{"id":9882,"date":"2025-02-28T15:32:53","date_gmt":"2025-02-28T14:32:53","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9882"},"modified":"2025-02-28T19:09:04","modified_gmt":"2025-02-28T18:09:04","slug":"zabojcza-sztuczna-inteligencja-juz-istnieje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2025\/02\/28\/zabojcza-sztuczna-inteligencja-juz-istnieje\/","title":{"rendered":"Zab\u00f3jcza sztuczna inteligencja ju\u017c istnieje"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/The.Matrix.glmatrix.1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1125\" height=\"900\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/The.Matrix.glmatrix.1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9887\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Jamie Zawinski, The Matrix. Za <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The.Matrix.glmatrix.1.png\">Wikimedia Commons<\/a><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Mordercze roboty od dekad przedstawiano w filmach i opisywano w ksi\u0105\u017ckach science fiction. Obrazy te wydaj\u0105 si\u0119 jednak nietrafione. Wiemy to, bo zdolna do zabijania ludzi sztuczna inteligencja ju\u017c istnieje.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Kupi\u0142em dwie ksi\u0105\u017cki s\u0142awnego autora horror\u00f3w Stephena Kinga i &#8222;Nexus. Kr\u00f3tk\u0105 histori\u0119 informacji&#8221;, ostatnie dzie\u0142o Juwala Noach Harariego, s\u0142ynnego izraelskiego <a href=\"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2021\/05\/01\/rola-historyka-na-przykladzie-trawnika\/\">historyka<\/a> i <a href=\"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2022\/09\/09\/czeka-nas-olbrzymie-bezrobocie\/\">futurologa<\/a> (to si\u0119 nie wyklucza, przeciwnie, autor na podstawie dog\u0142\u0119bnej analizy przesz\u0142o\u015bci wyprowadza wnioski trafnie opisuj\u0105ce tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i pozwalaj\u0105ce na pewne przewidywania przysz\u0142o\u015bci). Lektura okaza\u0142a si\u0119 przera\u017caj\u0105ca, mia\u0142em wr\u0119cz ochot\u0119 przerwa\u0107 i dla uspokojenia przeczyta\u0107 co\u015b mniej strasznego, cho\u0107by Kinga.<\/p>\n\n\n\n<p>Nakr\u0119cono wiele film\u00f3w i napisano wiele ksi\u0105\u017cek o robotach przejmuj\u0105cych kontrol\u0119 nad ludzko\u015bci\u0105 i ochoczo zabijaj\u0105cych ludzi. W klasycznym ju\u017c &#8222;Terminatorze&#8221; robot z przysz\u0142o\u015bci wraca w postaci umi\u0119\u015bnionego kulturysty, by zabi\u0107 przysz\u0142ego przyw\u00f3dc\u0119 ludzkiego ruchu oporu. W &#8222;Ja, robot&#8221; trzy prawa robotyki Asimova (ochrona cz\u0142owieka, s\u0142u\u017cba cz\u0142owiekowi, ochrona siebie) nieuchronnie prowadz\u0105 do buntu humanoidalnych robot\u00f3w. W &#8222;Matriksie&#8221; maszyny przejmuj\u0105 w\u0142adz\u0119 nad ziemi\u0105, ludzi za\u015b traktuj\u0105 jak baterie, stawiaj\u0105c im przed oczami dla niepoznaki wymy\u015blony \u015bwiat. W humorystycznej &#8222;Tragedii Pralniczej&#8221; Lema konkurencja na rynku pralek prowadzi do buntu i wyparcia cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p>Harari wskazuje, \u017ce te wizje si\u0119 nie sprawdz\u0105. Sztuczna inteligencja nie b\u0119dzie przyjmowa\u0107 znanych nam humanoidalnych form. Mimo to b\u0119dzie zdolna zabija\u0107. Ju\u017c to robi. Ludzkimi r\u0119koma.<\/p>\n\n\n\n<p>Historyk przywo\u0142uje masakr\u0119 Rohingj\u00f3w, muzu\u0142ma\u0144skiej mniejszo\u015bci zasiedlaj\u0105cej zachodni\u0105 Mjanm\u0119 (daw. Birma). Dyskryminowani byli od lat 70., niemniej akty przemocy odnotowywano sporadycznie. W latach 2016-17 Araka\u0144ska Armia Ocalenia Rohingj\u00f3w, niewielka miejscowa organizacja terrorystyczna, przeprowadzi\u0142a kilka nieznacz\u0105cych atak\u00f3w. Odwet by\u0142 straszny. Wymordowano od 7 tys. do 25 tys. niewinnych Rohingj\u00f3w, ofiarami przemocy seksualnej pad\u0142o od 18 tys. do 60 tys. os\u00f3b, a wyp\u0119dzono 730 tys.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Rohingya_Refugees_Camp_in_2019.48.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"803\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Rohingya_Refugees_Camp_in_2019.48.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9886\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Ob\u00f3z Rohingja w Bangladeszu, 6 lutego 2019, Captain Raju, za <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Rohingya_Refugees_Camp_in_2019.48.jpg\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Co to ma do rzeczy? Rohingj\u00f3w krzywdzili stanowi\u0105cy wi\u0119kszo\u015b\u0107 w Birmie buddy\u015bci. Nienawi\u015b\u0107 podsyca\u0142 fundamentalistyczny mnich Wirathu. Ekstremizm by\u0142, jest i b\u0119dzie, bez wzgl\u0119du na sztuczn\u0105 inteligencj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Dochodzimy do algorytm\u00f3w. Maszyny dzia\u0142aj\u0105 wedle program\u00f3w napisanych (zazwyczaj jeszcze) przez ludzi. Na podstawie zadanego kodu wykonuj\u0105 zadania, niemniej dzi\u015b kod i realizacj\u0119 zada\u0144 dzieli cz\u0119sto przepa\u015b\u0107. Troch\u0119 jak z prawami ewolucji, w uproszczeniu maksymalizuj\u0105cymi dostosowanie, ale nieprzewiduj\u0105cymi, dzi\u0119ki jakim adaptacjom to dostosowanie zostanie zwi\u0119kszone. I podobnie jak z prawami grawitacji Einsteina, z kt\u00f3rych wynika\u0142o istnienie czarnych dziur, cho\u0107 takie rozwi\u0105zanie <a href=\"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2021\/10\/10\/okropne-piekno-fizyki\/\">r\u00f3wna\u0144<\/a> znaleziono po dekadach.<\/p>\n\n\n\n<p>Inaczej m\u00f3wi\u0105c, komputery realizuj\u0105 zadania za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w nieprzewidywalnych dla programist\u00f3w. W jednym z opisywanych przez Harariego eksperyment\u00f3w program, nie mog\u0105c z\u0142ama\u0107 maj\u0105cego stanowi\u0107 w\u0142a\u015bnie zapor\u0119 przed programami captcha (przepisywanie z obrazka), poprosi\u0142 o pomoc przypadkowego cz\u0142owieka, internaut\u0119, kt\u00f3remu skutecznie wm\u00f3wi\u0142, \u017ce ma wad\u0119 wzroku.<\/p>\n\n\n\n<p>Zachowuj\u0119 prawa, tylko zmieni\u0142o si\u0119 moje ich rozumienie \u2013 m\u00f3wi kieruj\u0105cy rewolucj\u0105 robot\u00f3w superkomputer w &#8222;Ja, robot&#8221;. Algorytmy portali spo\u0142eczno\u015bciowych maj\u0105 maksymalizowa\u0107 zaanga\u017cowanie mierzone liczb\u0105 klikni\u0119\u0107, lajk\u00f3w, czasem pozostawania na portalu. Nie potrzebuj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci do podejmowania decyzji. A tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce zaanga\u017cowanie najlepiej podsycaj\u0105 gniew czy oburzenie \u2013 dlatego tre\u015bci wywo\u0142uj\u0105ce takie uczucia s\u0105 przez nie promowane. Systemu nie obchodz\u0105 skutki, podobnie jak cierpienie larw much nie obchodzi ewolucji tworz\u0105cej b\u0142onk\u00f3wki sk\u0142adaj\u0105ce jaja \u017cywcem w ich cia\u0142ach, umo\u017cliwiaj\u0105c wyl\u0119gaj\u0105cym si\u0119 w\u0142asnym larwom po\u017ceranie \u017cywiciela od \u015brodka.<\/p>\n\n\n\n<p>Swego czasu Facebook zatrudnia\u0142 dok\u0142adnie jedn\u0105 osob\u0119 do monitorowania post\u00f3w z Birmy, p\u00f3\u017aniej pi\u0119\u0107. Na 20 mln os\u00f3b. Portal proponowa\u0142 u\u017cytkownikom g\u0142\u00f3wnie zion\u0105ce nienawi\u015bci\u0105 posty nawo\u0142uj\u0105ce do si\u0142owego rozwi\u0105zania sprawy. W\u0142adze firmy umy\u0142y r\u0119ce, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na tak\u0105, a nie inn\u0105 natur\u0119 ludzk\u0105. Podobnie powstanie druku umo\u017cliwi\u0142o nie tylko udost\u0119pnienie ludziom Biblii, ale te\u017c rozpowszechnienie szamba w postaci &#8222;M\u0142ota na czarownice&#8221; Kramera, wygonionego z rodzinnego miasta za g\u0142oszenie podobnych bredni.<\/p>\n\n\n\n<p>Wizja przysz\u0142o\u015bci Harariego wydaje si\u0119 ponura. Sztuczna inteligencja nie b\u0119dzie potrzebowa\u0142a \u017cadnych humanoidalnych form, by zabija\u0107 ludzi. Nie b\u0119dzie musia\u0142a podpina\u0107 ich uk\u0142ad\u00f3w nerwowych do sieci, jak w &#8222;Matriksie&#8221;, by przej\u0105\u0107 nad nimi kontrol\u0119. Po\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 sami przez telefon z kieszeni i zrobi\u0105, co si\u0119 im ka\u017ce. Ju\u017c to robimy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marcin Nowak<br>Bibliografia<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Juwal Noah Harari, Nexus. Kr\u00f3tka historia informacji. Od epoki kamienia do sztucznej inteligencji, Wydawnictwo Literackie, 2024<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zdolna do zabijania ludzi sztuczna inteligencja ju\u017c istnieje. I nie b\u0119dzie potrzebowa\u0142a \u017cadnych humanoidalnych form, by zabija\u0107 ludzi. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9887,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2,52,8,1,30,53],"tags":[749,1210,1211,1195],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9882"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9882"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9895,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9882\/revisions\/9895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}