{"id":30,"date":"2006-10-31T17:05:28","date_gmt":"2006-10-31T15:05:28","guid":{"rendered":"http:\/\/owczarek.blog.polityka.pl\/?p=30"},"modified":"2006-10-31T17:05:28","modified_gmt":"2006-10-31T15:05:28","slug":"za-poslednie-ziebro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/2006\/10\/31\/za-poslednie-ziebro\/","title":{"rendered":"Za po\u015blednie ziebro"},"content":{"rendered":"

Wisi zb\u00f3jnik, wisi za po\u015blednie ziebro.
\nPonowie pytajom: Ka z\u0142oto i srebro?
\nHej! Ka z\u0142oto i srebro? <\/em><\/p>\n

Nie powiem, ponowie, o moik piwnicak,
\nCho\u0107 byk mio\u0142 zawisn\u0105\u0107 na trzek siubienicak.
\nHej! Na trzek siubienicak<\/em>.<\/p>\n

Tak kiesik \u015bpiewa\u0142o sie na Podholu. Na m\u00f3j dusiu! Piknie ten zb\u00f3jnik ponom odpowiedzio\u0142!\u00a0 Zap\u0119dzi\u0142 ik w kozi r\u00f3g i telo! Umieliby\u015bcie tak kpi\u0107 se z pon\u00f3w wis\u0105c za po\u015blednie ziebro? Pewnie nie, jo tyz byk nie umio\u0142, bo by\u0142a to przecie stra\u015bno \u015bmierz\u0107. Stawia\u0142o sie takiego zb\u00f3jnika pod siubienicom, ale na ko\u0144cu \u015bnura zwisa\u0142a nie p\u0119tla, ino hak. Haka wbija\u0142o sie skaza\u0144cowi w bok pod ziebrami, a potem podci\u0105ga\u0142o do wierchu. Bola\u0142o sakramencko! A umiera\u0107 nawet kilka dni mozno by\u0142o. Zb\u00f3jnicy jednak nic se z takiej \u015bmierzci nie robili. Cho\u0107 cierpieli, dobry humor ik nie opusco\u0142, tak jak zb\u00f3jnika z tej piosnki.<\/p>\n

Tak godajom legendy i kozdy story g\u00f3rol to w swoik gaw\u0119dak potwierdzi. Moze ftosi pedzie\u0107, ze g\u00f3ralskie gaw\u0119dy to nie to samo, co dokumenty historycne. Ale co tam! Cy g\u00f3ralskie gaw\u0119dy som mniej wiarygodne od dokument\u00f3w? Skoro teoria pona Giertycha o ludziak, ma\u0142pak i dinozaurak mo by\u0107 wiarygodno, to g\u00f3ralskie gaw\u0119dy tym bardziej! Bo przecie niejeden story g\u00f3rol mio\u0142 dziadka abo pradziadka, ft\u00f3ry na w\u0142asne ocy widzio\u0142 prowdziwego zb\u00f3jnika. W\u0105tpie natomiast, coby pradziadek pona Giertycha widzio\u0142 dinozaura. Sam pon Giertych tyz racej nie widzio\u0142, chyba ze pose\u0142 do kina na „D\u017curassik Park”.<\/p>\n

Poza tym w wypadku zb\u00f3jnik\u00f3w z historycnyk dokument\u00f3w pozytku jest niewiele, bo zachowa\u0142o ik sie duzo mniej niz by sie fcia\u0142o. We\u017amy na przyk\u0142ad harnasia nad harnasie, Juraja Janosika z Terchowej. Kie skazano go na \u015bmierz\u0107, to akurat wiadomo – 17 marca 1713 roku – bo akta z jego procesu piknie sie zachowa\u0142y. Zachowa\u0142a sie tyz tre\u015bc wyroku: „Za te tak bardzo z\u0142e uczynki i przekroczenia przykaza\u0144 ma by\u0107 na hak w lewym boku wbity i tak dla przyk\u0142adu innych takich z\u0142oczy\u0144c\u00f3w powieszony. „* Ale o wykonaniu tego wyroku z dokument\u00f3w nie wiadomo juz nic. A z legend – sy\u0107ko wiadomo! Wiadomo na przyk\u0142ad to, ze s\u0142ynny harna\u015b przez trzy dni na siubienicy umiero\u0142 i przez ca\u0142y ten cas spokojnie kurzy\u0142 se fajecke. Ocywi\u015bcie jo go kwole za ten spok\u00f3j, nie za kurzenie. Za kurzenie kwoli\u0107 go nie moge, bo to przecie skodliwe dlo zdrowia. A o zdrowie trza dba\u0107 zawse, nawet wte, kie juz sie wisi na haku.<\/p>\n

A kilkadziesi\u0105t rok\u00f3w przed Janosikiem zywieckiego harnasia Sebastiana Burego tyz za po\u015blednie ziebro wiesali. Kie juz go nadziali na ten hak i zac\u0119li podci\u0105ga\u0107 do wierchu, on zawo\u0142o\u0142: „Wio Bury do g\u00f3ry!”. A potem, wis\u0105c juz na haku, godo\u0142 do kata \u0107wiartuj\u0105cego jego kompan\u00f3w: „Nar\u0105ba\u0142e\u015b mi\u0119sa, jedz\u017ce go!”** Trza tutok zre\u015btom ucciwie przyzna\u0107, ze w ten spos\u00f3b postawi\u0142 kata w niezr\u0119cnej sytuacji: kieby kat ucyni\u0142 wedle zycenia harnasia – zarzucono by mu kanibalizm, kieby nie ucyni\u0142 – zarzucono by mu, ze nie fce wype\u0142ni\u0107 ostatniej woli umieraj\u0105cego. Chociaz z drugiej strony katu pewnie by\u0142o sy\u0107ko jedno – kat\u00f3w i tak nifto nie lubi\u0142, o cym by\u0142a nawet kiesik ca\u0142o ksi\u0105zka napisano.***<\/p>\n

Nie ino Janosik i Bury \u015bmierz\u0107 na haku ponie\u015bli. Inksi harnasie tyz: J\u00f3zef Baczy\u0144ski, Mateusz Klimczak, Wojciech Klimczak, Martyn Portasz, Michal Vdovec … Ci, na ft\u00f3ryk wyrok \u015bmierzci wykonano w inksy spos\u00f3b, pewnie poobrazali sie na wymiar spawiedliwo\u015bci, bo nie by\u0142o dlo zb\u00f3jnika bardziej honornej \u015bmierzci niz powiesenie na haku. Haj!<\/p>\n

Na m\u00f3j dusiu! O takik okropno\u015bciak dzisiok wypisuje! Ale by\u0107 moze juz sie domy\u015blili\u015bcie cemu? Momy przecie Halo\u0142in! Wi\u0119c wpis musi by\u0107 stra\u015bny! Poza tym obieco\u0142ek Jesienicce, ze napise kiesik pare s\u0142\u00f3w o wiesaniu zb\u00f3jnik\u00f3w za po\u015blednie ziebro. A lepsej po temu okazji niz Halo\u0142in chyba nimo.<\/p>\n

Ale Halo\u0142in to nie ino stra\u015bne \u015bwi\u0119to, to jest jednoce\u015bnie \u015bwi\u0119to weso\u0142e. Tak jak \u015bmierz\u0107 harnasi\u00f3w na haku – umierali oni stra\u015bnom \u015bmierzciom, a mimo to ca\u0142y cas byli weseli! No to po\u017arejcie: Halo\u0142in w Polsce jest wci\u0105z tak ma\u0142o popularny, a przecie nifto na halo\u0142inowego bohatera nie nadaje sie lepiej niz karpaccy harnasie! To za nik obchodz\u0105cy to \u015bwi\u0119to powinni sie przebiera\u0107, a nie ino za pirat\u00f3w abo inksyk Franken\u015btajn\u00f3w, krucafuks!<\/p>\n

No i\u00a0 skoro momy dzisiok takie \u015bwi\u0119to, jakie momy, fcio\u0142byk wom sy\u0107kim zycy\u0107 sy\u0107kiego … NAJSTRRRA\u015aNIEJSEGO!!! \ud83d\ude42 \ud83d\ude42 \ud83d\ude42 \ud83d\ude42 \ud83d\ude42 \ud83d\ude42 \ud83d\ude42 \ud83d\ude42 \ud83d\ude42<\/p>\n

Hauuu…!<\/p>\n

P.S. Niedawno nowy go\u015b\u0107 w mojej budzie sie pojawi\u0142 – Stasichecek! Powita\u0107 piknie! I kie\u0142basom ze Smadnym Mnichem poc\u0119stowa\u0107!<\/p>\n

* S.A. Sroka, Janosik – prawdziwa historia karpackiego zb\u00f3jnika, Krak\u00f3w 2004, s. 58-59.
\n** U. Janicka-Krzywda, Poczet harnasi karpackich, Warszawa 1988, s. 22.
\n*** H. Zaremska, Niegodne rzemios\u0142o. Kat w spo\u0142ecze\u0144stwie Polski XIV-XVI w., Warszawa 1986.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wisi zb\u00f3jnik, wisi za po\u015blednie ziebro. Ponowie pytajom: Ka z\u0142oto i srebro? Hej! Ka z\u0142oto i srebro? Nie powiem, ponowie, o moik piwnicak, Cho\u0107 byk mio\u0142 zawisn\u0105\u0107 na trzek siubienicak. Hej! Na trzek siubienicak. Tak kiesik \u015bpiewa\u0142o sie na Podholu. Na m\u00f3j dusiu! Piknie ten zb\u00f3jnik ponom odpowiedzio\u0142!\u00a0 Zap\u0119dzi\u0142 ik w kozi r\u00f3g i telo! […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}