Austria, W\u0119gry, Wielka Brytania, Polska, USA – odrodzenie nacjonalizm\u00f3w czy nawr\u00f3t do poj\u0119cia narodu jako najwy\u017cszej, najlepszej formy organizacji spo\u0142ecze\u0144stw \u2013 jest faktem, kt\u00f3remu trudno zaprzeczy\u0107.
\n
\nPowraca dyskusja, co jest lepsze \u2013 uniwersalizacja, np. islamska czy komunistyczna, a mo\u017ce liberalna, jak w Unii Europejskiej, czy z drugiej strony pa\u0144stwo narodowe, do kt\u00f3rego zmierzaj\u0105 Orb\u00e1n, w pewnym sensie Trump (\u201eAmerica first\u201d), brytyjscy brexitowcy i Polska, kt\u00f3rej prezydent Duda wzywa Uni\u0119 \u201ezostawcie nas w spokoju\u201d.<\/p>\n
Zwolennik prymatu idei narodowej, izraelski filozof i politolog Yoram Hazony, kt\u00f3rego artyku\u0142 w „The Wall Street Journal” (dodatek do „GW”) polecam, pisze na zako\u0144czenie swojego eseju:<\/p>\n
Podobnie jak uniwersali\u015bci starej szko\u0142y \u2013 chrze\u015bcija\u0144scy, islamscy, czy marksistowscy – wsp\u00f3\u0142cze\u015bni liberalni uniwersali\u015bci lekcewa\u017c\u0105 ustrojow\u0105, religijn\u0105 i kulturow\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 niepodleg\u0142ych narod\u00f3w. Twierdz\u0105, \u017ce proponowany przez nich spos\u00f3b \u017cycia \u2013 marginalizowanie narodowych wyr\u00f3\u017cnik\u00f3w, nieograniczone przemieszczanie si\u0119 ludzi i towar\u00f3w, przedk\u0142adanie indywidualnego os\u0105du ponad tradycje we wszystkich sferach \u017cycia \u2013 zapewni ka\u017cdemu to, co potrzebuje. Nic dziwnego, \u017ce tego typu odrzucenie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci mi\u0119dzy narodami cz\u0119sto idzie w parze ze wzgard\u0105 dla r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia w ich w\u0142asnych krajach.<\/p>\n
Nacjonalizm ma swoje wady i skrajne postaci. W ka\u017cdym ruchu nacjonalistycznym s\u0105 ludzie ziej\u0105cy nienawi\u015bci\u0105 i bigoci (cho\u0107 niekoniecznie jest ich wi\u0119cej ni\u017c w uniwersalistycznych ruchach politycznych i religijnych). Ale \u015bwiat suwerennych, swobodnie rywalizuj\u0105cych narod\u00f3w to \u015bwiat, w kt\u00f3rym rozkwitaj\u0105 r\u00f3\u017cne sposoby \u017cycia. S\u0105 powody, by s\u0105dzi\u0107, \u017ce to najlepszy \u015bwiat dla wolno\u015bci, innowacji, post\u0119pu i tolerancji.<\/p><\/blockquote>\n
Oczywi\u015bcie, trzeba zapozna\u0107 si\u0119 z ca\u0142ym esejem, a najlepiej z bogat\u0105 literatur\u0105 przedmiotu, \u017ceby podj\u0105\u0107 dyskusj\u0119, wi\u0119c ja tylko na marginesie pozwalam sobie powiedzie\u0107 \u201enie\u201d, prymat narodu nad spo\u0142ecze\u0144stwem czy pa\u0144stwami wielonarodowymi wydaje mi si\u0119 ma\u0142o poci\u0105gaj\u0105cy. Idea narodowa prowadzi do wykluczenia innych \u2013 mniejszo\u015bci lub narod\u00f3w (sp\u00f3jrzmy, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 projektu Wielkich W\u0119gier), co dzia\u0142o si\u0119 na Ba\u0142kanach i na Zakaukaziu, nie m\u00f3wi\u0105c o ca\u0142ej historii XX stulecia, o dw\u00f3ch wojnach \u015bwiatowych nie wspominaj\u0105c.<\/p>\n
Idea narodowa ma w sobie gen odmienno\u015bci, unikalno\u015bci, a st\u0105d ju\u017c tylko krok do poczucia wy\u017cszo\u015bci, kt\u00f3re grozi konfliktem. Spory i napi\u0119cia narodowe, religijne, terytorialne mog\u0105 prowadzi\u0107 do wojny, a tej \u0142atwiej zapobiec w dobrowolnej wsp\u00f3lnocie mi\u0119dzynarodowej, o czym \u015bwiadcz\u0105 dzieje Europy po II wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n
Renesans idei narodowej ma, moim zdaniem, r\u00f3\u017cne przyczyny. Pierwsza to rozpad i upadek ZSRR (\u201ekomuni\u015bci maj\u0105 jedn\u0105 ojczyzn\u0119\u201d), daleko posuni\u0119te ujednolicenia narod\u00f3w ujarzmionych \u2013 od Armenii i Uzbekistanu po republiki ba\u0142tyckie. Druga to kl\u0119ska ZSRR w zimnej wojnie. Rosja okaza\u0142a si\u0119 mocarstwem na glinianych nogach. Zagro\u017cenie radzieckie, kt\u00f3re cementowa\u0142o Zach\u00f3d, os\u0142ab\u0142o, a kraje Europy \u015arodkowo-Wschodniej za wszelk\u0105 cen\u0119 pragn\u0119\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 w NATO i w Unii Europejskiej.<\/p>\n
Trzecia przyczyna to zbyt pospieszna integracja Zachodu, zw\u0142aszcza w du\u017cym stopniu \u015bwieckiej i liberalnej Europy Zachodniej ze \u015brodkowo-wschodni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kontynentu. I wreszcie \u2013 globalizacja gospodarki, kt\u00f3ra jeszcze bardziej zagra\u017ca suwerenno\u015bci narodowej i powoduje nostalgi\u0119 za dawnymi, dobrymi czasami, kiedy dominowa\u0142y pa\u0144stwa narodowe, kt\u00f3re z kolei sprowadzi\u0142y wielkie nieszcz\u0119\u015bcia. Jedyne wyj\u015bcie to synteza umiarkowanego uniwersalizmu (integracji) z poszanowaniem odr\u0119bno\u015bci narodowej. Ale to jest kwadratura ko\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nacjonalizm ma swoje wady i skrajne postaci.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4808,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4804"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4807,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4804\/revisions\/4807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}