{"id":9734,"date":"2024-11-30T11:12:29","date_gmt":"2024-11-30T10:12:29","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9734"},"modified":"2024-12-02T23:25:49","modified_gmt":"2024-12-02T22:25:49","slug":"schizofrenia-cena-za-czlowieczenstwo-pozegnanie-timothyego-crowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2024\/11\/30\/schizofrenia-cena-za-czlowieczenstwo-pozegnanie-timothyego-crowa\/","title":{"rendered":"Schizofrenia cen\u0105 za cz\u0142owiecze\u0144stwo? Po\u017cegnanie Timothy\u2019ego Crowa"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
Zwi\u0105zane z mow\u0105 o\u015brodki Broki i Wernickego le\u017c\u0105 po lewej stronie m\u00f3zgu.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W listopadzie odszed\u0142 wybitny brytyjski psychiatra Timothy Crow.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

86-letni badacz z Oxfordu, w Polsce w\u0142a\u015bciwie nieznany, by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych na \u015bwiecie przedstawicieli psychiatrii ewolucyjnej, badaj\u0105cej, w jaki spos\u00f3b problemy psychiczne osta\u0142y si\u0119 pomimo lub wynikaj\u0105 z dzia\u0142ania doboru naturalnego i innych mechanizm\u00f3w ewolucyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Crow zauwa\u017cy\u0142, \u017ce jedna z najpowa\u017cniejszych chor\u00f3b psychicznych, schizofrenia, wyst\u0119puje z podobn\u0105 cz\u0119sto\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bciwie w ca\u0142ej populacji. Choroba wi\u0105\u017ce si\u0119 z wyst\u0119powaniem tzw. objaw\u00f3w wytw\u00f3rczych, a wi\u0119c halucynacji (m.in. „g\u0142os\u00f3w\u201d) i uroje\u0144 (fa\u0142szywych, niepodatnych na jak\u0105kolwiek argumentacj\u0119 wyobcowuj\u0105cych przekona\u0144<\/a>) i wielu innych, w tym bardzo utrudniaj\u0105cych codzienne funkcjonowanie objaw\u00f3w negatywnych i poznawczych.<\/p>\n\n\n\n

Schizofrenia wydaje si\u0119 mie\u0107 pod\u0142o\u017ce genetyczne. Jednak chorzy maj\u0105 ewidentnie mniej dzieci ni\u017c reszta populacji. Dob\u00f3r naturalny powinien wi\u0119c usun\u0105\u0107 z populacji szkodliwe geny zwi\u0105zane z chorob\u0105. Tego ewidentnie nie obserwujemy. Twierdzi si\u0119 wobec tego, \u017ce geny zwi\u0105zane z psychoz\u0105 musz\u0105 pe\u0142ni\u0107 jak\u0105\u015b ukryt\u0105 pozytywn\u0105 funkcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wyst\u0119powanie choroby w ka\u017cdej ludzkiej populacji na ca\u0142ym globie Crow t\u0142umaczy\u0142 wyst\u0105pieniem w dalekiej przesz\u0142o\u015bci, przed zr\u00f3\u017cnicowaniem si\u0119 ludzi i wyj\u015bciem z Afryki, jakiej\u015b istotnej mutacji. Doszed\u0142 wr\u0119cz do wniosku, \u017ce z tak ci\u0119\u017ck\u0105 chorob\u0105 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 tylko fundamentalna mutacja czyni\u0105ca nas lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n

Rozwa\u017ca\u0142 r\u00f3\u017cne cechy, w tym inteligencj\u0119, kreatywno\u015b\u0107, rozwini\u0119te relacje spo\u0142eczne. I doszed\u0142 do wniosku, \u017ce wszystkie wynikaj\u0105 z jednej jedynej cechy: j\u0119zyka. To on pozwala sprawniej my\u015ble\u0107, tworzy\u0107 i komunikowa\u0107 si\u0119 z innymi.<\/p>\n\n\n\n

T\u0119 w\u0142a\u015bnie mutacj\u0119 nazywa\u0142 zdarzeniem specjalizacyjnym, zapocz\u0105tkowuj\u0105cym pojawienie si\u0119 gatunku cz\u0142owieka rozumnego \u2013 takiego, jakiego znamy dzisiaj. Lokowa\u0142 j\u0105 niekiedy w chromosomie X i wi\u0105za\u0142 z asymetri\u0105 p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgowych. Z jednej strony oba odpowiedzialne za mow\u0119 o\u015brodki Broki i Wernickego znajduj\u0105 si\u0119 w jednej tylko \u2013 dominuj\u0105cej \u2013 p\u00f3\u0142kuli. Z drugiej strony wykryto, \u017ce asymetria p\u00f3\u0142kul jest schizofrenii zaburzona.<\/p>\n\n\n\n

Na takim mniej wi\u0119cej rozumowaniu Crow opiera\u0142 swoje prace, w kt\u00f3rych schizofreni\u0119 opisywa\u0142 wr\u0119cz jako cen\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy sceptycznie podesz\u0142a do tych nowin. Saltacjonizm, czyli tworzenie si\u0119 gatunk\u00f3w skokowo z pokolenia na pokolenie, zosta\u0142 u zwierz\u0105t dawno odrzucony. W akcie ewolucji zdarza\u0142y si\u0119 pojedyncze du\u017ce rearan\u017cacje genetyczne, zw\u0142aszcza duplikacje ca\u0142ych chromosom\u00f3w, jak cho\u0107by u zarania ewolucji strunowc\u00f3w czy u przodk\u00f3w karpia, niemniej co do zasady gatunki powstaj\u0105 drog\u0105 powolnych zmian, akumuluj\u0105cych si\u0119 przez wiele pokole\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne badania nie potwierdzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c sta\u0142o\u015bci zaburze\u0144 asymetrii, a postulowanej mutacji nikomu nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107. Powi\u0105zano co prawda rozw\u00f3j j\u0119zyka z genem FOXP2<\/em>, nie le\u017cy on jednak na chromosomie X ani nie zawiera \u015bladu postulowanej mutacji.<\/p>\n\n\n\n

Nawet je\u015bli jest nieprawdziwa (a prawdopodobnie jest), hipoteza Crowa sk\u0142ania\u0142a do zadumy i namys\u0142u m\u0142odszych badaczy. W czasach gdy pojedyncze badanie stanowi ma\u0142\u0105 cegie\u0142k\u0119 w znacznie wi\u0119kszej budowli, a naprawd\u0119 wa\u017cnych odkry\u0107 dokonuj\u0105 zespo\u0142y licz\u0105ce nawet po kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, troch\u0119 brakuje takich jak Crow indywidualist\u00f3w o szalonych, zapieraj\u0105cych dech pomys\u0142ach. Nawet je\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nauka weryfikuje negatywnie.<\/p>\n\n\n\n

Requiescas in pace<\/em>, profesorze Crow.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:<\/strong> UX Stalin, M\u00f3zg – diagram o\u015brodk\u00f3w Broki i Wernickego, za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W listopadzie odszed\u0142 wybitny brytyjski psychiatra Timothy Crow.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9744,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2,196,68,1],"tags":[1188,422,38,258,259],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9734"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9734"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9734\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9749,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9734\/revisions\/9749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}