Nie, nie dzi\u0119kuj\u0119 za to, \u017ce Ameryka wybra\u0142a na swego prezydenta i przyw\u00f3dc\u0119 wolnego \u015bwiata cz\u0142owieka, kt\u00f3rego cechy i kwalifikacje w \u017cadnym stopniu nie predestynuj\u0105 do tej roli. To pajac, bufon i hucpiarz, kt\u00f3ry umiej\u0119tnie zamieni\u0142 swoj\u0105 popularno\u015b\u0107 telewizyjnego showmana na popularno\u015b\u0107 polityczn\u0105, dobrze odczyta\u0142 niepokoje znacznej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, doskonale gra\u0142 na strachu i rozczarowaniu z powodu kryzysu gospodarczego, rosn\u0105cych r\u00f3\u017cnic w dochodach, inwazji Latynos\u00f3w, znu\u017cenia i zniecierpliwienia waszyngto\u0144sk\u0105 elit\u0105 i status quo, s\u0142owem zagro\u017cenia tego, co dla ludzi najwa\u017cniejsze: bezpiecze\u0144stwo, rodzina, stabilizacja, kolor sk\u00f3ry, swojsko\u015b\u0107. A \u017ce w ci\u0105gu ostatnich lat, przynajmniej od niefortunnej inwazji na Irak, od tragedii 11 wrze\u015bnia, si\u0142a polityczna i pozycja Stan\u00f3w Zjednoczonych malej\u0105, has\u0142o Trumpa \u201eMake America great again!\u201d dobrze wyra\u017ca t\u0119sknot\u0119 do czas\u00f3w, kiedy Ameryka mog\u0142a dyktowa\u0107, a nawet narzuca\u0107 swoj\u0105 wol\u0119.
\n
\nDzisiaj, kiedy Ameryka znalaz\u0142a si\u0119 w trudnym momencie, warto udzieli\u0107 jej wsparcia. Polscy politycy maj\u0105 dzi\u015b chyba kaca, \u017ce zrazili sobie Francj\u0119 i Niemcy, zdaj\u0105c si\u0119 na widzimisi\u0119 nowego w\u0142adcy Ameryki. Ja w tych dniach my\u015bl\u0119 o tym, ile Ameryka zrobi\u0142a dla Polski, ilu przygarn\u0119\u0142a naszych rodak\u00f3w, ilu ludzi z ca\u0142ego \u015bwiata widzia\u0142o j\u0105 jako cel swoich marze\u0144 i te marzenia zrealizowa\u0142o. Trudno mi uwierzy\u0107, \u017ce teraz Stany Zjednoczone odgrodz\u0105 si\u0119 murem od reszty \u015bwiata.<\/p>\n
Zawdzi\u0119czam Ameryce bardzo du\u017co i dzisiaj my\u015bl\u0119 o niej z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105. W 1962 roku, a wi\u0119c ponad p\u00f3\u0142 wieku temu, kiedy by\u0142em m\u0142odym dziennikarzem POLITYKI, zadzwoni\u0142 do mnie \u00f3wczesny radca Ambasady Ameryka\u0144skiej w Warszawie, Lee Stull, oferuj\u0105c roczne stypendium \u201edla m\u0142odych lider\u00f3w opinii publicznej\u201d na uniwersytecie Princeton \u2013 jednym z najlepszych w USA, a mo\u017ce i na \u015bwiecie. <\/p>\n
Dzi\u0119ki Fundacji Forda, a potem Fullbrighta, pierwsi Polacy zacz\u0119li wyje\u017cd\u017ca\u0107 na stypendia ameryka\u0144skie po Pa\u017adzierniku, w po\u0142owie lat 50. O ile pami\u0119tam, z naszego wydzia\u0142u ekonomii na UW jednym z pierwszych by\u0142 doktor, potem profesor, Adam Runowicz, specjalista w dziedzinie rolnictwa. Z czasem polskich stypendyst\u00f3w by\u0142y w sumie setki, a\u017c do czasu, kiedy rz\u0105d w Warszawie zacz\u0105\u0142 ingerowa\u0107 w dob\u00f3r kandydat\u00f3w, wciskaj\u0105c swoich, co zmusi\u0142o Amerykan\u00f3w do czasowego ograniczenia programu.<\/p>\n
Jakim\u015b cudem, w wieku 24 lat i b\u0119d\u0105c stanu wolnego, znalaz\u0142em si\u0119 na Uniwersytecie, gdzie mia\u0142em mo\u017cliwo\u015b\u0107 ucz\u0119szczania i zaliczania dowolnie wybranych zaj\u0119\u0107 (obowi\u0105zkowy by\u0142 tylko kurs wiedzy o USA, prowadzony przez kierownika naszej grupy dziesi\u0119ciu stypendyst\u00f3w z 10 kraj\u00f3w, emerytowanego pu\u0142kownika Van de Velde), miejsce w domu akademickim (Graduate College), prawo do bezp\u0142atnego korzystania ze sto\u0142\u00f3wki, bibliotek i wszelkich urz\u0105dze\u0144, wreszcie 100 dolar\u00f3w miesi\u0119cznie na ksi\u0105\u017cki, komunikacj\u0119 i inne wydatki.<\/p>\n
We wdzi\u0119cznej pami\u0119ci zachowuj\u0119 moich \u00f3wczesnych ameryka\u0144skich przyjaci\u00f3\u0142. Pierwszym by\u0142 Sterling Boyd, kt\u00f3ry z czasem zosta\u0142 profesorem historii sztuki. Bardzo mi pomaga\u0142, pierwszego dnia podarowa\u0142 mi sweter, uznaj\u0105c, \u017ce z odzie\u017c\u0105 u mnie cienko. Wkr\u00f3tce okaza\u0142o si\u0119, \u017ce elegancki i \u015bwietnie wykszta\u0142cony Sterling by\u0142 zaciek\u0142ym rasist\u0105. W owym czasie na uniwersytecie Princeton nie by\u0142 to gor\u0105cy problem, poniewa\u017c na kilkuset doktorant\u00f3w, tylko jeden by\u0142 czarny. Nie by\u0142o te\u017c dziewcz\u0105t, college by\u0142 tylko m\u0119ski. Drugim moim przyjacielem by\u0142 Ronald Bon de Sousa, p\u00f3\u017aniej profesor i dziekan filozofii w Toronto. Trzecim by\u0142 F.M.H, potem profesor nauk politycznych na uniwersytecie Wisconsin, sk\u0105d zosta\u0142 usuni\u0119ty z powodu (bezpodstawnego \u2013 jak zapewnia\u0142) zarzutu o molestowanie studentki. Ne by\u0142o go sta\u0107 na oddanie sprawy adwokatom, kt\u00f3rzy oceniali jej koszt na 200 tys. dolar\u00f3w, bez gwarancji wygrania. Drzwi wszystkich uczelni zosta\u0142y przed nim zamkni\u0119te i zmieni\u0142 zaw\u00f3d.<\/p>\n
Tamten rok wspominam jako najlepszy w moim do\u015b\u0107 d\u0142ugim ju\u017c \u017cyciu. Sp\u0119dzi\u0142em dwa beztroskie semestry na wspania\u0142ym uniwersytecie, zobaczy\u0142em wielki, pi\u0119kny kraj, szczeg\u00f3lnie gustuj\u0105c w Nowej Anglii, w jej bia\u0142ych drewnianych domkach na tle jesiennych li\u015bci, a latem \u201863, wraz z Ronaldem i jeszcze jednym koleg\u0105 (Francuzem) trafili\u015bmy na jedn\u0105 dob\u0119 do aresztu w stanie Mississippi, poniewa\u017c miejscowi policjanci podejrzewali nas o nauczanie Afroamerykan\u00f3w konstytucji USA, co jest wymagane (zw\u0142aszcza od nich) przy rejestracji jako wyborcy.<\/p>\n
By\u0142 to, jak wspomnia\u0142em, najszcz\u0119\u015bliwszy rok w moim \u017cyciu, bardzo du\u017co skorzysta\u0142em, i dzisiaj, kiedy Ameryka znalaz\u0142a si\u0119 w do\u0142ku, my\u015bl\u0119 o niej czule. Tak jak wtedy, kiedy kilka miesi\u0119cy po moim powrocie do Polski zamordowany zosta\u0142 prezydent Kennedy. By\u0142 to wi\u0119c rok ze skaz\u0105, ju\u017c w Warszawie dogoni\u0142a mnie kropla goryczy. Wierz\u0119, \u017ce Ameryka \u2013 tak jak wtedy \u2013 r\u00f3wnie\u017c tym razem si\u0119 podniesie z nieszcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nie, nie dzi\u0119kuj\u0119 za to, \u017ce Ameryka wybra\u0142a na swego prezydenta i przyw\u00f3dc\u0119 wolnego \u015bwiata cz\u0142owieka, kt\u00f3rego cechy i kwalifikacje w \u017cadnym stopniu nie predestynuj\u0105 do tej roli. To pajac, bufon i hucpiarz, kt\u00f3ry umiej\u0119tnie zamieni\u0142 swoj\u0105 popularno\u015b\u0107 telewizyjnego showmana na popularno\u015b\u0107 polityczn\u0105, dobrze odczyta\u0142 niepokoje znacznej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, doskonale gra\u0142 na strachu i rozczarowaniu […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3652"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3652"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3655,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3652\/revisions\/3655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}