{"id":9706,"date":"2024-11-01T12:35:38","date_gmt":"2024-11-01T11:35:38","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9706"},"modified":"2024-11-03T11:01:42","modified_gmt":"2024-11-03T10:01:42","slug":"toksyczna-gasienica-trumpa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/11\/01\/toksyczna-gasienica-trumpa\/","title":{"rendered":"Toksyczna g\u0105sienica Trumpa"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
G\u0105sienica Megalopyge opercularis<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Swego czasu w ameryka\u0144skich mediach ekscytowano si\u0119 Trumpilar<\/em>, czyli g\u0105sienic\u0105 Trumpa.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Chodzi o g\u0105sienic\u0119 motyla z rodzaju Megalopyge<\/em>, nale\u017c\u0105cego do rodziny Megalopygidae, zwanych po angielsku flannel moths<\/em>, czyli \u0107mami flanelowymi. Ten pi\u0119kny motyl ma zupe\u0142nie niepodobn\u0105 do doros\u0142ej formy larw\u0119, jak bywa w przypadku przeobra\u017cenia zupe\u0142nego.<\/p>\n\n\n\n

U motyli realizacja potrzeb le\u017c\u0105cych u podstawy piramidy Maslowa wygl\u0105da odmiennie ni\u017c u cz\u0142owieka. Je\u015b\u0107 i pi\u0107 bywa ograniczone do stadium larwy, czyli g\u0105sienicy. Nast\u0119pnie tworzy ona kokon i w u\u015bpieniu ulega przeobra\u017ceniu w doros\u0142ego motyla (imago). Kt\u00f3ry nie zawsze ma nawet aparat g\u0119bowy; jedynym jego celem bywa kopulacja i z\u0142o\u017cenie jaj, z kt\u00f3rych wyl\u0119gn\u0105 si\u0119 kolejne g\u0105sienice.<\/p>\n\n\n\n

Larwy, wydaj\u0105ce si\u0119 \u0142atwym \u0142upem szczeg\u00f3lnie dla owado\u017cernych ptak\u00f3w i innych owado\u017cerc\u00f3w, wykszta\u0142ci\u0142y przystosowanie utrudniaj\u0105ce ich konsumpcj\u0119. Czasem w charakterystyczny spos\u00f3b zwijaj\u0105 chroni\u0105ce je li\u015bcie, kiedy indziej wtapiaj\u0105 si\u0119 w t\u0142o. Cz\u0119sto s\u0105 niesmaczne, a nawet truj\u0105ce. Mog\u0105 by\u0107 pokryte w\u0142oskami.<\/p>\n\n\n\n

Te dwie ostatnie metody \u0142\u0105cz\u0105 g\u0105sienic\u0119 \u0107my Megalopyge<\/em>. Samego cia\u0142a larwy w\u0142a\u015bciwie nie wida\u0107 pod obfit\u0105 jasnorud\u0105 czupryn\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 biologom i dziennikarzom fryzur\u0119 by\u0142ego, a mo\u017ce i przysz\u0142ego prezydenta USA.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Znajd\u017a pi\u0119\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych obrazki…<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sama g\u0105sienica jest du\u017ca (nawet kilkana\u015bcie centymetr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci), jaskrawa i toksyczna.<\/p>\n\n\n\n

Obecno\u015b\u0107 toksyn by\u0142a przedmiotem debaty biolog\u00f3w. W jaki spos\u00f3b larwa mia\u0142aby zwi\u0119ksza\u0107 dostosowanie, skoro zniech\u0119ca ptaka do spo\u017cycia zabitej ju\u017c larwy? Propagowana niegdy\u015b szeroko idea doboru grupowego nie cieszy si\u0119 ju\u017c uznaniem; po\u015bwi\u0119cenie dla grupy a\u017c do altruistycznej \u015bmierci mo\u017cna zwykle mi\u0119dzy bajki w\u0142o\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Trucizn\u0119 s\u0105cz\u0105c\u0105 si\u0119 spod bujnej strzechy da si\u0119 wyja\u015bni\u0107 inaczej. Po pierwsze, podmiotem doboru naturalnego, jak zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b Dawkins, s\u0105 geny, niekoniecznie osobniki. Motyle zwykle sk\u0142adaj\u0105 w jednym miejscu wiele jaj, larwy s\u0105 bra\u0107mi i siostrami, maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnych gen\u00f3w. Po\u015bwi\u0119cenie w\u0142asnego \u017cycia b\u0119dzie wi\u0119c faworyzowane przez dob\u00f3r, je\u015bli da si\u0119 w ten spos\u00f3b uratowa\u0107 licznych krewnych (por. nier\u00f3wno\u015b\u0107 Hamiltona).<\/p>\n\n\n\n

Ponadto mamy tu do czynienia z doborem zale\u017cnym od cz\u0119sto\u015bci. Im wi\u0119cej jadowitych bujnie ow\u0142osionych larw, tym szybciej ptaki ucz\u0105 si\u0119 oszcz\u0119dza\u0107 g\u0105sienice posiadaj\u0105ce geny odpowiedzialne za produkcj\u0119 niewidzialnych toksyn i sygnalizuj\u0105cego je bujnego ow\u0142osienia – drapie\u017cnicy ucz\u0105 si\u0119 od rodzic\u00f3w b\u0105d\u017a metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w wi\u0105za\u0107 je z atrakcyjn\u0105 wizualnie, ale niestrawn\u0105 zawarto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Z tego samego powodu zdarza si\u0119, \u017ce kilka toksycznych gatunk\u00f3w przybiera podobne barwy ochronne. Po co uczy\u0107 drapie\u017cniki czego\u015b nowego? Zjawisko to nazywamy mimikr\u0105 M\u00fcllera.<\/p>\n\n\n\n

Czy nie lepiej przybra\u0107 barwy innego z\u0142owrogiego gatunku, samemu nie inwestuj\u0105c w produkcj\u0119 trucizn? Czyni tak wiele gatunk\u00f3w. To mimikra Batesa. Tutaj te\u017c mamy do czynienia z doborem zale\u017cnym od cz\u0119sto\u015bci. Tym razem im wi\u0119cej stosuj\u0105cych j\u0105 oszust\u00f3w, jadalnych na\u015bladowc\u00f3w przybieraj\u0105cych tylko barwy sygnalizuj\u0105ce toksyn\u0119, tym s\u0142abiej dzia\u0142a ochrona. Drapie\u017cniki ucz\u0105 si\u0119 bowiem, \u017ce zdobycz mo\u017ce stanowi\u0107 smaczny posi\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Imago Megalopyge opercularis<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W przypadku Megalopyge<\/em> na\u015bladowca jest nietypowy. Do toksycznych g\u0105sienic upodabniaj\u0105 si\u0119 bowiem zamieszkuj\u0105ce amazo\u0144sk\u0105 d\u017cungl\u0119 piskl\u0119ta ptaka z rodziny bekardowatych o nazwie naukowej Laniocera hypopyrra<\/em>. Przez pierwszych kilkana\u015bcie dni \u017cycia piskl\u0119ta nosz\u0105 rude, puchowe pi\u00f3ra (si\u0142\u0105 rzeczy te\u017c przypominaj\u0105 Trumpa). Zaniepokojone poruszaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b charakterystyczny dla owadzich larw. Brak im jednak toksyny.<\/p>\n\n\n\n

Drapie\u017cnikowi lepiej nie sprawdza\u0107, czy ma do czynienia z niewinnym ptakiem, czy truj\u0105c\u0105 larw\u0105. Jeden z bardziej nietypowych przyk\u0142ad\u00f3w mimikry opisano dopiero w 2015 r., wcze\u015bniej znano jednak dziesi\u0105tki innych (p\u0119dy ro\u015blinne udaj\u0105ce g\u0105sienice czy motyle udaj\u0105ce osy).<\/p>\n\n\n\n

Jak wida\u0107, fortel i k\u0142amstwo s\u0105 powszechne w walce o byt. Niekt\u00f3re organizmy zawdzi\u0119czaj\u0105 im przetrwanie. Oczywi\u015bcie mam na my\u015bli kr\u00f3lestwo zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n