Taki jeden barzo hyrny pon, wiadomo ft\u00f3ry, mio\u0142 kiesik pedzie\u0107, ze demokracja to kiepski ustr\u00f3j, ba lepsego nie wymy\u015blono. W rzecywisto\u015bci on pedzio\u0142 to kapecke inacej, ale niekze ta – sens tego, co naprowde pedzio\u0142, by\u0142 podobny. Haj. Jo sie wom przyznom, ze kiesik my\u015blo\u0142ek, ze jednak wymy\u015blono lepsy ustr\u00f3j – plutokracje. Ba kie dowiedzio\u0142ek sie, ze plutokracja wcale nie polego na tym, ze rz\u0105dzi\u0142by pies Pluto, to zmieni\u0142ek zdanie.<\/p>\n
A jaki ustr\u00f3j opr\u00f3c demokracji mi sie podobo? Ano taki, ft\u00f3ry wyryktowali Irokezi. Przy okazji – jako ze furt s\u0142yse, ze ftosi nazywo Irokez\u00f3w plemieniem – przybocowuje, ze to nie jest plemie. To jest zwi\u0105zek se\u015bciu niezaleznyk plemion.<\/b> Cyli tako india\u0144sko Unia Europejsko.* Haj.<\/p>\n
Ale do rzecy. No wi\u0119c, ostomili, cytom jo se teroz takom piknom ksi\u0105zecke pona Marka Hyjka o zywobyciu Indian w Hameryce P\u00f3\u0142nocnej. I kie pon Hyjek gwarzy tamok o Irokezak, to pado tak:<\/p>\n
Przyw\u00f3dztwo w rodzinie spoczywa\u0142o na najstarszej kobiecie, kt\u00f3ra kierowa\u0142a prac\u0105 na roli i wyznacza\u0142a m\u0119\u017cczyzn\u0119 z tego samego matrylinea\u017cu do reprezentowania ca\u0142ej wielkiej rodziny w radzie wioski.<\/i>**<\/p>\n
Widzicie? Dok\u0142adnie to wygl\u0105da\u0142o pewnie tak, ze roz na jakisi cas tako najstarso ga\u017adzina w rodzinie irokeskiej zwo\u0142ywa\u0142a sy\u0107kik krewnyk i goda\u0142a:
\n– S\u0142uchojcie mnie sy\u0107ka. Muse wybra\u0107 reprezentanta nasej rodziny do rady wioski. Jak sy\u0107ka wiecie, potela by\u0142 nim Orle Pi\u00f3ro, ale jego kadencja w\u0142a\u015bnie dobieg\u0142a ko\u0144ca. Poza tym bidok straci\u0142 skalp i teroz kapecke sie wstydzi publicnie pokazywa\u0107. No i tak se my\u015ble, kogo by tutok zrobi\u0107 jego nast\u0119pcom? Hmm… Niek sie zastanowie kwilecke… O! Wiem! W radzie niek zasiednie Nied\u017awiedzie Serce.<\/p>\n
No i Nied\u017awiedzie Serce zaroz zacyno\u0142 sprawowa\u0107 piknie zascytny urz\u0105d. Je\u015bli sprawowo\u0142 go m\u0105drze – to dobrze. Ba je\u015bli g\u0142upio – zaroz mu sie od tej najstarsej ga\u017adziny obrywa\u0142o.<\/p>\n
– Ale z ciebie sietniok! – wo\u0142a\u0142a na\u0144 sakramencko oburzono ga\u017adzina. – Mio\u0142e\u015b g\u0142osowa\u0107 za tym, coby nase irokeskie fajki pokoju by\u0142y dwa rozy kr\u00f3tse, a nie dwa rozy d\u0142uzse! Na co nom tako d\u0142ugo fajka? Jesce ftosi komusi oko cymsi takim przez nieuwage wybije! Pozbawiom cie stanowiska wioskowego radnego. Twoje miejsce zajmie W\u0105troba Grzechotnika.<\/p>\n
I teroz z kolei W\u0105troba Grzechotnika reprezentowo\u0142 rodzine. Je\u015bli i on post\u0119powo\u0142 g\u0142upio, to i on od ga\u017adziny obrywo\u0142:
\n– Z ciebie tyz sietniok! Jesce wi\u0119ksy niz z Nied\u017awiedziego Serca! Mio\u0142e\u015b g\u0142osowa\u0107 za tym, coby nase fajki pokoju by\u0142y kr\u00f3tse dwa rozy, a nie dwaj\u015bcia dwa! Wybrazos se, cym moze sie sko\u0144cy\u0107 palenie takiej malu\u015bkiej fajecki? Ftosi moze jom niefc\u0105cy po\u0142kn\u0105\u0107! I wte taki bidok zaroz dostonie dolegliwo\u015bci, nie powiem jakik, coby nie gorsy\u0107 tutok ma\u0142yk Irokezi\u0105tek! Nie nadojes sie do rady wioski! Mos mi sie tu zaroz poda\u0107 do dymisji, jo te dymisje piknie przyjme i twoje miejsce zajmie Kojoci Wyrostek Robackowy.<\/p>\n
Heeeej! Godom wom, piknie to musia\u0142o wygl\u0105da\u0107! Nied\u017awiedzie Serce, W\u0105troba Grzechotnika, Kojoci Wyrostek Robackowy – siumni, dzielni, nieustraseni wojownicy, postrach dlo wrogik plemion i dlo wrogik bladyk kuf. Ba kie stawali przed najstarsom w rodzinie ga\u017adzinom – to musieli by\u0107 bezradni i zawstydzeni jako dzieciacki, ft\u00f3re dostawa\u0142y od wychowawcyni bure za przeskrobanie cegosi.<\/p>\n
I w\u0142a\u015bnie dlotego, ze to piknie musia\u0142o wygl\u0105da\u0107, jo se tak my\u015ble… moze by takom ga\u017adzinokracje, ten ustr\u00f3j na wz\u00f3r siumnyk Irokez\u00f3w, wypr\u00f3bowa\u0107 tyz w Polsce? Samym ino najstarsym ga\u017adzinom przyzna\u0107 cynne prawo wyborce? Nie godom, ze na wse, ale powiedzmy – na p\u00f3\u0142 roku. Abo na miesi\u0105c. Abo chociaz ino na tydzie\u0144. Coby i u nos poby\u0142o kapecke weso\u0142o. A potem mozno nazod demokracje przywr\u00f3ci\u0107, bo faktycnie lepsego ustroju potela chyba nie wymy\u015blono. Cho\u0107 ocywi\u015bcie demokracja tyz mo pewne wady, na przyk\u0142ad takom, ze nie dopusco do g\u0142osowania owcark\u00f3w podhala\u0144skik. Ba w sumie to ca\u0142kiem dobry ustr\u00f3j. Naprowde ca\u0142kiem dobry… <\/p>\n
Ale ga\u017adzinokracja – tyz pikno! Hau!<\/p>\n
P.S.<\/b> Pod poprzednim wpisem do Owcark\u00f3wki zaw\u0119drowo\u0142 nowy go\u015b\u0107 – Balbinecka<\/b>. No to powita\u0107 Balbinecke<\/b> barzo piknie! \ud83d\ude00<\/p>\n
* To znacy poc\u0105tkowo tyk plemion by\u0142o pi\u0119\u0107: Cayuga, Mohawk, Oneida, Onondaga i Seneca. Ba po przybyciu do Hameryki bladyk kuf plemie Tuscarora popyta\u0142o Irokez\u00f3w o przyj\u0119cie do zwi\u0105zku, no i tamci piknie sie zgodzili.
\n** M. Hyjek, Za \u015bcian\u0105 wigwamu. \u017bycie rodzinne Indian Ameryki P\u00f3\u0142nocnej<\/i>. Tipi, Wielichowo 2002, s. 20.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Taki jeden barzo hyrny pon, wiadomo ft\u00f3ry, mio\u0142 kiesik pedzie\u0107, ze demokracja to kiepski ustr\u00f3j, ba lepsego nie wymy\u015blono. W rzecywisto\u015bci on pedzio\u0142 to kapecke inacej, ale niekze ta – sens tego, co naprowde pedzio\u0142, by\u0142 podobny. Haj. Jo sie wom przyznom, ze kiesik my\u015blo\u0142ek, ze jednak wymy\u015blono lepsy ustr\u00f3j – plutokracje. Ba kie dowiedzio\u0142ek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1393"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1393"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1399,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1393\/revisions\/1399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}