Rano by\u0142em na cmentarzu, potem czyta\u0142em w \u201eGazecie\u201d pochwa\u0142\u0119 Gustawa Holoubka z okazji 60-lecia pracy artystycznej. Nast\u0119pnie zadzwoni\u0142em do Micha\u0142a Jagie\u0142\u0142y \u2013 taternika, ratownika, poety, dzia\u0142acza kulturalnego, wiceministra, a ostatnio \u2013 dyrektora Biblioteki Narodowej, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 mi, \u017ce w\u0142a\u015bnie odchodzi ze stanowiska. Dla naszego pokolenia nadszed\u0142 czas po\u017cegnania, podsumowania i bilansu. Poniewa\u017c czasy naszej \u015bwietno\u015bci przypada\u0142y na Polsk\u0119 Ludow\u0105, stajemy wobec zadania bardzo trudnego, a mo\u017ce nawet niemo\u017cliwego do wykonania: jak broni\u0107 siebie, nie broni\u0105c PRL? Jak ocali\u0107 w\u0142asny dorobek, nie buduj\u0105c pomnika PRL? Jak broni\u0107 swojego \u017cycia, nie broni\u0105c systemu? Jak by\u0107 sprawiedliwym wobec siebie i swoich czas\u00f3w?<\/p>\n
Problem to nie nowy, pojawia si\u0119 w czasach prze\u0142omu, kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 pryszczaci i hunwejbini. Na ka\u017cdym zakr\u0119cie historii pojawiaj\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy usi\u0142uj\u0105 przekre\u015bli\u0107 swoich poprzednik\u00f3w. Historyk sztuki, Andrzej Ryszkiewicz, w ksi\u0119dze jubileuszowej Instytutu Sztuki PAN zamie\u015bci\u0142 wspomnienie-nekrolog o wybitnym historyku i teoretyku sztuki, Juliuszu Starzy\u0144skim:<\/p>\n
Kiedy podczas \u2018odwil\u017cy\u2019 1956 zorganizowano w Instytucie tzw. zebranie rozliczeniowe \u2013 jeden z dzia\u0142aczy zapyta\u0142: \u2018Co w okresie stalinowskim robili partyjni profesorowie?\u2019 Starzy\u0144ski zrobi\u0142 si\u0119 purpurowy i krzykn\u0105\u0142: \u2018Bronili przyzwoitych ludzi przed takimi \u0142obuzami jak pan!\u2019<\/p><\/blockquote>\n
I taka by\u0142a prawda \u2013 notuje w swoich \u201eWspomnieniach\u201d \u015bwiadek owych czas\u00f3w, prof. W\u0142adys\u0142awa Jaworska, wybitna historyczka sztuki, o kt\u00f3rej pisano, \u017ce jest \u201edoszcz\u0119tnie op\u0119tana Makowskim\u201d.<\/p>\n
Rozkwit si\u0142 tego pokolenia przypada\u0142 na czasy PRL. Jak ci, kt\u00f3rzy jeszcze \u017cyj\u0105, maj\u0105 si\u0119 dzi\u015b t\u0142umaczy\u0107 ze swoich osi\u0105gni\u0119\u0107 i pora\u017cek, kiedy ju\u017c sam fakt, \u017ce kto\u015b \u201ezrobi\u0142 karier\u0119 w PRL\u201d brzmi dzi\u015b jak zarzut, w Internecie pojawiaj\u0105 si\u0119 napisy w rodzaju \u201e60 lat u \u017c\u0142obu\u201d, a tymczasem ci luzie pieczo\u0142owicie przechowuj\u0105 recenzje, wycinki i dyplomy? Stanis\u0142aw Tym opowiada\u0142 w ub. roku w wywiadzie dla \u201eRz\u201d jak Marek Piwowski dobiera\u0142 wykonawc\u00f3w do filmu:<\/p>\n
Piwowski wybra\u0142 samych nieudacznik\u00f3w. On po prostu prze\u015bwietli\u0142 PRL rentgenem i chcia\u0142 mie\u0107 na planie ludzi, kt\u00f3rzy utrzymuj\u0105 si\u0119 z tego, \u017ce nic nie umiej\u0105. Bo taka by\u0142a, wed\u0142ug niego, Polska Ludowa.<\/p><\/blockquote>\n
Dzi\u015b pod znakiem zapytania stoi kariera Piwowskiego. Czy zachwyty dla \u201eRejsu\u201d s\u0105 nadal na miejscu?<\/p>\n
A W\u0142adys\u0142awa Jaworska \u2013 odkrywczyni p\u0142\u00f3cien Makowskiego i \u015alewi\u0144skiego, kt\u00f3ra przesiadywa\u0142a w muzeach Pary\u017ca i Londynu, autorka wydanej najpierw we Francji, a dopiero potem w PRL ksi\u0105\u017cki o Gauguinie \u2013 co ona jest winna, \u017ce zrobi\u0142a karier\u0119 w z\u0142ych czasach, a nawet by\u0142a w z\u0142ej dyplomacji? Co jest winien Hanuszkiewicz, \u017ce jego Goplana wsiad\u0142a na skuter w 1974 roku, i to nie na emigracji wewn\u0119trznej, ale w Teatrze Narodowym? Zapytany, jak dalece ukszta\u0142towa\u0142 go system, a na ile kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 sam, Hanuszkiewicz m\u00f3wi:<\/p>\n
Herodot powiada, \u017ce histori\u0119 pisz\u0105 apologeci i nienawistnicy. Apologetom od razu si\u0119 nie wierzy. Nienawistnicy budz\u0105 zaufanie. \u017byjemy jeszcze w czasach, kiedy histori\u0119 pisz\u0105 nienawistnicy.\u00a0<\/p><\/blockquote>\n
Nienawistnicy wobec kogo? Czy chodzi o nienawi\u015b\u0107 wobec systemu, kt\u00f3ry jest martwy, czy wobec ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 jeszcze \u017cywi? Pogarda \u201edla starych, kt\u00f3rych j\u2026 m\u0142odzi\u201d w Teatrze Powszechnym, ka\u017ce si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce celem nienawistnik\u00f3w s\u0105 ludzie.<\/p>\n
Jak poni\u017ca\u0107 innych, \u017ceby wywy\u017cszy\u0107 siebie \u2013 to wiadomo. Ale jak przekre\u015bli\u0107 system, nie przekre\u015blaj\u0105c siebie \u2013 oto kwadratura ko\u0142a.<\/p>\n
PS<\/strong>.\u00a0Drogie Blogowisko, t\u0119 i inne kwadratury ko\u0142a mo\u017cemy rozwi\u0105zywa\u0107 wsp\u00f3lnie na spotkaniu w redakcji „Polityki” w sobot\u0119, 10 marca o godz. 15.00. Serdecznie zapraszam i czekam na V pi\u0119trze! (Warto przejecha\u0107 si\u0119 nasz\u0105 szklan\u0105 wind\u0105…)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rano by\u0142em na cmentarzu, potem czyta\u0142em w \u201eGazecie\u201d pochwa\u0142\u0119 Gustawa Holoubka z okazji 60-lecia pracy artystycznej. Nast\u0119pnie zadzwoni\u0142em do Micha\u0142a Jagie\u0142\u0142y \u2013 taternika, ratownika, poety, dzia\u0142acza kulturalnego, wiceministra, a ostatnio \u2013 dyrektora Biblioteki Narodowej, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 mi, \u017ce w\u0142a\u015bnie odchodzi ze stanowiska. Dla naszego pokolenia nadszed\u0142 czas po\u017cegnania, podsumowania i bilansu. Poniewa\u017c czasy naszej \u015bwietno\u015bci […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/233"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=233"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/233\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}