Jaki\u015b cas temu Zbysecek napiso\u0142 cosi o mozliwo\u015bci istnienia tr\u00f3jk\u0105ta bermudzkiego w rejonie Turbacza. Wte przybocy\u0142o mi sie, ze kiesik wok\u00f3\u0142 Turbacza by\u0142o… ca\u0142e mn\u00f3stwo tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w! Ino nie by\u0142y to tr\u00f3jk\u0105ty bermudzkie, ba geodezyjne. A w kozdym narozniku kozdego z tyk tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w sta\u0142a wieza triangulacyjno. Wiecie, co to by\u0142y wieze triangulacyjne? Storzy tury\u015bci beskidzcy na pewno wiedzom. A roz\u015bpiewani tury\u015bci beskidzcy my\u015ble, ze bocom jesce piosnke „Dziamera”, jednom z ulubionyk piosnek g\u00f3rskik w\u0142\u00f3cykij\u00f3w. Legenda g\u0142osi, ze autor s\u0142\u00f3w do tej piosnki cerpo\u0142 natchnienie z wiezy triangulacyjnej stoj\u0105cej kiesik na tytu\u0142owej Dziamerze (to taki wierch w Beskidzie Niskim), cho\u0107 wieza ta zbocono jest tamok ino roz.*<\/p>\n
Je\u015bli fto\u015b nigdy wiezy triangulacyjnej nie widzio\u0142, to piknie wyja\u015bniom, ze by\u0142a to tako drewniano konstrukcja, wysoko na kilka abo kilkana\u015bcie metr\u00f3w. Wygl\u0105da\u0142a jak co\u015b pomi\u0119dzy sybem naftowym a wiezom Ajfla w Paryzu (ocywi\u015bcie w pomniejseniu).<\/p>\n
No i kie geodeta na takom wieze triangulacyjnom natrafio\u0142, to od rozu sie na niom wspino\u0142. Wspino\u0142 sie, jaz dochodzi\u0142 prawie do wierchu, ka c\u0119sto znajdowa\u0142a sie wyryktowano z desek platforma, coby mozno se by\u0142o na niej wygodnie stan\u0105\u0107. A potem z wierchu wiezy geodeta rozgl\u0105do\u0142 sie po okolicy swoim geodezyjnym okiem. I co widzio\u0142? Nie pola, nie lasy, nie wioski, ino… tr\u00f3jk\u0105t. To znacy prywatnie moze widzio\u0142 pola, lasy i wioski, ale s\u0142uzbowo – widzio\u0142 ino tr\u00f3jk\u0105t. Abo nawet kilka tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w! W jednym narozniku takiego tr\u00f3jk\u0105ta by\u0142 tenze geodeta na wiezy, a tam, ka sta\u0142y dwie inkse wieze, by\u0142y pozosta\u0142e dwa narozniki. Kie geodeta taki tr\u00f3jk\u0105t uwidzio\u0142, to od rozu fcio\u0142 oblicy\u0107 jego powierzchnie. Co wte musio\u0142 zrobi\u0107? Ot, ino zmierzy\u0107 d\u0142ugo\u015b\u0107 jednego boku i rozwarto\u015b\u0107 dw\u00f3k k\u0105t\u00f3w. Je\u015bli nie by\u0142 sietniokiem z trygonometrii – telo mu wystarcy\u0142o, wi\u0119cej danyk nie potrzebowo\u0142, ino m\u00f3g\u0142 se spokojnie si\u0105\u015b\u0107 i sy\u0107ko policy\u0107.<\/p>\n
Teroz to powierzchnie na nasej planecie mogom mierzy\u0107 jakie\u015b nowocesne ustrojstwa satelitarne. Ale zanim te ustrojstwa wyryktowano, lepsego od triangulacji sposobu na oblicanie duzyk powierzchni nie znano. Dzielono wi\u0119c ca\u0142e kraje na tr\u00f3jk\u0105ty i dzi\u0119ki nim oraz stoj\u0105cym w ik naroznikak wiezom stosunkowo \u0142atwo wylicano, co kielo mo kilometr\u00f3w abo mil kwadratowyk.<\/p>\n
Domy\u015blom sie, jako by\u0142a rado\u015b\u0107 geodet\u00f3w z istnienia wiez triangulacyjnyk! Oni po prostu musieli te wieze mi\u0142owa\u0107 jako Romeo Julie, Julia Romea, a pon Szekspir ik oboje! Przecie kieby tyk wiez nie by\u0142o, to geodeci zap\u0142akaliby sie chyba, bo pr\u00f3buj\u0105c oblicy\u0107 powierzchnie nawet jakiej\u015b malu\u015bkiej, tyciej krainy, umordowaliby sie stra\u015bnie! I pewnie zwolniliby sie z pracy i zaj\u0119li sie krawiectwem lub fryzjerstwem, a sy\u0107kie kraje d\u0142ugo jesce ceka\u0142yby na wymierzenie.<\/p>\n
Kiesik w Gorcak wiez triangulacyjnyk by\u0142o ca\u0142kiem sporo. Jedno sta\u0142a na Turbaczu, inkso na Kiczorze, jesce inkso na Obidowcu, sta\u0142y tyz na Czubie, na Furc\u00f3w Wierchu, na Gorcu, na Runku, na Lubaniu i chyba jesce w wielu inksyk miejscak, ba sy\u0107kik juz nie boce. Sta\u0142y tak i sta\u0142y… ale teroz juz nie stojom. W inksyk Beskidak tyz juz nie. Technika geodezyjno pos\u0142a do przodu i takie wieze przesta\u0142y by\u0107 potrzebne. Poprzewraca\u0142y sie, pobutwia\u0142y i beskurcyje korniki je zezar\u0142y.<\/p>\n
Skoda, ze juz tyk wiez nimo. Jako\u015b wros\u0142y one w beskidzkie widocki, sta\u0142y sie cyn\u015bciom g\u00f3rskiego krajobrazu podobnie jak koliby, przydrozne kaplicki, drewniane mostki abo p\u0142otki. Niby to nie by\u0142o nic sceg\u00f3lnego, niby pare niezbyt starannie skleconyk belek, ale cosi w sobie mia\u0142y. Jedyne, co nie by\u0142o w nik fajne, to pokrywaj\u0105ce je ca\u0142e kierdle bazgro\u0142\u00f3w typu: „Tu by\u0142em – 17 pa\u017adziernika 1973 r.”, „Wojtek kocha A\u015bk\u0119”, „Franek jest g\u0142upi”, a od 1980 zac\u0119\u0142o przybywa\u0107 tamok inskrypcji \u015bwiadc\u0105cyk o niezbyt zycliwym stosunku beskidzkik turyst\u00f3w do w\u0142adzy ludowej. Ale c\u00f3z – bazgro\u0142y by\u0142y, som i bedom. Chyba wynaleziono je w pi\u0119\u0107 minut po wynalezieniu pisma.<\/p>\n
Eh! Jo tam byk ch\u0119tnie pare wiez triangulacyjnyk w Gorcak odbudowo\u0142. Cy na strony internetowe Polityki zagl\u0105do jaki geodeta? A je\u015bli zagl\u0105do, to cy nie zefcio\u0142by mi pom\u00f3c w odbudowie tyk wiez? Bo dobrze by by\u0142o wyryktowa\u0107 je fachowo, a nie byle jak. Piknie by by\u0142o postawi\u0107 na nowo cho\u0107by trzy wieze, coby powsto\u0142 przynajmniej jeden tr\u00f3jk\u0105t. Je\u015bli z trzema wiezami nie do rady, to niek powstanom chociaz dwie – to by\u0142by zre\u015btom mi\u0142y gest ku wielbicielom ksi\u0105zek pona Tolkiena. A zdoje sie, ze nawet w mojej budzie troche ik jest. Hau!<\/p>\n
P.S. 1<\/strong>. Profesorecek cichutko siedzio\u0142, a tutok okazuje sie, ze w\u0142a\u015bnie rocnice \u015blubu \u015bwi\u0119towo\u0142! Poni Profesoreckowej i Profesoreckowi – sto rozy sto lat!!!:-)<\/p>\n P.S. 2<\/strong>. Powitojmy nowyk go\u015bci w mojej budzie: Basiecke i Nadiecke! D\u0142ugo tutok w\u0119drowa\u0142y, to pewnie som teroz strudzone. Niek se wi\u0119c piknie odpocnom i kie\u0142basom ja\u0142owcowom ze Smadnym Mncihem sie posilom:-)<\/p>\n P.S. 3<\/strong>. Fcio\u0142ek przez Gugle znale\u017a\u0107 jakom fotke, na ft\u00f3rej by\u0142aby dobrze widocno wieza triangulacyjno. Ale nie mog\u0142ek – kruca! – nic ciekawego znale\u017a\u0107. No to skoro na bezrybiu i rak rybom, doje tutok<\/strong><\/a> linka do triangulacyjnego raka.<\/p>\n Ocywi\u015bcie zoden z tyk dw\u00f3k pon\u00f3w stoj\u0105cyk na pierwsym planie nie jest wiezom triangulacyjnom. Ta wieza stoi z ty\u0142u za nimi.<\/p>\n P.S. 4<\/strong>. Pikne podzi\u0119kowania dlo tyk, co na potrzeby niniejsego wpisu pr\u00f3bowali mi pom\u00f3c i znale\u017a\u0107 cho\u0107 jednom stoj\u0105com jesce w Gorcak wieze triangulacyjnom. A ze nie uda\u0142o im sie – trudno:-)<\/p>\n