To ze cytocie duzo ksi\u0105zek – jo juz wiem. Ze cytocie gazety – tyz wiem. I wiem, ze cytocie r\u00f3zne ciekawostki w internecie. A cy pr\u00f3bowali\u015bcie kiesik przecyta\u0107… g\u00f3ralskie portki? Aaa! Tu wos mom! A jo pr\u00f3bowo\u0142ek. Ino bez powodzenia niestety. Ale dobrze wiem, ze w g\u00f3ralskik portkak musi by\u0107 co\u015b zapisane. Musi i \u015blus! Inacej nifto by ik nie nazywo\u0142 „cyfrowanymi”.<\/p>\n
Przyboce tutok, ze „cyfrowa\u0107” w t\u0142umaceniu na ceprowski znacy: „haftowa\u0107”. I to jest ciekawo rzec, ze g\u00f3role nie wymy\u015blili na to haftowanie takiego s\u0142owa, ft\u00f3re brzmia\u0142oby podobnie do ceprowskiego. Mogliby przecie goda\u0107: „hafci\u0107”, abo „haftuwa\u0107”, abo „hoftowa\u0107”. I wte nieoswojonemu z g\u00f3ralskom gwarom ceprowi \u0142atwiej by\u0142oby sie po\u0142apa\u0107, o co idzie. A g\u00f3rale godajom: „cyfrowa\u0107”. Cemu? C\u00f3z, widocnie w tym s\u0142owie musi sie kry\u0107 cosi wi\u0119cej niz taki sobie zwycajny haft. Ten haft na g\u00f3ralskik portkak musi by\u0107 NADZWYCAJNY!<\/p>\n
Cyfrowanie… Heeej! W takik to casak zyjemy teroz, ze cyfry zdajom sie otaca\u0107 nos z kozdej strony. Jo sam takie wrazenie mom, ze naso cywilizacja jest bardziej przesi\u0105kni\u0119to cyframi niz bac\u00f3wka mojego bacy zapachem oscypka. Momy cyfrowy aparat fotograficny, cyfrowy podpis, cyfrowom telewizje i masyne cyfrowom, to znacy komputer, ale jesce w casak gierkowskik nazywano go masynom matematycnom abo cyfrowom. Ba w\u015br\u00f3d g\u00f3roli tako cyfra<\/em> to zodno nowo\u015b\u0107. Bo jeden z nik juz dawno temu odkry\u0142, ze ca\u0142y \u015bwiat to jest je nic inksego, ino jedno wielgie cyfrowanie<\/em>.* Kim by\u0142 ten g\u00f3rol, co to odkry\u0142? To by\u0142 wielki m\u0119drol, moi ostomili, m\u0119drol, ft\u00f3rego wi\u0119kso\u015b\u0107 ludzi nazywo Pitagorasem. Ale najs\u0142ynniejsy g\u00f3ralski filozof, jegomo\u015b\u0107 Tischner z \u0141opusznej niezbicie dowi\u00f3d\u0142, ze to nie by\u0142 zoden Pitagoras, ino J\u0119dru\u015b Waksmundzki z Ostrowska. No i ten J\u0119dru\u015b Waksmundzki – jako sie od Tischnera dowiadujemy – wyryktowo\u0142 piers\u00f3m \u015bko\u0142e na \u015bwiecie cyli na Podholu. Sko\u0142a powsta\u0142a na Wy\u017anim Zor\u0119bku, mi\u0119dzy \u0141opusznom a Turbaczem. He, bracie! Ale dosta\u0107 sie do tyj sko\u0142y nie by\u0142o \u0142atwo. A wytrzima\u0107, jesce trudniej!<\/em>** By\u0142a to, jako jegomo\u015b\u0107 Tischner wyja\u015bnio, sko\u0142a cyfrowacy. Cyfrowacy cyli kogo? No… nalezy sie domy\u015bla\u0107, ze ludzi zajmuj\u0105cyk sie danymi cyfrowymi. Cyli… informatyk\u00f3w! Na m\u00f3j dusiu! Wiedzieli\u015bcie, ze pierwso w historii sko\u0142a informatycno powsta\u0142a na Wy\u017anim Zor\u0119bku? Je\u015bli nie ? to teroz juz wiecie. A wi\u0119c od tej pory kie bedziecie sli niebieskim \u015blakiem z \u0141opusznej na Turbacz – w\u0142a\u015bnie przy tym \u015blaku Wy\u017ani Zor\u0119bek lezy – b\u0105d\u017acie \u015bwiadomi, ze mijocie kolebke \u015bwiatowej informatyki. A ze o tej skole Tischner prowde godo\u0142 – to rzec pewno. Bo przecie on sam z \u0141opusznej pochodzi\u0142, no to musio\u0142 wiedzie\u0107, jako sko\u0142a w tamtyk okolicak powsta\u0142a, a jako nie.<\/p>\n Jasne jest, ze tako sko\u0142a wiele cyfrowyk informacji naryktowa\u0107 musia\u0142a. A kie je naryktowa\u0142a, to musia\u0142a kasi zapisywa\u0107. Ka? No, skoro g\u00f3ralskie portki nazywajom sie cyfrowanymi to… Tak jest! W haftak pokrywaj\u0105cyk g\u00f3ralskie portki zapisane som informacje z gorca\u0144skiej sko\u0142y cyfrowacy! Dzisiok nie wiadomo, co to za informacje, ale warto by by\u0142o sie dowiedzie\u0107. Telo pyta\u0144, telo zagadek nurtuje dzisiejsy \u015bwiat nauki. A moze po prostu wystarcy\u0142oby wzi\u0105\u0107 do r\u0119ki pierwse lepse g\u00f3ralskie portki, coby na nieft\u00f3re z tyk zagadek nole\u017a\u0107 odpowied\u017a?<\/p>\n Skoda wielko, ze tej sko\u0142y cyfrowacy juz nimo. Wielko skoda i dlo nauki, i dlo ca\u0142ej ludzko\u015bci. Cemu nimo tej sko\u0142y – to tyz wiemy od Tischnera.<\/p>\n K\u00f3niec sko\u0142y cyfrowacy by\u0142 rzewny<\/em> – napiso\u0142 jegomo\u015b\u0107. – Nie wiada, kto i ka, ale roznies\u0142a sie plotka, ze tota sko\u0142a to jest maso\u0144sko sprawa. I zaceny sie prze\u015bladowania. Ludzie nie barz wiedzieli, co to za sprawa ta „maso\u0144sko sprawa”, ale boli sie pomoru owiec i plotkom uwierzyli. J\u0119dru\u015b Waksmundzki wyjecho\u0142 kasi na wygnanie w lubelskie.<\/em>***<\/p>\n Co sie sta\u0142o z ucniami ze sko\u0142y cyfrowacy? Musieli zaj\u0105\u0107 sie cym inksym niz w tej skole sie zajmowali, bo na pewno bali sie, ze inacej zostanom oskarzeni o dalse sprzyjanie „maso\u0144skiej sprawie”. Dlotego kie sy\u0107ka pomarli, to ca\u0142om wyniesionom z hyrnej sko\u0142y wiedze pozabierali ze sobom do grob\u00f3w. A cyfrowe dane zapisane na g\u00f3ralskik portkak musom teroz ceka\u0107 na swojego pona Champolliona.<\/p>\n Tak se jednak my\u015ble… Telo informatyk\u00f3w w nase pikne g\u00f3ry je\u017adzi! Na Rysy wchodzom, na Babiom G\u00f3re, na Turbacz… Cy ft\u00f3ry\u015b z nik – w przerwie mi\u0119dzy jednom a drugom wspinackom – nie m\u00f3g\u0142by sie nad g\u00f3ralskimi cyfrowanymi portkami pochyli\u0107 i spr\u00f3bowa\u0107 je odcyta\u0107? Jo se my\u015ble, ze to wcale nie musi by\u0107 trudne. A dlo dobrego informatyka moze to sie okaza\u0107 zupe\u0142nie \u0142atwe. Ftosi moze spyta\u0107: skoro \u0142atwe, to cemu jesce zoden informatyk tyk informacji nie odcyfrowo\u0142? Ale odpowied\u017a jest przecie ocywisto: bo jak dot\u0105d zoden nie pr\u00f3bowo\u0142. Hau!<\/p>\n P.S.<\/strong> Aha! I jesce jedno. Kie w Guglak napisecie: „Wy\u017ani Zor\u0119bek”, to Gugle nie nojdom wom nic. Ale kie napisecie „Zar\u0119bek Wy\u017cni”, to juz nojdom \ud83d\ude42<\/p>\n * J. Tischner, Historia filozofii po g\u00f3ralsku<\/em>, Krak\u00f3w 1997, s. 27. To ze cytocie duzo ksi\u0105zek – jo juz wiem. Ze cytocie gazety – tyz wiem. I wiem, ze cytocie r\u00f3zne ciekawostki w internecie. A cy pr\u00f3bowali\u015bcie kiesik przecyta\u0107… g\u00f3ralskie portki? Aaa! Tu wos mom! A jo pr\u00f3bowo\u0142ek. Ino bez powodzenia niestety. Ale dobrze wiem, ze w g\u00f3ralskik portkak musi by\u0107 co\u015b zapisane. Musi i \u015blus! […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=158"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n** Ibidem, s. 26.
\n*** Ibidem, s. 30.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"