Przegl\u0105do\u0142ek niedowno sterte gazet, ft\u00f3re od \u0142o\u0144skiego roku zalegajom w k\u0105cie nasej bac\u00f3wki. By\u0142a w\u015br\u00f3d nik pikno „Gazeta G\u00f3rska”, a w niej – artyku\u0142 poni Ma\u0142gorzaty Kotarby o cornyk g\u00f3rolak. Kany ci corni g\u00f3role zyjom? Ano nad rzekom Poprad w Beskidzie S\u0105deckim. Fto fcio\u0142by cegosi wi\u0119cej sie o nik dowiedzie\u0107, ten moze hipn\u0105\u0107 do biblioteki, ft\u00f3ro mo w swoik zbiorak owom „Gazete G\u00f3rskom”, popyta\u0107 o numer trzeci z 2013 rocku – i tamok ten tekst poni Kotarby piknie se nojdzie. Artyku\u0142 d\u0142ugi nie jest, jak to artyku\u0142, ale mozno dowiedzie\u0107 sie ze\u0144 r\u00f3znyk ciekawyk rzecy o zyciu tego ludu w starodownyk casak. Jest wi\u0119c tamok mowa i o praktykowanym w tamtyk stronak pasterstwie, i o flisactwie, i o tkactwie, i o kowalstwie tyz. Kie idzie o te ostatniom profesje, to poni Kotarba piknie dowodzi, ze cornog\u00f3ralskie wsie mia\u0142y z niej barzo wiele pozytku. Jako napisa\u0142a, ku\u017ania niejednokrotnie stawa\u0142a si\u0119 miejscem spotka\u0144 towarzyskich: tu podkuwano konie, naprawiano narz\u0119dzia rolnicze i gospodarcze, ale i… udzielano pomocy dentystycznej (wyrywanie z\u0119b\u00f3w).<\/i>* Ano… tak to faktycnie by\u0142o. Drzewiej niejeden rzemie\u015blnik – nie ino kowal – m\u00f3g\u0142 sie pokwoli\u0107 nie tylko dyplomem mistrzowskim, ale tyz tym, ze jest piknie uzdolnionym wyrwiz\u0119bem. Nie ino nad Popradem zre\u015btom i nie ino w Polsce. Fto cyto\u0142 Moby Dicka<\/i> pona Melville’a, ten by\u0107 moze bocy, ze by\u0142 tamok taki cie\u015bla okr\u0119towy, do ft\u00f3rego zg\u0142asali sie marynorze ci\u0119rpi\u0105cy na b\u00f3l z\u0119ba. Cie\u015bla ten bro\u0142 kufe niescyn\u015bnika w imad\u0142o (coby pacjent nie wierci\u0142 sie podcas zabiegu) i zaroz ryktowo\u0142 piknom, cho\u0107 niekoniecnie bezbolesnom ekstrakcje. Tak, tak, ostomili, kiesik to byli prowdziwi ludzie renesansu! Sy\u0107ko umieli! A w kozdym rozie barzo wiele. Kielo za\u015b dzisiok jest takik dentyst\u00f3w, co to umiom nie ino z\u0105b wylecy\u0107, ale tyz na przik\u0142ad podku\u0107 konia? No kielo? He? Ftosi m\u00f3g\u0142by pedzie\u0107: Ba zwr\u00f3\u0107, owcarku, uwage, ze ci downi rzemie\u015blnicy to ino z\u0119by rwali. Natomiast dzisiejsy stomatolog w \u015brodku ludzkiej gymby umie zrobi\u0107 wiele inksyk pozytecnyk rzecy.<\/p>\n
– Ha! – jo na to odpowiem. – Downy rzemie\u015blnik rwo\u0142 ino z\u0119by, bo ca\u0142o medycyna sta\u0142a wte na nizsym poziomie. Ba kieby ten downy rzemie\u015blnik przenies\u0142 sie w dzisiejse casy i zapozno\u0142 z obecnymi metodami lecenia z\u0119bisk\u00f3w, to fto mi udowodni, ze nie naucy\u0142by sie piknego ryktowania plomb, koronek i inksyk implant\u00f3w? Fto mi udowodni, ze nie zg\u0142\u0119bi\u0142by tajnik\u00f3w stomatologii estetycnej? Jo tam nie widze powodu, dlo ft\u00f3rego nie mio\u0142by se da\u0107 z tym sy\u0107kim rady. Nie widze i \u015blus.<\/p>\n
No ale rozgodo\u0142ek sie o tyk rzemie\u015blnikak-dentystak, tymcasem jo fcio\u0142ek zbocy\u0107 o nik ino tak przy okazji. G\u0142\u00f3wny za\u015b pow\u00f3d, dlo ft\u00f3rego postanowi\u0142ek po\u015bwi\u0119ci\u0107 ten wpis artyku\u0142owi poni Kotarby, jest inksy. Ot\u00f3z, moi ostomili, ciekaw jestem, cy wiecie, cemu tyk g\u00f3roli znad Popradu nazywano cornymi? Cy dlotego, ze latem barzo lubili sie opala\u0107 i przez to mieli ciemny kolor sk\u00f3ry? Nie, wcale nie dlotego. To moze sie nie myli? E, tam. Moze nie chybali pod pry\u015bnic pi\u0119\u0107 rozy dziennie, ale z pewno\u015bciom myli sie nie rzadziej niz g\u00f3role podhala\u0144scy abo spiscy. No to sk\u0105d w ko\u0144cu tako nazwa? Ano – z powodu ubra\u0144. Oni furt chodzili po polu w cornyk strojak. Tak ze kieby pojawi\u0142 sie w\u015br\u00f3d nik pon Zorro, to pokiela nie otworzy\u0142by gymby i nie zac\u0105\u0142 goda\u0107 w inksym j\u0119zyku, oni w og\u00f3le nie zorientowaliby sie, ze to niepilok. A sy\u0107ko przez to, ze wierzchnie ubrania na og\u00f3\u0142 ryktowano tamok z owieckowej we\u0142ny. Na cornog\u00f3ralskik dziedzinak za\u015b na prze\u0142omie XIX i XX w. w stadach dominowa\u0142y owce czarne (o czarnym runie)<\/i>.** Wi\u0119c we\u0142na od tyk owiecek nie mog\u0142a by\u0107 inksego koloru. I telo.<\/p>\n
Heeej! Corne owiecki, corne owiecki… Jak wiadomo, ws\u0119dy sie takie zdarzajom. Jak nie dos\u0142ownie – to przynajmniej w przeno\u015bni. Cy dobrze jest by\u0107 jednom z nik? C\u00f3z, moze to mie\u0107 pewne zalety. Ale mo tyz co najmniej jednom sakramenckom wade – jest sie wytykanym palcami przez sy\u0107kik dooko\u0142a. I casem mozno mie\u0107 tego wytykania serdecnie dosy\u0107. Fcia\u0142oby sie cho\u0107 kapecke ode\u0144 odpoc\u0105\u0107, cho\u0107 na kr\u00f3tki cas kasi sie schowa\u0107. Ino kany? Ano… najlepiej w\u015br\u00f3d swoik, cyli w tej piknej krainie cornyk owieciek. Nawet je\u015bli nimo juz tamok telo owiec co downiej – to ik duchy z pewno\u015bciom nadal som w tamtyk stronak piknie obecne. Bajako.<\/p>\n
Tak wi\u0119c dlo kozdego, fto uchodzi w swoim otoceniu za cornom owce, jo mom piknom propozycje – je\u015bli jesce nie wiecie, kany wybra\u0107 sie na tegorocne wakacje, wybiercie sie do nadpopradzkiej cyn\u015bci Beskidu S\u0105deckiego. Nie ino dlotego, ze uwidzicie tamok pikne zielone wiersycki, z piknymi g\u00f3rskimi miejscowo\u015bciami, jak Piwniczna cy Rytro. I nie ino dlatego, ze stamtela barzo blisko do i\u015bcie bajkowego zamku w Starej Lubowli na S\u0142owacji. W tamte strony worce wom sie wybra\u0107 takze dlotego, ze tamok – jako te corne owce – bedziecie piknie u siebie. Hau!<\/p>\n
P.S.<\/b> A na najblizsy wtorek Smadnego Mnicha trza piknie wyryktowa\u0107, bo Babeckowe<\/b> imieniny bedom. Zdrowie Babecki<\/b>! \ud83d\ude00<\/p>\n
* M. Kotarba, Czarni g\u00f3rale z niekoniecznie czarnym charakterem<\/i>, „Gazeta G\u00f3rska” 2013, R. XX, nr 3 (83), s. 41.
\n** Ibidem, s. 40.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przegl\u0105do\u0142ek niedowno sterte gazet, ft\u00f3re od \u0142o\u0144skiego roku zalegajom w k\u0105cie nasej bac\u00f3wki. By\u0142a w\u015br\u00f3d nik pikno „Gazeta G\u00f3rska”, a w niej – artyku\u0142 poni Ma\u0142gorzaty Kotarby o cornyk g\u00f3rolak. Kany ci corni g\u00f3role zyjom? Ano nad rzekom Poprad w Beskidzie S\u0105deckim. Fto fcio\u0142by cegosi wi\u0119cej sie o nik dowiedzie\u0107, ten moze hipn\u0105\u0107 do biblioteki, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2214"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2214"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2215,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2214\/revisions\/2215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}