{"id":9912,"date":"2025-03-16T08:48:50","date_gmt":"2025-03-16T07:48:50","guid":{"rendered":"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=9912"},"modified":"2025-04-04T16:53:37","modified_gmt":"2025-04-04T14:53:37","slug":"co-nowego-w-psychogeriatrii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2025\/03\/16\/co-nowego-w-psychogeriatrii\/","title":{"rendered":"Co nowego w psychogeriatrii?"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"\"<\/a>
Bia\u0142ko prionowe, wida\u0107 zwini\u0119te \u03b1-helisy. PoopAcidMaker, za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

7-8 marca odby\u0142y si\u0119 XXIII \u0141\u00f3dzkie Warsztaty Psychogeriatryczne organizowane przez Klinik\u0119 Psychiatrii Wieku Podesz\u0142ego i Zaburze\u0144 Psychotycznych Uniwersytetu Medycznego w \u0141odzi. Co nowego w psychiatrii wieku podesz\u0142ego?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Mimo \u0141odzi w nazwie konferencja organizowana przez kierownika Kliniki prof. Jakuba Ka\u017amierskiego obejmowa\u0142a wyst\u0105pienia nie tylko licznych psychiatr\u00f3w z tego miasta (m.in. profesorowie Sob\u00f3w, Wysoki\u0144ski, Strzelecki, Urban-Kowalczyk), ale i naukowc\u00f3w z zewn\u0105trz (m.in. prof. Gabryelewicz, Sikorska, Siwek, B\u0142aszak).<\/p>\n\n\n\n

Poruszanym tematem, kt\u00f3ry najbardziej chyba kojarzy si\u0119 z psychogeriatri\u0105, by\u0142y ot\u0119pienia. Tutaj w diagnostyce dokonuje si\u0119 istotny post\u0119p. Ot\u00f3\u017c jedn\u0105 z najcz\u0119stszych przyczyn ot\u0119pie\u0144, chorob\u0119 Alzheimera<\/a><\/strong>, mo\u017cna zdiagnozowa\u0107 kilka lat przed wyst\u0105pieniem objaw\u00f3w<\/strong>. Nieuchronnie prowadz\u0105cy do demencji proces degeneracji kom\u00f3rek m\u00f3zgu wynika bowiem z odk\u0142adania si\u0119 w nich pewnego patologicznego bia\u0142ka. Dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c: chodzi o nieprawid\u0142ow\u0105, niew\u0142a\u015bciw\u0105 form\u0119 naturalnie wyst\u0119puj\u0105cego u nas wszystkich bia\u0142ka, tworz\u0105cego nierozpuszczalne z\u0142ogi, plaki i tangle, akumuluj\u0105ce si\u0119 latami. Okazuje si\u0119, \u017ce obecno\u015b\u0107 tego bia\u0142ka w organizmie mo\u017cna wykry\u0107, zanim spowoduje objawy kliniczne zwi\u0105zane g\u0142\u00f3wnie z pami\u0119ci\u0105. Niestety mo\u017cna je wy\u0142owi\u0107 w p\u0142ynie m\u00f3zgowo-rdzeniowym podczas do\u015b\u0107 nieprzyjemnego zabiegu wykonywanego w ramach hospitalizacji; le\u017cy si\u0119 potem dwie doby i dochodzi do siebie, co wyklucza przesiewowe badania du\u017cych populacji. Trwaj\u0105 prace nad oznaczeniami z krwi.<\/p>\n\n\n\n

Dodatni wynik umo\u017cliwi\u0142by profilaktyk\u0119 choroby Alzheimera<\/strong>. Nie da si\u0119 jeszcze co prawda jej zapobiec, ale mo\u017cna op\u00f3\u017ani\u0107 rozw\u00f3j objaw\u00f3w. Trwaj\u0105 badania nad przeciwcia\u0142ami monoklonalnymi. Problemem by\u0142by koszt liczony nawet nie w pojedynczych tysi\u0105cach z\u0142otych miesi\u0119cznie. Wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w nie by\u0142oby sta\u0107. Dlatego bada si\u0119 te\u017c substancje pochodzenia naturalnego. Od dawna m\u00f3wi si\u0119 o korzystnym dzia\u0142aniu kwas\u00f3w \u03c9-3 w op\u00f3\u017anianiu demencji, pojawiaj\u0105 si\u0119 doniesienia dotycz\u0105ce cytykoliny.<\/p>\n\n\n\n

Na drugim biegunie le\u017c\u0105 bardzo rzadkie choroby prionowe. Tak\u017ce one wywo\u0142ywane s\u0105 przez nieprawid\u0142owo sfa\u0142dowane cz\u0105steczki bia\u0142ka, tzw. priony. Zamiast \u0142atwo rozpuszczalnej w wodzie struktury \u03b1-helisy \u0142a\u0144cuchy polipeptydowe przybieraj\u0105 posta\u0107 nierozpuszczalnej, odk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 \u03b2-kartki. Jedna tak zwini\u0119ta cz\u0105steczka wymusza na kolejnych t\u0119 sam\u0105 konformacj\u0119 (uk\u0142ad przestrzenny) \u2013 choroby prionowe s\u0105 zaka\u017ane. Co wi\u0119cej, na nieb\u0119d\u0105ce organizmami \u017cywymi priony nie dzia\u0142aj\u0105 typowe metody stosowane przeciw drobnoustrojom. Niszcz\u0105 je st\u0119\u017cona zasada sodowa czy temperatura 1000 st. C. Najbardziej zara\u017aliwy jest wariant choroby Creutzfeldta-Jakoba, poniewa\u017c priony nie ograniczaj\u0105 si\u0119 tu do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego, obecne s\u0105 te\u017c w tkance ch\u0142onnej (migda\u0142k\u00f3w czy uk\u0142adu pokarmowego). To oznacza, \u017ce ca\u0142y sprz\u0119t u\u017cyty cho\u0107by do kolonoskopii takiego pacjenta nadaje si\u0119 ju\u017c tylko do wyrzucenia (a raczej spalenia). Zarazi\u0107 si\u0119 mo\u017cna, cho\u0107by spo\u017cywaj\u0105c mi\u0119so byd\u0142a z chorob\u0105 szalonych kr\u00f3w, ale te\u017c jelenia z przewlek\u0142\u0105 wyniszczaj\u0105c\u0105 chorob\u0105 jeleni. Natomiast owcza scrapie nie przenosi si\u0119 na ludzi. Okazuje si\u0119, \u017ce istniej\u0105 metody szybkiego i czu\u0142ego wykrywania choroby Creutzfeldta-Jakoba<\/strong>, tzw. RT-QuIC, tylko \u017ce Polska jest jednym z dwu kraj\u00f3w Unii Europejskiej nieposiadaj\u0105cych dost\u0119pu do tego badania.<\/p>\n\n\n\n

Wbrew pozorom psychogeriatria to nie tylko ot\u0119pienia. Zaburzenia depresyjne<\/a> czy psychotyczne<\/a> w magiczny spos\u00f3b nie znikaj\u0105 na emeryturze. Tutaj coraz powszechniejsze s\u0105 nowe, bezpieczniejsze i lepiej tolerowane leki przeciwpsychotyczne<\/strong>, jak lurazydon, brekspiprazol czy kariprazyna. Ksanomelina, w Polsce dopiero badana, w aptekach jeszcze niedost\u0119pna, pomaga nie tylko w psychozie, ale te\u017c we wspominanej chorobie Alzheimera. W przeciwie\u0144stwie do zwyczajnych lek\u00f3w przeciwpsychotycznych dzia\u0142a na przeka\u017anictwo cholinowe, a nie dopaminowe. Przez to wywiera silne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane poza m\u00f3zgiem – lek podawany jest z \u0142agodz\u0105cym je chlorkiem trospiny, u\u017cywanym kiedy\u015b w leczeniu p\u0119cherza i niedostaj\u0105cym si\u0119 do m\u00f3zgu. Aczkolwiek klasyczne leki u\u017cywane w leczeniu psychoz te\u017c mia\u0142y liczne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane, jak akatyzja (niepok\u00f3j ruchowy), o dziwo ust\u0119puj\u0105ca po jednym z u\u017cywanych od lat lek\u00f3w przeciwdepresyjnych (mirtazapinie).<\/p>\n\n\n\n

Starszy wiek zupe\u0142nie natomiast nie kojarzy si\u0119 z zaburzeniem hiperkinetycznym, czyli naszym odpowiednikiem ameryka\u0144skiego ADHD<\/a>. Wbrew powszechnym opiniom \u0142\u0105czone zwykle z dzie\u0107mi w wieku szkolnym ADHD w 30 proc. nie ulega remisji i dotyczy ok. 2 proc. doros\u0142ej populacji, tak\u017ce w wieku emerytalnym<\/strong>. I mo\u017ce wymaga\u0107 leczenia. Bezpieczne s\u0105 wszystkie preparaty stosowane u dzieci<\/a>. Problem dotyczy diagnostyki, bo kryteria pozwalaj\u0105ce na postawienie takiego rozpoznania wymagaj\u0105 potwierdzenia pocz\u0105tku objaw\u00f3w w dzieci\u0144stwie, co u cz\u0142owieka nawet w wieku \u015brednim mo\u017ce by\u0107 zadaniem trudnym.<\/p>\n\n\n\n

Wiele innych ciekawych doniesie\u0144 z konferencji z \u017calem musze pomin\u0105\u0107, opis wszystkich niestety si\u0119 nie zmie\u015bci1<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec bardzo wa\u017cny wniosek: sprawne, bezpieczne, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce najnowsze osi\u0105gni\u0119cia naukowe diagnostyka i leczenie zaburze\u0144 psychicznych pacjenta na emeryturze wymagaj\u0105 przede wszystkim \u015bwiadomo\u015bci i pami\u0119ci, \u017ce takie problemy wyst\u0119puj\u0105 i maj\u0105 znaczenie. Problemy z pami\u0119ci\u0105, koncentracj\u0105 czy smutek u seniora nie musz\u0105 jeszcze oznacza\u0107 zaburze\u0144 psychicznych, niekiedy jednak wymagaj\u0105 fachowej pomocy, a przede wszystkim zauwa\u017cenia ich istnienia.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n

  1. Tylko niezwykle interesuj\u0105ce zagadnienia z mojego ulubionego tematu, powi\u0105za\u0144 psychologii i psychiatrii z ewolucj\u0105, pomijam raczej bez \u017calu, bo tematyk\u0119 omawia\u0142em na tym blogu wielokrotnie, zainteresowanych odsy\u0142am do:
    Schizofrenia cen\u0105 za cz\u0142owiecze\u0144stwo? Po\u017cegnanie Timothy\u2019ego Crowa<\/a>
    Depresyjny neandertalczyk?<\/a>
    Darwin \u2013 guru kreacjonist\u00f3w<\/a>
    Dajcie spok\u00f3j z\u00a0\u201erozdwojeniem ja\u017ani\u201d<\/a>
    W czym przeszkadza brak teorii<\/a>
    \u0179r\u00f3d\u0142a moralno\u015bci: zderzenie filozofa ze s\u0142oniem<\/a>
    Fundamenty moralno\u015bci<\/a>
    Jak dobrze mie\u0107 depresj\u0119\u2026?<\/a>
    \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    7-8 marca odby\u0142y si\u0119 XXIII \u0141\u00f3dzkie Warsztaty Psychogeriatryczne organizowane przez Klinik\u0119 Psychiatrii Wieku Podesz\u0142ego i Zaburze\u0144 Psychotycznych Uniwersytetu Medycznego w \u0141odzi. Co nowego w psychiatrii wieku podesz\u0142ego?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9916,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"content\":\"Tylko niezwykle interesuj\u0105ce zagadnienia z mojego ulubionego tematu, powi\u0105za\u0144 psychologii i psychiatrii z ewolucj\u0105, pomijam raczej bez \u017calu, bo tematyk\u0119 omawia\u0142em na tym blogu wielokrotnie, zainteresowanych odsy\u0142am do:
    Schizofrenia cen\u0105 za cz\u0142owiecze\u0144stwo? Po\u017cegnanie Timothy\u2019ego Crowa<\/a>
    Depresyjny neandertalczyk?<\/a>
    Darwin \u2013 guru kreacjonist\u00f3w<\/a>
    Dajcie spok\u00f3j z\u00a0\u201erozdwojeniem ja\u017ani\u201d<\/a>
    W czym przeszkadza brak teorii<\/a>
    \u0179r\u00f3d\u0142a moralno\u015bci: zderzenie filozofa ze s\u0142oniem<\/a>
    Fundamenty moralno\u015bci<\/a>
    Jak dobrze mie\u0107 depresj\u0119\u2026?<\/a>
    \",\"id\":\"65f57f69-777f-4c02-a7e5-484c93989aa6\"}]"},"categories":[241,196,43,5,204],"tags":[552,489,1217,544,1218,38,1216,258,1215,1186,178],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9912"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9912"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9956,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9912\/revisions\/9956"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}