{"id":425,"date":"2011-02-21T22:21:51","date_gmt":"2011-02-21T21:21:51","guid":{"rendered":"http:\/\/owczarek.blog.polityka.pl\/?p=425"},"modified":"2011-02-21T22:21:51","modified_gmt":"2011-02-21T21:21:51","slug":"jak-to-sie-zacelo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/2011\/02\/21\/jak-to-sie-zacelo\/","title":{"rendered":"Jak to sie zac\u0119\u0142o?"},"content":{"rendered":"

Na m\u00f3j dusiu! Poni Agnieszka wyryktowa\u0142a artyku\u0142 o psak<\/a>! Wiecie, ft\u00f3rom Poniom Agnieszke mom na my\u015bli? Ano te samom, co tutok w Owcark\u00f3wce piknie wkleja\u0142a moje wpisy, pokiela nie naucy\u0142a mnie robi\u0107 to samemu. Tak wi\u0119c nifto Autorce nie bedzie m\u00f3g\u0142 zarzuci\u0107, ze pisa\u0142a o zywinie, ze ft\u00f3rom nie mia\u0142a do cynienia. Bo mia\u0142a! I mo nawet do\u015bwiadcenie w gazdowaniu psim blogiem. Haj.<\/p>\n

O cym dok\u0142adnie jest ten artyku\u0142? Mi\u0119dzy inksymi o tym, ze w r\u00f3znyk cyn\u015bciak \u015bwiata, na r\u00f3znyk uniwersytetak, siedzom m\u0119drole i \u015bpekulujom, jak i kany to sie sta\u0142o, ze c\u0142owiek i pies przestali zy\u0107 osobno, a zac\u0119li rozem. Na przyk\u0142ad dwa roki temu pon Peter Savolainen z Kungliga Tekniska H\u00f6gskolan w Sztokholmie, po analizie genotypu 1500 europejskich i azjatyckich ps\u00f3w, jako miejsce ich pochodzenia wskaza\u0142 Chiny, gdy\u017c tamtejsze psy s\u0105 najbardziej zr\u00f3\u017cnicowane genetycznie. Uczony wyliczy\u0142, \u017ce do udomowienia musia\u0142o doj\u015b\u0107 gdzie\u015b mi\u0119dzy 16 a 5,4 tys. lat temu.<\/em><\/p>\n

No ale zaroz nole\u017ali sie tacy, co pedzieli, ze pon Savolainen b\u017adziny godo. W\u015br\u00f3d nik pon Adam Boyko z Cornell University, w stanie Nowy Jork. Pon Boyko po przebadaniu gen\u00f3w ps\u00f3w z Egiptu, Ugandy oraz Namibii stwierdzi\u0142, \u017ce ich DNA jest r\u00f3wnie zr\u00f3\u017cnicowane jak ps\u00f3w z Dalekiego Wschodu. Wed\u0142ug niego, do ich udomowienia mog\u0142o doj\u015b\u0107 nawet 40 tys. lat temu.<\/em><\/p>\n

A poni Alicja Lasota-Moskalewska z Uniwersytetu Warsiawskiego pedzia\u0142a tak: Obliczenia Savolainena pasuj\u0105 do tego, co widzimy w ko\u015bciach, jednak jestem sobie w stanie wyobrazi\u0107, \u017ce wilka przygarni\u0119to du\u017co wcze\u015bniej, ale na powr\u00f3t zdzicza\u0142 – jak dingo czy pariasy – gdy z jakich\u015b powod\u00f3w wygin\u0119li jego opiekunowie. Nie w\u0105tpi\u0119 natomiast, \u017ce pies m\u00f3g\u0142 si\u0119 pojawi\u0107 niezale\u017cnie w r\u00f3\u017cnych miejscach. Jestem jednak zwolenniczk\u0105 kr\u00f3tkiej chronologii, w kt\u00f3rej do ostatecznego udomowienia dosz\u0142o jakie\u015b 14 tys. lat temu.<\/em><\/p>\n

No krucafuks! Kozdy c\u0142ek mo inksom teorie! Wi\u0119c jak to w ko\u0144cu by\u0142o? Jakie by\u0142y poc\u0105tki tej piknej (chociaz… casami jednak tyz brzy\u0107kiej) wsp\u00f3lnej ludzko-psiej historii? Powiem wom, ostomili.<\/p>\n

To sie dzia\u0142o w starodownyk casak epoki lodowcowej. Zimno by\u0142o wte stra\u015bnie, a przez to, ze by\u0142o zimno, ro\u015blinki ros\u0142y barzo p\u0142\u00f3no. Zywina ro\u015blinozerno narzeka\u0142a wi\u0119c, ze stra\u015bnie trudno o pozywienie. Zywina mi\u0119sozerno z kolei narzeka\u0142a, ze trudno sie naje\u015b\u0107 zywinom ro\u015blinozernom, ft\u00f3ro przez to, ze furt nie dojado, to chodzi wychudzono i jej mi\u0119so mo nienajlepse warto\u015bci odzywce.<\/p>\n

By\u0142a tyz jesce zywina sy\u0107kozerno, z gatunku homo sapiens<\/em>, ale ona to akurat wse na sy\u0107ko narzeka\u0142a, wi\u0119c na jej narzekania juz od downa nifto nie zwraco\u0142 uwagi.<\/p>\n

No i zdarzy\u0142o sie roz, ze kasi na pokrywaj\u0105cym ca\u0142e kontynenty \u015bniegu spotka\u0142y sie dwa stada ps\u00f3w.
\n– Witojcie, krze\u015bni – zawo\u0142a\u0142o jedno stado do drugiego.
\n– A, witojcie – odpowiedzia\u0142o drugie stado. – Jak tam polowacka?
\n– A, do rzyci. A u wos?
\n– Tyz do rzyci. Juz nie wiemy, co robi\u0107. Moze trza by wyryktowa\u0107 jakomsi \u015bwiatowom konferencje, coby ukwalowa\u0107 jakisi spos\u00f3b na to globalne och\u0142odzenie?
\n– E, na takiej konferencji to sy\u0107ka sie ino pok\u0142\u00f3com i nicego nie ukwalujom.
\n– A mocie jakisi lepsy pomys\u0142?
\n– No, tak se my\u015blimy… coby spr\u00f3bowa\u0107 oswoi\u0107 c\u0142owieka.
\n– Oswoi\u0107 c\u0142owieka? Po co?
\n– C\u0142owiek moze sie nom piknie przyda\u0107. Widzieli\u015bcie, jakie on mo r\u0119ce? R\u00f3zne rzecy moze w nie piknie chyta\u0107. Je\u015bli w przys\u0142o\u015bci zostonie wynolezione cosi takiego jak \u0142uk abo strzelba, to c\u0142owiek bedzie m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 z nik pikny uzytek i zapolowa\u0107 na cosi. A my co? Jak swoimi z\u0119bami abo \u0142apami obs\u0142uzyliby my strzelbe? Dlotego godomy wom: lepiej oswoi\u0107 tego c\u0142owieka i wte nie bedziemy juz musieli zdobywa\u0107 se zywno\u015bci, ino on bedzie jom zdobywo\u0142 nie tylko dlo siebie, ale dlo nos tyz.
\n– Ino fto bedzie w takim zwi\u0105zku ludzko-psim wierchowo\u0142? Pies nad c\u0142owiekiem cy c\u0142owiek nad psem? Bo jak c\u0142owiek nad psem, to my tak nie fcemy. Lepsy na wolno\u015bci k\u0105sek lada jaki ni\u017ali w niewoli… Krucafuks! Chyba juz kiesik ftosi to pedzio\u0142!… A moze… powie dopiero w przys\u0142o\u015bci?
\n– Spokojnie, krze\u015bni. Trza ino cierpliwo\u015bci. Popracujemy przez pare pokole\u0144 i jakosi tego c\u0142owieka urobimy. Z casem dojdzie nawet do tego, ze dr\u0119cenie psa przez c\u0142owieka bedzie karalne. Przynajmniej w tyk bardziej demokratycnyk krajak. Haj.
\n– Jakiesi bojki dlo grzecnyk scyniak\u00f3w godocie.
\n– To nie som zodne bojki! Obacycie, jak tyk ludzi urobimy. Wyryktujemy ik tak, ze przestanom wre\u015bcie zy\u0107 jak ma\u0142py, ino zacnom dokonywa\u0107 r\u00f3znyk piknyk wynalazk\u00f3w. Kiesik nawet w kosmos zacnom lata\u0107.
\n– Co wy, jasnowidzami jeste\u015bcie?
\n– Racej analitykami. Dokonujemy kompleksowej ludzko-psiej analizy behawioralnej. I na podstawie tej analizy ryktujemy prognozy stosuk\u00f3w ludzko-psik na najblizse kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy rok\u00f3w.
\n– Wiecie, kany mozecie se wsadzi\u0107 te prognozy?
\n– Mocie na my\u015bli miejsce, we ft\u00f3re mozecie nos poca\u0142owa\u0107?
\n– Racej wy nos!<\/p>\n

No i kozdy pozosto\u0142 przy swoim zdaniu. Jedne psy pos\u0142y oswaja\u0107 ludzi, ba drugie wola\u0142y trzyma\u0107 sie od nik z dala. Te drugie przesta\u0142y nazywa\u0107 sie psami, a zac\u0119\u0142y wilkami. Bo „wilk” to jest po prostu skr\u00f3t od: „wole ignorowa\u0107 ludzi, krucafuks!”<\/p>\n

Tak, tak, ostomili. To nie psy wywodzom sie od wilk\u00f3w, ino wilki od ps\u00f3w. Dow\u00f3d nojdziecie zre\u015btom w dowolnej encyklopedii: ws\u0119dy pisom, ze wilki nalezom do rodziny psowatyk, a nie ze psy do wilkowatyk.<\/p>\n

No a poza tym, to sami widzicie, jak to by\u0142o: to nie wy, ludzie, oswoili\u015bcie nos, psy, ino my, psy, oswoili wos, ludzi. I dlotego w\u0142a\u015bnie ludzcy badace nijak nie umiom doj\u015b\u0107, w jaki spos\u00f3b zac\u0119\u0142o sie to wsp\u00f3lne zywobycie c\u0142owieka z psem. Oni ca\u0142y cas wychodzom z b\u0142\u0119dnego za\u0142ozenia, ze to c\u0142owiek by\u0142 oswajaj\u0105cym, a pies oswajanym. A skoro punktem wyj\u015bcia dlo tyk bada\u0144 jest b\u0142\u0119dne za\u0142ozenie, to dziwicie sie, ze one furt prowadzom na manowce? Hau?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na m\u00f3j dusiu! Poni Agnieszka wyryktowa\u0142a artyku\u0142 o psak! Wiecie, ft\u00f3rom Poniom Agnieszke mom na my\u015bli? Ano te samom, co tutok w Owcark\u00f3wce piknie wkleja\u0142a moje wpisy, pokiela nie naucy\u0142a mnie robi\u0107 to samemu. Tak wi\u0119c nifto Autorce nie bedzie m\u00f3g\u0142 zarzuci\u0107, ze pisa\u0142a o zywinie, ze ft\u00f3rom nie mia\u0142a do cynienia. Bo mia\u0142a! I […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/425"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=425"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/425\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/owczarek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}