{"id":329,"date":"2007-08-23T08:17:50","date_gmt":"2007-08-23T06:17:50","guid":{"rendered":"http:\/\/passent.blog.polityka.pl\/?p=329"},"modified":"2007-08-24T00:30:07","modified_gmt":"2007-08-23T22:30:07","slug":"paranoja-to-nie-wszystko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/2007\/08\/23\/paranoja-to-nie-wszystko\/","title":{"rendered":"Paranoja to nie wszystko"},"content":{"rendered":"

Znakomity publicysta Jacek \u017bakowski w najnowszej \u201ePolityce\u201d odmienia s\u0142owo \u201eparanoja\u201d na r\u00f3\u017cne przypadki (populistyczna paranoja, pisowska paranoja etc.). Coraz cz\u0119\u015bciej powa\u017cni publicy\u015bci zastanawiaj\u0105 si\u0119, jak i dlaczego dosz\u0142o w Polsce do tego, czego jeste\u015bmy \u015bwiadkami. Nie mo\u017cna wszystkiego sk\u0142ada\u0107 na cechy osobowo\u015bciowe jednego, a nawet dw\u00f3ch ludzi. Musz\u0105 by\u0107 przyczyny szersze, tkwi\u0105ce w naszej kulturze i w historii. Ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszej publicystyki kr\u0119ci si\u0119 wok\u00f3\u0142 koalicji, opozycji, intryg, wybor\u00f3w, afer i pods\u0142uch\u00f3w. Brak jest spojrzenia na sprawy polskie z dystansu, z uwzgl\u0119dnieniem historii i kultury. Tak\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 jest np. \u201eTaniec Nataszy. Z dziej\u00f3w kultury rosyjskiej<\/a>\u201d brytyjskiego historyka i pisarza Orlando Figesa \u2013 genialna ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 niedawno po polsku, a kt\u00f3ra pokazuje kultur\u0119 i spo\u0142ecze\u0144stwo rosyjskie od Piotra Wielkiego do Chruszczowa. Taka\u00a0ksi\u0105\u017cka to klucz do Rosji, w tym do Rosji Sowieckiej. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b powstanie\u00a0taka ksi\u0105\u017cka o naszym kraju.<\/p>\n

Chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kr\u00f3tki, ale po\u017cywny artyku\u0142 Anny Tatarkiewicz w najnowszym \u201ePrzegl\u0105dzie\u201d (\u201eO dw\u00f3ch takich w oparach absurdu\u201d – tytu\u0142 niezbyt udany, ale artyku\u0142 godny polecenia). Autorka \u2013znakomita znawczyni polskiej historii i literatury – zastanawia si\u0119, jak mog\u0142o doj\u015b\u0107 \u201edo takiego absurdu jak IV RP\u201d. Jej zdaniem to, co ogl\u0105damy, nie jest przypadkiem, to nies\u0142awny fina\u0142 proces\u00f3w dziejowych.<\/p>\n

<\/p>\n

W I RP dominowa\u0142a szlachta (8 proc. spo\u0142ecze\u0144stwa) i magnateria, bardziej dbaj\u0105ca o interes w\u0142asny ni\u017c o dobro wsp\u00f3lne. Ju\u017c w XVII wieku upowszechni\u0142 si\u0119 pogl\u0105d, \u017ce Polska nierz\u0105dem stoi. Po utracie niepodleg\u0142o\u015bci rz\u0105d dusz przej\u0119\u0142a inteligencja, gloryfikuj\u0105c raczej wysi\u0142ek zbrojny ni\u017c prac\u0119 u postaw.<\/p>\n

Mitem za\u0142o\u017cycielskim II RP by\u0142 czyn zbrojny, a wielbion\u0105 ikon\u0105 \u2013 charyzmatyczny w\u00f3dz, J\u00f3zef Pi\u0142sudski, typowy polski inteligent\u2026<\/p><\/blockquote>\n

Zdaniem autorki, w tradycyjnych rodzinach inteligenckich, post-szlacheckich i post-ziemia\u0144skich, wywierano na dzieci siln\u0105 presj\u0119, wymuszaj\u0105c przodowanie w nauce, w harcerstwie, czasem w polityce. Jednostka, kt\u00f3ra nie jest w stanie sprosta\u0107 takim oczekiwaniom, nie ma takich osi\u0105gni\u0119\u0107 \u2013 pozoruje je.<\/p>\n

Bracia Kaczy\u0144scy jako ma\u0142oletni ch\u0142opcy zagrali w filmie i to prawdopodobnie nasili\u0142o ich aspiracje, nie maj\u0105ce pokrycia we wrodzonych mo\u017cliwo\u015bciach.<\/p><\/blockquote>\n

Brak osi\u0105gni\u0119\u0107 rekompensuj\u0105 sobie, wpisuj\u0105c si\u0119 w mit Marsza\u0142ka i Powstania Warszawskiego, pomniejszaj\u0105c zarazem zas\u0142ugi innych wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n

Dziwi mnie jak mo\u017cna uznawa\u0107 Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego za \u2018genialnego stratega\u2019. Moim zdaniem \u2013 pisze Anna Tatarkiewicz<\/em> \u2013 jest intelektualnym \u015bredniakiem, bez szczeg\u00f3lnych zdolno\u015bci, bez charyzmy. Potrafi tylko zr\u0119cznie wykorzystywa\u0107 frustracje spowodowane dotychczasowymi rz\u0105dami oraz stopniowo eliminowa\u0107 rywali. (\u2026) Z w\u0142asnej partii pozbywaj\u0105 si\u0119 jednostek najzdolniejszych, co dowodzi nurtuj\u0105cej ich wewn\u0119trznej niepewno\u015bci. Uzasadnionej!<\/p><\/blockquote>\n

W stosunku do diagnozy, wedle kt\u00f3rej wszystko t\u0142umaczy si\u0119 paranoj\u0105, Anna Tatarkiewicz idzie dalej, i usi\u0142uje wykaza\u0107, \u017ce w polskiej tradycji mamy do czynienia z \u201ech\u0142opsk\u0105 neurasteni\u0105\u201d (\u015alimak z \u201ePlac\u00f3wki\u201d) oraz inteligenck\u0105 histeri\u0105, p\u0142yn\u0105c\u0105 z kompleksu wy\u017cszo\u015bci. Gdy ten kompleks wy\u017cszo\u015bci nie ma oparcia w rzeczywistych osi\u0105gni\u0119ciach, prowadzi do paranoi.<\/p>\n

Dodajmy, \u017ce wieloletni brak osi\u0105gni\u0119\u0107 na miar\u0119 wyg\u00f3rowanych aspiracji, m\u00f3g\u0142 nagromadzi\u0107 zasoby goryczy i potrzeb\u0119 odegrania si\u0119, wykazania w\u0142asnej wy\u017cszo\u015bci, wymierzenia sprawiedliwo\u015bci \u201eca\u0142emu \u015bwiatu\u201d, a to by\u0142o mo\u017cliwe nie poprzez prac\u0119 u podstaw, lecz tylko poprzez wojn\u0119 ze wszystkimi (w kraju i za granic\u0105), kt\u00f3rej jeste\u015bmy \u015bwiadkami. By\u0107 mo\u017ce \u017cyje w\u015br\u00f3d nas przysz\u0142y Antoni K\u0119pi\u0144ski lub Orlando Figes, kt\u00f3ry opisze braci jako wytw\u00f3r kompleks\u00f3w indywidualnych i spo\u0142ecznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Znakomity publicysta Jacek \u017bakowski w najnowszej \u201ePolityce\u201d odmienia s\u0142owo \u201eparanoja\u201d na r\u00f3\u017cne przypadki (populistyczna paranoja, pisowska paranoja etc.). Coraz cz\u0119\u015bciej powa\u017cni publicy\u015bci zastanawiaj\u0105 si\u0119, jak i dlaczego dosz\u0142o w Polsce do tego, czego jeste\u015bmy \u015bwiadkami. Nie mo\u017cna wszystkiego sk\u0142ada\u0107 na cechy osobowo\u015bciowe jednego, a nawet dw\u00f3ch ludzi. Musz\u0105 by\u0107 przyczyny szersze, tkwi\u0105ce w naszej kulturze […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=329"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}