Cy jest taki g\u00f3rski turysta, co to w\u0119druj\u0105c po tatrza\u0144skik perciak nie fcio\u0142by spotka\u0107 \u015bwistaka? E, chyba nimo. Chyba kozdy by fcio\u0142. Ale ca\u0142o bida w tym, ze \u015bwistaki – w odr\u00f3znieniu od much i klescy – wcale nie lgnom do ludzi. Wr\u0119c przeciwnie – furt przed nimi uciekajom. Cemu? Odpowied\u017a na to pytonie nojdziecie w ksi\u0105zecce Na co gwi\u017cd\u017c\u0105?<\/i>, napisanej przez pona Tomasza Zwijacza-Kozice i wydanej przez Tatrza\u0144ski Park Narodowy. Ksi\u0105zecka – nie lic\u0105c b\u0142\u0119du ortograficnego na stronie 28 – jest barzo pikno. Fto jom przecyto, ten dowie sie wielu ciekawyk rzecy o tym najhyrniejsym gryzoniu nasyk najwyzsyk g\u00f3r. Dowie sie na przik\u0142ad tego, ze wcale nie nied\u017awied\u017a jest najwi\u0119ksym \u015bpiochem nasyk Tater, ino \u015bwistak w\u0142a\u015bnie. Bo \u015bwistaki w zimowy sen zapadajom juz we wrze\u015bniu, a k\u0142ad\u0105c sie spa\u0107 nastawiajom swoje budziki dopiero na kwiecie\u0144. A som i takie, dlo ft\u00f3ryk spanie do kwietnia to by by\u0142a ino kr\u00f3tko drzemka, wi\u0119c nastawiajom budziki na maj.* Bajako.<\/p>\n
Kany one \u015bpiom? Ano w wyryktowanyk przez siebie norak. W nik zre\u015btom sp\u0119dzajom wi\u0119kso\u015b\u0107 swego zywobycia, nawet w cas wiosny i lata. Ba te ik nory to nie som takie ino zwycajne dziury w ziemi. O, nie! To jest ca\u0142y pikny system korytorzy, z wej\u015bciami i wyj\u015bciami awaryjnymi, z izbami s\u0142uz\u0105cymi do r\u00f3znyk cel\u00f3w i nawet… z kibelkiem.** Tak, tak, ostomili, nie my\u015blcie se, ze ino wy ludzie zg\u0142\u0119bili\u015bcie tajniki inzynierii sanitarnej. \u015awistaki zg\u0142\u0119bi\u0142y je tyz.<\/p>\n
No ale co z tym uciekaniem \u015bwistak\u00f3w przed lud\u017ami? Cy one uciekajom przed womi na kozdej syroko\u015bci geograficnej? Ot\u00f3z nie! W Alpak – jak pise pon Zwijacz-Kozica – \u015bwistaki dos\u0142ownie jedz\u0105 turystom z r\u0119ki<\/i>. Dodoje przy tym, ze tak chyba b\u0119dzie i w Tatrach, o ile uda si\u0119 wyt\u0119pi\u0107 k\u0142usownik\u00f3w.<\/i>*** <\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie. K\u0142usownicy… Krucafuks! Skaranie boskie z nimi! Kiesik bedziemy musieli wroz z Marynom Krywaniec da\u0107 tym sietniokom naucke. Trza jednak wyra\u017anie pedzie\u0107, ze nie som oni jedynym powodem, dlo ft\u00f3rego tatrza\u0144skie \u015bwistaki wolom ludzi unika\u0107. Jest jesce jeden. Jaki? Ot\u00f3z, ostomili, z ksi\u0105zecki, o ft\u00f3rej tutok godom, mozno sie dowiedzie\u0107 jesce jednej ciekawej rzecy. Mianowicie takiej, ze jeden doros\u0142y \u015bwistak spo\u017cywa dziennie oko\u0142o 1-1,5 kg masy ro\u015blinnej. Gdyby wa\u017c\u0105cy 70 kg cz\u0142owiek, odpowiednio do swojej wagi, chcia\u0142 zje\u015b\u0107 tyle, co \u015bwistak, musia\u0142by skonsumowa\u0107 20-35 kg po\u017cywienia dziennie.<\/i>****<\/p>\n
– Owcarku! – zawo\u0142ocie pewnie – Chyba zesli\u015bcie z tematu! Co jedzonko \u015bwistak\u00f3w mo wsp\u00f3lnego z tym, ze one unikajom ludzi?<\/p>\n
Ano mo. Ocywi\u015bcie ze mo. Bo zwr\u00f3\u0107cie uwage, ze \u015bwistaki to g\u00f3role. Zywina wprodzie, nie ludzie, ale g\u00f3role. A co robi prowdziwy polski g\u00f3rol, kie kogosi spotko? Sy\u0107ko jedno cy znajomego cy niepiloka? Ano… cuje sie zobowi\u0105zany, coby z nim pogoda\u0107. Na jaki temat? To zalezy. G\u00f3rol-\u015bwistak z pewno\u015bciom pogodo\u0142by o swojej ulubionej cynno\u015bci, cyli o jedzeniu. I w tym w\u0142a\u015bnie problem! Bo dlo \u015bwistak\u00f3w – z womi lud\u017ami to zodno rozmowa. Wy nie umiecie zje\u015b\u0107 35 kilogram\u00f3w pozywienia dziennie. A jak nie umiecie… to o cym w\u0142a\u015bciwie te \u015bwistaki majom z womi goda\u0107? No o cym? Hau?<\/p>\n
* T. Zwijacz-Kozica, Na co gwi\u017cd\u017c\u0105? Czyli prawie wszystko o \u015bwistakach<\/i>, Tatrza\u0144ski Park Narodowy, Zakopane 2012, s. 63.
\n** Ibidem, s. 43-45.
\n*** Ibidem, s. 103.
\n**** Ibidem, 57.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cy jest taki g\u00f3rski turysta, co to w\u0119druj\u0105c po tatrza\u0144skik perciak nie fcio\u0142by spotka\u0107 \u015bwistaka? E, chyba nimo. Chyba kozdy by fcio\u0142. Ale ca\u0142o bida w tym, ze \u015bwistaki – w odr\u00f3znieniu od much i klescy – wcale nie lgnom do ludzi. Wr\u0119c przeciwnie – furt przed nimi uciekajom. Cemu? Odpowied\u017a na to pytonie nojdziecie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2218"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2219,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2218\/revisions\/2219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}