Gdy wszelkiego rodzaju „\u015bwi\u0119ta” wt\u0142aczaj\u0105 w Tatry tysi\u0105ce wycieczkowicz\u00f3w, gdy kolejka wyrzuca codziennie na szczyt Kasprowego setki narciarzy i drugie tyle cepr\u00f3w, gdy ka\u017cda walniejsza dolina tatrza\u0144ska „cieszy si\u0119” posiadaniem zagospodarowanego schroniska, z t\u0105 chwil\u0105 min\u0105\u0142 szcz\u0119\u015bliwy okres, w kt\u00f3rym porz\u0105dkuj\u0105cym wn\u0119trze Tatr by\u0142 halny albo inny pomniejszy wiaterek.<\/i>
\nDzi\u015b najbardziej rozszala\u0142y halny nie upora si\u0119 z bogactwem \u015bmieci, zalegaj\u0105cych dna kot\u0142\u00f3w g\u00f3rskich, brzegi staw\u00f3w i popularne hale.<\/i> […] Moc drukowanego s\u0142owa, pod postaci\u0105 zmi\u0119tych gazet, le\u017cy \u015br\u00f3d kosodrzewiny, w zieleni traw, w piar\u017cystych zboczach. Wszelkiego rodzaju puszki za\u015bcielaj\u0105 dna staw\u00f3w, a skorupy jaj, obierzyny z owoc\u00f3w, jarzyn i kie\u0142bas \u015bwiadcz\u0105 o apetycie w\u0119drowc\u00f3w.<\/i> […]
\nZw\u0142aszcza wiosn\u0105, po zej\u015bciu \u015bnieg\u00f3w z popularnych szlak\u00f3w narciarskich, d\u0119bieje przechodzie\u0144, jakie przedmioty potrafi zgubi\u0107 bli\u017ani.<\/i>. […] Lato przynosi inn\u0105 fal\u0119 nieczysto\u015bci: papiery, papierzyska, s\u0142u\u017c\u0105ce do opakowania, do czytania i do innych funkcji. Ten spos\u00f3b zanieczyszczenia nie kumuluje si\u0119 w jakie\u015b sterty, lecz rozpo\u015bciera si\u0119 cienk\u0105 warstw\u0105 na ca\u0142y obszar polskich Tatr.<\/i><\/p>\n
Na m\u00f3j dusiu… – fcia\u0142oby sie westch\u0105\u0107 – autor tyk s\u0142\u00f3w mo racje. Absolutnom racje. Tak sie niestety w tyk nasyk Tatrak dzieje, ze tury\u015bci nie sanujom przyrody, nie my\u015blom o zachowaniu piknyk widock\u00f3w dlo przys\u0142yk pokole\u0144, ino traktujom g\u00f3ry jak jeden wielki kube\u0142 na \u015bmieci. Co to sie kruca porobi\u0142o? Przecie nie wse by\u0142o tak \u017ale! Przed wojnom by\u0142o inacej – wte tury\u015bci piknie o nase g\u00f3ry dbali, rozumieli, ze g\u00f3ry to wsp\u00f3lne dobro, za ft\u00f3re odpowiedzialny jest kozdy, fto w nie przyjezdzo. Eh, skoda stra\u015bno, ze tak jak by\u0142o przed wojnom, teroz juz nie jest. Stra\u015bno skoda…<\/p>\n
Tak, tak, ostomili. Tak w\u0142a\u015bnie fcia\u0142oby sie powzdycha\u0107. Telo ino ze zacytowany wyzej tekst zosto\u0142 napisany… w\u0142a\u015bnie przed wojnom. Jest to fragment jednego z felieton\u00f3w pona Rafa\u0142a Malczewskiego.* No krucafuks! Cy to znacy, ze dziadowie i pradziadowie dzisiejsyk turyst\u00f3w, wcale nie byli takimi idea\u0142ami, za jakie niekany uchodzom? Ano… na to wygl\u0105do. Haj.<\/p>\n
Cy na turyst\u00f3w-\u015bmieciorzy pon Malczewski mio\u0142 jakisi spos\u00f3b? Zodnego. Jego zdaniem trza by\u0142o po prostu pogodzi\u0107 sie z tym, ze ludzie \u015bmiecili, \u015bmiecom, bedom \u015bmieci\u0107 i nifto ik tego nie oducy. Mio\u0142 za to inksom rade: zaproponowo\u0142, coby wyryktowa\u0107 jakisi pikny zak\u0142ad ocyscania Tater. Pracownicy takiego zak\u0142adu – felietonista my\u015blo\u0142 nawet o tym, coby ubra\u0107 ik w gustowne mundurki – chodziliby po \u015blakak i zbierali te sy\u0107kie papierki, flaski i inkse plugastwa, ft\u00f3ryk przyjezdnym z ca\u0142ej Polski nie fcia\u0142o sie donie\u015b\u0107 do najblizsego pojemnika na odpadki.<\/p>\n
Cy za cas\u00f3w Drugiej Rzecpospolitej pomys\u0142 pona Malczewskiego zd\u0105zy\u0142 wej\u015b\u0107 w zycie? Nic mi o tym nie wiadomo, ale podejrzewom, ze nie. Felieton powsto\u0142 na kr\u00f3tko przed wybuchem wojny, wi\u0119c pewnie zabrak\u0142o casu na to, coby ftosi z woznyk ludzi, zd\u0105zy\u0142 pochyli\u0107 sie nad lu\u017ano rzuconom propozycjom zakopia\u0144skiego artysty. A we w\u0142adzak centralnyk – racej my\u015blano o coroz bardziej prowdopodobnej miemieckiej napa\u015bci, niz o spe\u0142nieniu ocekiwa\u0144 tyk, ft\u00f3rym leza\u0142o na sercu dobro nasej przyrody i pikno nasyk krajobraz\u00f3w.<\/p>\n
A jak jest teroz? Ano teroz dyrekcja Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego wynajmuje r\u00f3zne prywatne firmy, ft\u00f3re furt wynosom z g\u00f3r to, co pozostawili w nik \u015bmieciorze. Inkso rzec, ze z jako\u015bciom us\u0142ug tyk firm podobno bywo r\u00f3znie… Ale som tyz pikne spo\u0142ecne akcje sprz\u0105tania Tater. Je\u015bli dobrze boce – pierwso z nik mia\u0142a miejsce za p\u00f3\u017anego Gierka. Fto dobrze przewertuje gazety z tamtyk cas\u00f3w, na pewno cosi na ten temat nojdzie, bo media wte sporo o tym gwarzy\u0142y. Nieft\u00f3rzy mogom wybrzydza\u0107, ze sprawa mia\u0142a podtekst propagandowy: oto post\u0119powe socjalistycne spo\u0142ece\u0144stwo doje skutecny odp\u00f3r pasozytnicym elementom, ft\u00f3re za\u015bmiecaj\u0105c nase g\u00f3ry, uprzykrzajom klasie robotnicej zas\u0142uzony odpocynek pod najwyzsymi wiersyckami Polski. Ale ci ucestnicy tamtej akcji, ft\u00f3ryk jo znom, mieli w rzyci to, cy sprz\u0105tane przez nik Tatry nojdujom sie pod rz\u0105dami komunistycnymi cy inksymi. Im po prostu zaleza\u0142o na piknyk, cystyk g\u00f3rak, bez wzgl\u0119du na ustr\u00f3j. Haj.<\/p>\n
A rok temu wielkom spo\u0142ecnom akcje sprz\u0105tania g\u00f3r zorganizowo\u0142 krakowski Klub Podr\u00f3\u017cnika „\u015ar\u00f3dziemie”. Nie tylko Tatry tom akcjom obj\u0119to, ale Beskidy i Pieniny tyz. Ba w\u0142a\u015bnie porz\u0105dkowanie Tater by\u0142o punktem kulminacyjnym ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Kie nasta\u0142a ostatnio sobota cerwca, prawie tysi\u0105c ochotnik\u00f3w z ca\u0142ej Polski rusy\u0142o w tatrza\u0144skie doliny i na tatrza\u0144skie wierchy. A w\u015br\u00f3d tyk, co ik poparli, nolaz\u0142a sie poni Lidia Popiel, pon Bogus\u0142aw Linda i pon Sebastian Karpiel-Bu\u0142ecka. Uzbierano prawie p\u00f3\u0142torej tony \u015bmieci. A jak mozno wycyta\u0107 na jednej z zakopia\u0144skik stron internetowyk<\/a> pon Albin Marciniak z klubu „\u015ar\u00f3dziemie” piknie sie radowo\u0142, ze wspomaga\u0142o nas kilka tysi\u0119cy turyst\u00f3w. Gdy bowiem byli\u015bmy na szlakach, widzieli\u015bmy jak na pocz\u0105tku tury\u015bci podchodzili do nas z dystansem, ale potem co\u015b w nich p\u0119ka\u0142o. Pod koniec ka\u017cdy niemal turysta stara\u0142 si\u0119 co\u015b do naszych work\u00f3w dorzuci\u0107.<\/i><\/p>\n W tym roku ta pikno akcja mo by\u0107 powt\u00f3rzono na poc\u0105tku lipca. Majom nawet przy\u0142\u0105cy\u0107 sie do niej S\u0142owacy po swojej stronie Tater. Piknie! A fto mo ochote wzi\u0105\u0107 w tym sprz\u0105taniu udzia\u0142 – moze sie zarejestrowa\u0107, wchodz\u0105c na strone www.czystetatry.pl<\/a>. Maryna Krywaniec za\u015b pyta\u0142a mnie, cobyk przekazo\u0142 pikne podzi\u0119kowania od ca\u0142ej tatrza\u0144skiej zywiny sy\u0107kim, co te akcje wesprom. No to przekazuje. Haj.<\/p>\n