{"id":104,"date":"2007-06-26T08:02:34","date_gmt":"2007-06-26T06:02:34","guid":{"rendered":"http:\/\/owczarek.blog.polityka.pl\/?p=104"},"modified":"2012-10-24T20:12:13","modified_gmt":"2012-10-24T18:12:13","slug":"skalp-pona-custera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/2007\/06\/26\/skalp-pona-custera\/","title":{"rendered":"Skalp pona Custera"},"content":{"rendered":"

Wiecie jakom rocnice wcora mieli\u015bmy? Najpikniejsego dnia w historii Indian Prerii. To by\u0142o 131 rok\u00f3w temu. Nad potokiem Little Big Horn po\u0142\u0105cone si\u0142y Siuks\u00f3w, Czejen\u00f3w, Arapah\u00f3w i Cornyk St\u00f3p stra\u015bnie, ale to stra\u015bnie da\u0142y po rzyci si\u00f3dmemu regimentowi kawalerii dowodzonej przez zarozumia\u0142ego pona Custera, tak zarozumia\u0142ego, ze kazo\u0142 sie genera\u0142em nazywa\u0107, cho\u0107 by\u0142 to ino podpu\u0142kownik.* Wielu siumnyk india\u0144skik wojownik\u00f3w wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w tej bitwie. Noloz\u0142 sie w\u015br\u00f3d nik hyrny w\u00f3dz Siedz\u0105cy Byk (cyli Sitting Bull cyli Tatanka Yotanka), noloz\u0142 sie Salony Ko\u0144 (cyli Crazy Horse cyli Tashunca Uitco), noloz\u0142 sie tyz Dysc Na Kufie (cyli Rain In The Face cyli Ito Na Gaju), no i jesce Gall, ft\u00f3ry nie wiem, cy mio\u0142 cosi wsp\u00f3lnego z Asteriksem i Obeliksem, ale tak fto\u015b go nazwo\u0142 i \u015blus.<\/font><\/p>\n

Wiele skalp\u00f3w w wyniku tej bitwy Indianie nazbierali, ale – o dziwo! – samego pona Custera nie oskalpowano. Cemu? R\u00f3zni r\u00f3znie pr\u00f3bowali zagadke te wyja\u015bni\u0107. Byli tacy – som zre\u015btom nadal – co fcieliby tego dow\u00f3dce ino kwoli\u0107 i kwoli\u0107. I wymy\u015blili se, ze Indianie skalpu z Custerowej g\u0142owy nie \u015bci\u0105gli, bo bali sie, ze oskalpowanie tak dzielnego \u017co\u0142nirza spowoduje gniew Wielkiego Ducha.** Inksi przypuscali, ze cyrwonosk\u00f3rzy wojownicy po prostu nie dostrzegli pona Custera w\u015br\u00f3d wielu inksyk poleg\u0142yk, mozno pedzie\u0107, ze nie oskalpowali go przez zwyk\u0142e gapiostwo.*** Z kolei pon Harold Rabinowitz w swej ksi\u0105zce o cornyk i bio\u0142yk charakterak Dzikiego Zachodu napiso\u0142, ze pon Custer widz\u0105c swe beznadziejne po\u0142ozenie, pewnie strzeli\u0142 se w \u0142eb i wte Indianie uznali, ze z kogo\u015b takiego skalpu \u015bci\u0105ga\u0107 nie warto.****<\/font><\/p>\n

<\/p>\n

Wiele teorii na ten temat ryktowa\u0107 jesce mozno. Ale wyobro\u017acie se, ze jo znom prowde. A sk\u0105d? Ano pods\u0142ucho\u0142ek roz, co m\u00f3j baca wnukom opowiedzio\u0142 – powt\u00f3rzy\u0142 im historie, ft\u00f3rom us\u0142yso\u0142 kiesik od swojego dziadka, a dziadek bacy us\u0142yso\u0142 jom od swojego dziadka. Ten dziadek dziadka mojego bacy dawno, dawno temu ciupagi pod Turbaczem ryktowo\u0142. Pikne ciupagi! Sy\u0107ka od niego te ciupagi kupowali, bo nifto w okolicy lepsyk robi\u0107 nie umio\u0142. A poza tym \u00f3w przodek mojego bacy walcy\u0142 o \u015blebode zawse, kie ino trafia\u0142a sie po temu okazja. I tak najpierw w 1846 rocku w poruse\u0144stwie chocho\u0142owskim bi\u0142 sie. Min\u0119\u0142y dwa roki – pojecho\u0142 wroz z ponem Bemem walcy\u0107 o \u015blebode dlo Madziar\u00f3w. A jak powstanie stycniowe wybuch\u0142o, to od rozu do jednego powsta\u0144cego oddzia\u0142u sie zaci\u0105g\u0142. Niestety jego oddzia\u0142 wartko rozbito, a na niego samego policje sy\u0107kik zaborcyk pa\u0144stw sie uwzi\u0119\u0142y, bo uzna\u0142y, ze fto\u015b, fto tak na\u0142ogowo o \u015blebode walcy, to musi by\u0107 barzo niebezpiecny c\u0142ek. Wte przodek mojego bacy\u00a0do Hameryki pop\u0142yn\u0105\u0142.\u00a0A kie tamok dop\u0142yn\u0105\u0142, to od rozu piknie ponu Lincolnowi pom\u00f3g\u0142 \u015blebode dlo Murzyn\u00f3w wywalcy\u0107. Moze opowiem wom o tym przy inksej okazji. Kie sy\u0107kie hameryka\u0144skie Murzyny by\u0142y juz \u015blebodne, przodek mojego bacy postanowi\u0142 pojecha\u0107 na Dziki Zach\u00f3d. Zastanawio\u0142 sie ino, z cego tamok mozno sie utrzymywa\u0107? I pomy\u015blo\u0142 se tak:
\n– Na m\u00f3j dusiu! Przecie jo ciupagi ryktowa\u0107 umiem! No to tomahawki tyz bede umio\u0142. Zajme sie produkcjom tomahawk\u00f3w dlo Indian i z tego bede zy\u0142, a jednoce\u015bnie pomoge im broni\u0107 \u015blebody, ft\u00f3rom, z tego co wiem, mi\u0142ujom oni nie mniej niz polscy g\u00f3role.<\/font><\/p>\n

Jak pomy\u015blo\u0142, tak zrobi\u0142. A jego tomahawki by\u0142y r\u00f3wnie pikne jak jego wce\u015bniejse ciupagi. Wkr\u00f3tce przodek mojego bacy wielki hyr w\u015br\u00f3d Indian zdoby\u0142. Kozdy z nik marzy\u0142 o tym, coby posi\u0105\u015b\u0107 bro\u0144 przez przodka mojego bacy wyryktowanom. A jak Indianie dowiedzieli sie, ze pochodzi on z dalekik g\u00f3r, co sie Gorce nazywajom, nadali mu zascytne imie Gorca\u0144ski Tomahawk.<\/font><\/p>\n

Nie tylko Indianie wiele mu zawdzi\u0119cali, bioli tyz. Bo kozdy Indianin kupuj\u0105cy od niego tomahawka musio\u0142 da\u0107 india\u0144skie s\u0142owo honoru, ze nie bedzie atakowo\u0142 spokojnyk osadnik\u00f3w, ba jedynie w obronie india\u0144skiej \u015blebody bedzie walcy\u0142.<\/font><\/p>\n

Ale kie pon podpu\u0142kownik Custer dowiedzio\u0142 sie o przodku mojego bacy, sakramencko go znienawidzi\u0142. Bo jak wiadomo pon Custer stra\u015bnie nie lubi\u0142 Indian i marzy\u0142 o tym, coby ik sy\u0107kik co do jednego wybi\u0107. A poza tym marzy\u0142 o jesce jednym – coby hameryka\u0144skim prezydentem zosta\u0107. No i tak se wymy\u015bli\u0142, ze jak juz sy\u0107kik Indian wybije, a przodka mojego bacy na siubienice zaprowadzi, to zdob\u0119dzie hyr wielkiego pogromcy Indian i Hamerykanie zaroz go na prezydenta wybierom.<\/font><\/p>\n

No i bidny przodek mojego bacy ci\u0105gle musio\u0142 zmienia\u0107 miejsce pobytu, coby pon Custer go nie chyci\u0142 i do here\u015btu nie wsadzi\u0142. Dlotego roz by\u0142 w Tekasie, a roz w Kansas. Roz w Newadzie, a roz w Nowym Meksyku. W ko\u0144cu osiedli\u0142 sie nad potokiem Little Big Horn. Kie hyr o tym po prerii pose\u0142, zaroz dwa tysi\u0105ce Indian nad ten potok \u015bci\u0105g\u0142o: i Siedz\u0105cy Byk, i Salony Ko\u0144, i Dysc na Kufie, i Gall, i wielu, wielu inksyk nieustrasonyk wojownik\u00f3w. Niestety – kruca! – jakosi zaka\u0142a india\u0144skiego rodu za flaske ognistej wody zdradzi\u0142a ponu Custerowi miejsce pobytu przodka mojego bacy. Pon Custer, kie sie o tym dowiedzio\u0142, wartko sw\u00f3j regiment na nogi postawi\u0142 i nad Little Big Horn rusy\u0142. Rankiem 25 cyrwca 1876 rocku przodek mojego bacy w najlepse handlowo\u0142 se tomahawkami, kie znienacka rozleg\u0142 sie z\u0142owiescy d\u017awi\u0119k wojskowej tr\u0105bki. Ca\u0142y si\u00f3dmy regiment kawalerii nagle jakby spod ziemi wyr\u00f3s\u0142. Na jego cele siedzio\u0142 se na swym koniu dumny jako paw pon podpu\u0142kownik Custer.
\n– Mom cie, ty proindia\u0144sko weredo! – zawo\u0142o\u0142 pon Custer. – Oddawoj sy\u0107kie swoje tomahawki!
\nPon Custer my\u015blo\u0142, ze przodek mojego bacy sie wystrasy, ale \u017ale my\u015blo\u0142.
\n– Ejze, panocku – pedzio\u0142 spokojnie przodek mojego bacy. – Co to znacy: oddawoj? Fcecie te tomahawki? To se kupcie. Ale najpierw w kolejce sie ustawcie, bo sami widzicie, kielo Indian tyz kupi\u0107 by fcia\u0142o.
\n– Nie bede sie w zodnej kolejce ustawio\u0142! – rykn\u0105\u0142 nie znos\u0105cy jakiegokolwiek sprzeciwu pon Custer. – W imieniu w\u0142adz federalnyk biere te tomahawki za darmo!
\n– Za darmo, panocku, to wy mnie mozecie w rzy\u0107 poca\u0142owa\u0107.
\nPon Custer scyrwieni\u0142 sie z gniewu.
\n– Lic sie ze s\u0142owami, zukwalcu! – zagrzmio\u0142. – Godos z przys\u0142ym prezydentem Stan\u00f3w Zjednoconyk!
\n– No to co? – spyto\u0142 przodek mojego bacy.
\n<\/font><\/p>\n

Pona Custera zamurowa\u0142o. My\u015blo\u0142, ze przodka mojego bacy zamuruje, a to jego zamurowa\u0142o. Nawet powaga prezydenckiego urz\u0119du nie zrobi\u0142a na tym c\u0142eku zodnego wrazenia?
\n– Eee … – zac\u0105\u0142 pon Custer juz mniej pewny siebie. – Yyy … no chyba jaki\u015b sacunek dlo swojego prezydenta powinni\u015bcie mie\u0107?
\n– Jakiego swojego, panocku, jakiego swojego? – spyto\u0142 przodek mojego bacy – Fcecie se hameryka\u0144skim prezydentem zosta\u0107 – zostowojcie. Ale MOIM prezydentem nie bedziecie, bo jo nie st\u0105d jestem, ino z Polski.
\n– Z Polski? – zdumio\u0142 sie Custer. – A co to jest ta Polska?
\n– To taki kraj w samiu\u0107kim \u015brodecku Europy – wyja\u015bni\u0142 przodek mojego bacy.
\n– Nie przybocuje se – przyzno\u0142 pon Custer. – Kie wr\u00f3ce do cha\u0142upy, to muse wyci\u0105gn\u0105\u0107 mape Europy i posuka\u0107 tej Polski.
\n– E, nie mocie co suka\u0107, panocku, bo jej nie nojdziecie. Teroz na zodnej mapie Polski nimo.
\n– Nimo?
\n– No, nimo. Kiesik by\u0142a, mom nadzieje, ze za \u015btyrdzie\u015bci, moze za \u015btyrdzie\u015bci dwa roki znowu bedzie, ale teroz tamok, ka powinna by\u0107, to jest ino Rosja, Prusy i Austria.
\n– W takim rozie jeste\u015bcie z Rosji, Prus abo Austrii, a nie z Polski – stwierdzi\u0142 pon Custer.
\n– Nie, panocku – zaprotestowo\u0142 przodek mojego bacy. – Ani do Rosji, ani do Prus, ani do Austrii sie nie przyznoje. Z Polski jestem i \u015blus!
\n– Ale przecie godoli\u015bcie, ze Polski na zodnej mapie nimo.
\n– Bo nimo.
\n– A mimo to twierdzicie, ze jeste\u015bcie z Polski.
\n– Bo jestem.
\n<\/font><\/p>\n

Pon Custer mio\u0142 w g\u0142owie stra\u015bny m\u0119tlik. Zupe\u0142nie nie m\u00f3g\u0142 zrozumie\u0107, jak mozno pochodzi\u0107 z kraju, ft\u00f3rego nimo na mapie. My\u015blo\u0142, my\u015blo\u0142, my\u015blo\u0142 … jaz od tego my\u015blenia m\u00f3zg mu sie zagotowo\u0142. A cy c\u0142ek z ugotowanym m\u00f3zgiem moze zy\u0107? No przecie ze nie! Po Custer tyz nie m\u00f3g\u0142 – pod\u0142 wi\u0119c martwy na polu, co wed\u0142ug nieft\u00f3ryk by\u0142o polem kwo\u0142y, ale ino wed\u0142ug nieft\u00f3ryk. Kie \u017co\u0142nirze si\u00f3dmego regimentu uwidzieli, co sie sta\u0142o, zapragn\u0119li pom\u015bci\u0107 \u015bmierz\u0107 swojego dow\u00f3dcy. Se\u015bciuset ik by\u0142o. I sy\u0107ka na bidnego przodka mojego bacy sie rzucili. <\/font><\/p>\n

Poziraj\u0105cy na to sy\u0107ko Indianie w pierwsej kwili zamarli z przerazenia.
\n– Do stu tysi\u0119cy po\u0142amanyk totem\u00f3w! – Jako pierwsy ockn\u0105\u0142 sie Siedz\u0105cy Byk. – Blade kufy Gorca\u0144skiego Tomahawka atakujom! Kilkuset na jednego, beskurcyje jedne! Pom\u00f3zmy nasemu bio\u0142emu bratu!
\n– Pom\u00f3zmy mu! Pom\u00f3zmy! \u015amierz\u0107 bladym kufom! – zawo\u0142ali pozostali Indianie i rzucili sie na kawalerzyst\u00f3w. Byli tak wzburzeni, ze wyt\u0142ukli prawie ca\u0142y regiment. Ocala\u0142a ino garstka skupiono wok\u00f3\u0142 kapitana Reno.
\n<\/font><\/p>\n

Zwyci\u0119scy Indianie zaroz wzi\u0119li sie za skalpowanie pokonanyk. Ino pona Custera nie oskalpowali, bo uznali, ze jedynym godnym tego honoru jest przodek mojego bacy. Dali mu do r\u0119ki bo\u0142i-najfa***** i piknie popytali, coby \u015bci\u0105g\u0142 skalp z g\u0142owy pona podpu\u0142kownika. Przodek mojego bacy zakwycowny nie by\u0142 – india\u0144ski Wielki Duch skalpowaniu sie nie prociwio, ale nas Pon B\u00f3cek takiego cynu nie pokwolo, nawet w wypadku takiego sietnioka jako pon Custer. Z drugiej strony je\u015bli przodek mojego bacy nie oskalpuje pona Custera, sprawi india\u0144skim przyjacio\u0142om przykro\u015b\u0107 – a to tyz by\u0142oby nie po krze\u015bcija\u0144sku. Przodek mojego bacy sto\u0142 z tym bo\u0142i-najfem i zastanawio\u0142 sie, jak tu po krze\u015bcija\u0144sku wybrn\u0105\u0107 z tej ca\u0142ej sytuacji.
\n– \u015amia\u0142o, Gorca\u0144ski Tomahawku! – zach\u0119co\u0142 Siedz\u0105cy Byk. – Oskalpujcie tego fudamenta! Musicie ino najpierw naci\u0105\u0107 sk\u00f3re na cole, a potem ci\u0105\u0107 dooko\u0142a \u0142ba!
\n– Cemu najpierw na cole? – wtr\u0105ci\u0142 Salony Ko\u0144.
\n– Bo na cole w\u0142osy nie rosnom, dlotego naj\u0142atwiej jest zac\u0105\u0107 skalpowanie od co\u0142a – wyja\u015bni\u0142 Siedz\u0105cy Byk.
\n– A mojo technika jest tako, coby zac\u0105\u0107 od ty\u0142u g\u0142owy – pedzio\u0142 Salony Ko\u0144. – Wte prawom r\u0119kom mozno nacina\u0107, a lewom trzyma\u0107 bladom kufe za w\u0142osy, coby prawej by\u0142o \u0142atwiej pracowa\u0107.
\n– Obaj sie mylicie! – odezwo\u0142 sie Dysc Na Kufie. – Najlepiej zac\u0105\u0107 nacinianie od prawej skroni, bo dlo prawor\u0119cnego c\u0142eka, a tyk jest przecie wi\u0119kso\u015b\u0107, tak jest naj\u0142atwiej.
\n– Nieprowda! – zawo\u0142o\u0142 Gall. – Najwygodniej jest prawom r\u0119kom zac\u0105\u0107 nacinanie od lewej skroni, a drugom r\u0119kom trzyma\u0107 za lewe ucho. Nie w\u0142osy skalpowanego powinno sie trzyma\u0107, ba ucho!
\nNo i – na m\u00f3j dusiu! – sy\u0107ka Indianie zac\u0119li sie k\u0142\u00f3ci\u0107. Rozgorzo\u0142 wielki sp\u00f3r o to, jako technika skalpowania jest najlepso. Ale dzi\u0119ki temu przodek mojego bacy zysko\u0142 na casie. No i kie Indianie sie k\u0142\u00f3cili, on wpod\u0142 na pikny pomys\u0142.
\n– Ostomili cyrwoni bracia! Uciscie sie na kwile! – popyto\u0142.
\n– Cisa! Cisa! – Indianie zac\u0119li sie nawzajem ucisa\u0107. – Gorca\u0144ski Tomahawk fce co\u015b pedzie\u0107!
\nSy\u0107ka Indianie ucichli.
\n– Ostomili cyrwoni bracia – pedzio\u0142 przodek mojego bacy. – W\u0142a\u015bnie co\u015b uwidzio\u0142ek. Ten pon Custer to mo na g\u0142owie nie w\u0142osy, ino peruke! Najzwycajniejsom w \u015bwiecie peruke!
\n– Bio\u0142y bracie, a co to jest peruka? – spyto\u0142 Dysc Na Kufie.
\n– No, to taki \u015btucny skalp – pedzio\u0142 przodek mojego bacy.
\n– Na m\u00f3j dusiu! \u015atucny skalp! – wykrzykn\u0105\u0142 Siedz\u0105cy Byk. – Zwycajno podr\u00f3ba w\u0142os\u00f3w! Nigdy w zyciu cego\u015b takiego nawet nie dotkne! Howgh!
\n– Ani jo! Howgh! – pedzio\u0142 Salony Ko\u0144.
\n– Ani jo! Howgh! – pedzio\u0142 Gall.
\n– Ani jo! Howgh! – pedzio\u0142 Dysc Na Kufie.<\/font><\/p>\n

I kozdy z pozosta\u0142yk dw\u00f3k tysi\u0119cy Indian tyz pedzio\u0142: „Ani jo! Howgh!”. I dlotego w\u0142a\u015bnie pon Custer pozosto\u0142 nieoskalpowany.
\n<\/font><\/p>\n

Tak to by\u0142o. Ale do tej pory prowde o bitwie nad Little Big Horn znali ino Indianie i rodzina mojego bacy. Jo se jednak my\u015ble, ze nimo zodnyk przeciwskaza\u0144, coby go\u015bcie mojej budy tyz jom poznali. Howgh! Yyy … to znacy: Hau!<\/font>P.S. Nowy go\u015b\u0107 ku nasej budzie przyse\u0142! Arecek! Powita\u0107 Arecka! \ud83d\ude42<\/font>** G.A. Custer, Wild Life on the Plains and Horrors of Indian Warfare. St. Louis 1891, s. 391-392 (w\u0142a\u015bciwie jest to ksi\u0105zka pona Custera „My Life on the Plains” wroz z dopisanym przez anonimowego autora dalsym ci\u0105giem).
\n*** E.S. Connell, Son of the Morning Star: Custer and Little Bighorn. San Francisco 1984, s. 399.
\n**** H. Rabinowitz, Black Hats and White Hats: Heroes and Villains of the West. New York 1996., s. 108.
\n***** Bo\u0142i-najf to by\u0142 umi\u0142owany przez mieska\u0144c\u00f3w Dzikiego Zachodu n\u00f3z. Je\u015bli fcecie wiedzie\u0107, jak wygl\u0105do\u0142, mozecie po\u017are\u0107 tutok: http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bowie_knife
\n<\/a><\/p>\n

<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiecie jakom rocnice wcora mieli\u015bmy? Najpikniejsego dnia w historii Indian Prerii. To by\u0142o 131 rok\u00f3w temu. Nad potokiem Little Big Horn po\u0142\u0105cone si\u0142y Siuks\u00f3w, Czejen\u00f3w, Arapah\u00f3w i Cornyk St\u00f3p stra\u015bnie, ale to stra\u015bnie da\u0142y po rzyci si\u00f3dmemu regimentowi kawalerii dowodzonej przez zarozumia\u0142ego pona Custera, tak zarozumia\u0142ego, ze kazo\u0142 sie genera\u0142em nazywa\u0107, cho\u0107 by\u0142 to ino […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1373,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104\/revisions\/1373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}