czas\u00f3w Darwina chatki dzi\u015b stoi wielopi\u0119trowy wie\u017cowiec; w holu na wystawie zachowano z \u0142ezk\u0105 w oku na wp\u00f3\u0142 zbutwia\u0142e stare deski podpieraj\u0105ce pierwsze \u015bciany. Kreacjoni\u015bci wci\u0105\u017c z zawzi\u0119to\u015bci\u0105 kopi\u0105 je i przewracaj\u0105 w nadziei, \u017ce uda im si\u0119 w ten spos\u00f3b zburzy\u0107 drapacz chmur. Oprowadzaj\u0105cy wystaw\u0119 mo\u017ce dziwi\u0107 si\u0119 i nawet w\u015bcieka\u0107, jednak pracuj\u0105cy na trzydziestu wy\u017cszych pi\u0119trach biolodzy nawet tych drobnych akt\u00f3w \u0142obuzerstwa nie zauwa\u017caj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracje:<\/strong><\/p>\n\n\n\n