{"id":184,"date":"2008-06-07T22:42:16","date_gmt":"2008-06-07T20:42:16","guid":{"rendered":"http:\/\/owczarek.blog.polityka.pl\/?p=184"},"modified":"2008-06-07T22:42:54","modified_gmt":"2008-06-07T20:42:54","slug":"30-sekund","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/2008\/06\/07\/30-sekund\/","title":{"rendered":"30 sekund"},"content":{"rendered":"

Wiecie, jak sie t\u0142umacy na polski: My darling Clementine<\/em>? Pewnie my\u015blicie, ze: Mojo ostomi\u0142o Klementynecko<\/em>. B\u0142\u0105d! Prawid\u0142owe t\u0142umacenie to: Miasto bezprawia<\/em>. Nie wierzycie? No to po\u017arejcie na jeden z najs\u0142ynniejsyk film\u00f3w pona Forda, co to w Hameryce se\u0142 pod tytu\u0142em My Darling Clementine<\/em>, a u nos – Miasto bezprawia<\/em> w\u0142a\u015bnie. Niedowno J\u0119drzejecek<\/strong> mi o tym sy\u0107kim przybocy\u0142, kie podrzuci\u0142 \u015bnurecek do wykorzystanej w tym filmie muzycki<\/a>. Muzycki, ft\u00f3ro hyrem sie ciesy\u0142a najpierw dzi\u0119ki kalifornijskim posukiwacom z\u0142ota, a potem dzi\u0119ki psu Hakelbery<\/a>.<\/p>\n

Samo za\u015b Miasto bezprawia<\/em> to by\u0142 – na m\u00f3j dusiu! – story dobry \u0142estern! Sam pon Henry Fonda w nim wyst\u0105pi\u0142 i zagro\u0142 tamok dzielnego Wyatta Earpa. Zre\u015btom hameryka\u0144scy aktorzy chyba barzo lubili gra\u0107 dzielnego Wyatta Earpa, bo opr\u00f3c pona Fondy zagro\u0142 go i pon James Stewart, i pon Burt Lancaster, i pon James Garner, i pon Kurt Russell, pon Kevin Costner i wielu inksyk.<\/p>\n

Ten ca\u0142y Wyatt Earp istnio\u0142 naprowde. Zy\u0142 se na Dzikim Zachodzie, robi\u0142 to i owo, jaz w ko\u0144cu wroz z bra\u0107mi i przyjacielem Dokiem Hollidayem trafi\u0142 do miastecka Tombstone w Arizonie. Tamok brat Wyatta Virgil zosto\u0142 seryfem, sam Wyatt za\u015b jego zast\u0119pcom. Drugim zast\u0119pcom zosto\u0142 kolejny z braci, Morgan Earp, a trzecim Doc Holliday.*<\/p>\n

Nie sy\u0107ka w tamtyk okolicak lubili Earp\u00f3w. Oj, nie sy\u0107ka! By\u0142y takie dwie rodziny, Clanton\u00f3w i McLaurych, co nie cierpia\u0142y ik stra\u015bnie! Cemu? D\u0142ugo by o tym goda\u0107. R\u00f3zni historycy majom tutok r\u00f3zne zdania.<\/p>\n

Virgil Earp seryfowo\u0142 se w tym Tombstone i seryfowo\u0142. Jaz przyse\u0142 dzie\u0144 26 pa\u017adziernika 1881 rocku. Tr\u00f3jka braci Earp i Doc Holliday posli ku nojduj\u0105cej sie w mie\u015bcie zagrodzie dlo zywiny. Zagroda nazywa\u0142a sie „O.K.” Fto takom dziwacnom nazwe wymy\u015bli\u0142? Poj\u0119cia nimom. Ale to zupe\u0142nie tak, jak by m\u00f3j baca kosary dlo owiec nazwo\u0142 „Krucafuks”. Ba mniejso o nazwe. Wozniejse jest, co sie przy tej tombsto\u0144skiej zagrodzie wydarzy\u0142o. A wydarzy\u0142o sie to, ze na seryfa i jego zast\u0119pc\u00f3w ceka\u0142o tamok dw\u00f3k Clanton\u00f3w i dw\u00f3k McLauryk (i jesce niejaki Billy Claiborne, ale on, kie Earp\u00f3w uwidzio\u0142, to zawo\u0142o\u0142 ino: „O, Jezusicku!” i od rozu uciek\u0142). No i sie zac\u0119\u0142o! Jedni chycili kolty i drudzy tyz. Pif-paf! Jeden z McLauryk pod\u0142 trupem! Pif-paf! Drugi z McLauryk zosto\u0142 \u015bmierztelnie ranny! Pif-paf! Jeden z Clanton\u00f3w tyz zosto\u0142 \u015bmierztelnie ranny! A wte drugi Clanton postanowi\u0142 jesce kapecke pozy\u0107 i rzuci\u0142 sie do uciecki. Po stronie Earp\u00f3w i Doca Hollidaya zabityk nie by\u0142o, ale ranni – owsem.** Tak wi\u0119c i tombsto\u0144ski przedsi\u0119biorca pogrzebowy, i tombsto\u0144ski doktor mieli chyba powody do zadowolenia.<\/p>\n

Fto w tej ca\u0142ej sarpacce by\u0142 \u015blachetny, a fto weredom? Wi\u0119kso\u015b\u0107 \u0142estern\u00f3w, w tym ten pona Forda, pado, ze \u015blachetny by\u0142 Wyatt Earp i jego bracia, za\u015b Clantony i McLaury to byli z\u0142odzieje i takie ancykrysty, ze ik kufy jaz sie prosi\u0142y o umiescanie na listak go\u0144cyk. Ba jako juz pedzio\u0142ek, historycy r\u00f3znie o tej tombsto\u0144skiej sarpacce gwarzom. W jednym ino som zgodni – ze strzelanina w zagrodzie „O.K.” trwa\u0142a najwyzej 30 sekund. I Wikipedia<\/a> tak godo, i hameryka\u0144ski profesor Steven Lubet tak godo,*** i pismo o barzo dzikozachodnim tytule „Wild West” (sami chyba przyznocie, ze bardziej dzikozachodnio ten tytu\u0142 brzmie\u0107 nie m\u00f3g\u0142) tyz tak godo.**** Polsko Encyklopedia Dzikiego Zachodu<\/em> gwarzy nie inacej.***** Na m\u00f3j dusiu! Ino sk\u0105d sy\u0107ka to wiedzom? Nie wydoje mi sie, coby Earpowie abo Doc Holliday, abo ocala\u0142y Clanton strzelali i jednoce\u015bnie odmierzali cas. Cy ftosi m\u00f3g\u0142 sfilmowa\u0107 te strzelanine i dzi\u0119ki temu mozno by\u0142o p\u00f3\u017aniej sprawdzi\u0107, jak d\u0142ugo ona trwa\u0142a? No, nie wiem, jak na Dzikim Zachodzie, ale na przyk\u0142ad pod Turbaczem to w 1881 roku barzo trudno by\u0142o o kamere. Zar\u00f3wno wideo, jak i cyfrowom.<\/p>\n

Mi sie widzi tak, ze ko\u0142o tej zagrody „O.K.” musio\u0142 krynci\u0107 sie jakisi neutralny kowboj. I kie ten kowboj uwidzio\u0142, ze seryf Earp z tr\u00f3jkom zast\u0119pc\u00f3w ku Clantonom i McLaurym idom, to tak se pomy\u015blo\u0142:
\n– Na m\u00f3j dusicku! Bez krwawej walki to sie tutok nie obejdzie. A hyr o te walce p\u00f3dzie na pewno w \u015bwiat. To jo se my\u015ble, ze warto, coby \u015bwiat wiedzio\u0142, jak d\u0142ugo ta walka trwa\u0142a. Jestem wprowdzie ino bidnym kowbojem, wi\u0119c zegarka nimom, ale moge odlica\u0107 sekundy w pami\u0119ci.
\nNo i kie pod\u0142 pierwsy strza\u0142, kowboj zac\u0105\u0142 odlicanie:
\n– Roz, dwa, trzy… o kruca! ale jatka!… \u015btyry, pi\u0119\u0107…
\nDok\u0142adnie we kwili, kie kowboj dolicy\u0142 do trzydziestu, strzelono po roz ostatni. Wte kowboj do dziejopis\u00f3w Dzikiego Zachodu pohybo\u0142 i opowiedzio\u0142 im, co sie ko\u0142o zagrody „O.K.” wydarzy\u0142o. A kie dziejopisy spyta\u0142y: No dobrze, krzesny, ale cy wiecie, kielo casu to ca\u0142e pif-paf pod tom zagrodom trwa\u0142o? – kowboj m\u00f3g\u0142 z cystym sumieniem odpowiedzie\u0107:
\n– Ocywi\u015bcie ze wiem! 30 sekund! Wiem, bo licy\u0142ek!
\nI dziejopisy zanotowa\u0142y sy\u0107ko, co kowboj pedzio\u0142.<\/p>\n

Tak to musia\u0142o by\u0107. W\u0142a\u015bnie tak. No bo inacej to jo nie umiem wyt\u0142umacy\u0107, sk\u0105d sy\u0107ka tak piknie wiedzom, ze strzelanina w zagrodzie „O.K.” trwa\u0142a 30 sekund, a nie na przyk\u0142ad 45. Abo minute. Hau!<\/p>\n

P.S.1.<\/strong> A jutro bedziemy \u015bpiewa\u0107 „Sto lat” Olecce<\/strong>. Bo jutro Olecka sie urodzi \ud83d\ude42<\/p>\n

P.S.2.<\/strong> No a w poniedzia\u0142ek bedziemy „Sto lat” \u015bpiewa\u0107 BlejkKocickowi<\/strong>. Bo w poniedzia\u0142ek urodzi sie BlejkKocicek<\/strong> \ud83d\ude42<\/p>\n

P.S.3.<\/strong> Za to we wtorek „Sto lat” za\u015bpiewa\u0107 trza Gosicce<\/strong> i Margecce<\/strong>. Bo Gosicka<\/strong> i Margecka<\/strong> imieniny we wtorek majom\u00a0\ud83d\ude42<\/p>\n

P.S.4.<\/strong> Pojawili sie u nos nowi go\u015bcie – Nitecka<\/strong> i Pawecek<\/strong>. Powita\u0107 piknie!\u00a0\ud83d\ude42<\/p>\n

* No, nieft\u00f3rzy badace majom w\u0105tpliwo\u015bci, cy Virgil Earp oficjalnie mianowo\u0142 Doca Hollidaya na jednego ze swoik zast\u0119pc\u00f3w (S. Lubet, Murder in Tombstone. The Forgotten Trial of Wyatt Earp<\/em>, New Heaven 2004, s. 51). Ale tak cy siak prowdom jest, ze pon Doc Holliday piknie Earpom pomago\u0142.<\/p>\n

** Nie wiedzie\u0107 cemu w owym filmie Miasto bezprawia<\/em> pon Doc Holliday tyz zgin\u0105\u0142, cho\u0107 tak naprowde on tamok zosto\u0142 ino ranny. Moze rezyser nie lubi\u0142 dentyst\u00f3w? A pon Holliday z zawodu by\u0142 dentystom w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n

*** S. Lubet, op.cit., s. 5.<\/p>\n

**** G. Lalire, This Gunfight’s More Than O.K.<\/em>, „Wild West” 2006, vol. 19, No 3, s. 6.<\/p>\n

***** J. Raci\u0119ski, E. Kabiesz, Encyklopedia Dzikiego Zachodu<\/em>, Katowice 1996, s. 47.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiecie, jak sie t\u0142umacy na polski: My darling Clementine? Pewnie my\u015blicie, ze: Mojo ostomi\u0142o Klementynecko. B\u0142\u0105d! Prawid\u0142owe t\u0142umacenie to: Miasto bezprawia. Nie wierzycie? No to po\u017arejcie na jeden z najs\u0142ynniejsyk film\u00f3w pona Forda, co to w Hameryce se\u0142 pod tytu\u0142em My Darling Clementine, a u nos – Miasto bezprawia w\u0142a\u015bnie. Niedowno J\u0119drzejecek mi o tym […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}