Gor\u0105co polecam rozmow\u0119 Tomasza Kwa\u015bniewskiego z historykiem prof. Andrzejem Nowakiem, jednym z czo\u0142owych, a mo\u017ce najwybitniejszym intelektualist\u0105 po prawej stronie naszej sceny politycznej („Du\u017cy Format”, 15 pa\u017adziernika). Kogo interesuje polityka w Polsce, ten powinien przeczyta\u0107 koniecznie. Prof. Nowak daje stosunkowo obszerny (pi\u0119\u0107 stron minus fotografie) i koherentny wyk\u0142ad pogl\u0105d\u00f3w dominuj\u0105cych dzi\u015b w obozie w\u0142adzy, zw\u0142aszcza w otoczeniu prezesa Kaczy\u0144skiego. Ta rozmowa to wydarzenie, dobrze, \u017ce do niej dosz\u0142o, a czytelnicy „GW” mogli przeczyta\u0107, co m\u00f3wi druga strona.
\n
\nZ obszernej i r\u00f3\u017cnorodnej tematyki \u2013 od powojnia po transformacj\u0119 \u2013 wybieram i komentuj\u0119 zaledwie kilka fragment\u00f3w. Okr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142 i upadek komunizmu: \u201eInaczej wed\u0142ug mnie powinien wygl\u0105da\u0107 koniec zbrodniczego systemu \u2013 nazwaniem zbrodni zbrodni\u0105, zbrodniarzy zbrodniarzami, ofiar ofiarami, a nie kooptacj\u0105 cz\u0119\u015bci ofiar do elity w\u0142adzy p\u00f3\u017anego PRL i wykluczeniem \u2013 tak\u017ce z pami\u0119ci \u2013 innych ofiar\u201d. (Profesor buduje teori\u0119, \u017ce \u00f3wczesna elita panuje, kooptuje i rozwija si\u0119 do dzi\u015b).<\/p>\n
Jestem przeciwnego zdania. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce nie by\u0142o polskiej Norymbergi, szubienic i wieszania na latarniach. To historyczna zas\u0142uga g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u, kt\u00f3ry co prawda (tu zgoda) nie by\u0142 reprezentatywny, ale zmie\u015bci\u0142 dwa najsilniejsze obozy \u2013 w\u0142adz\u0119 i Solidarno\u015b\u0107. Gdyby upadek komunizmu przebiega\u0142 inaczej, wi\u0119cej ni\u017c prawdopodobne by\u0142oby u\u017cycie si\u0142y, \u201eelita\u201d by si\u0119 broni\u0142a, pola\u0142aby si\u0119 krew i sowieckie garnizony wysz\u0142yby z koszar. Pan profesor nie wspomina s\u0142owem, \u017ce elita PRL nie wybiera\u0142a systemu, by\u0142a ekspozytur\u0105 sowieck\u0105, do pewnego stopnia administrowa\u0142a \u201eblisk\u0105 zagranic\u0105\u201d ZSRR, a z Rosj\u0105 nie mo\u017cna by\u0142o rozprawi\u0107 si\u0119 wedle w\u0142asnego, radykalnego scenariusza. Pomijam, \u017ce w Polsce by\u0142o kilka milion\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w partii i ludzi szarej strefy, poputczyk\u00f3w, wojskowych i ich rodzin, milicjant\u00f3w, pracownik\u00f3w administracji, s\u0105d\u00f3w, dyrektor\u00f3w szk\u00f3\u0142, ludzi nomenklatury… Gdzie by\u0142o ich miejsce \u2013 na \u0142awie oskar\u017conych?<\/p>\n
W tym miejscu dochodzimy do stanu wojennego. \u201eWynik wybor\u00f3w 4 czerwca zmieni\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107. A to dlatego, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa odrzuci\u0142a ekip\u0119 Jaruzelskiego” \u2013 Kiszczaka \u2013 m\u00f3wi profesor. Ale tamci mieli czo\u0142gi \u2013 wtr\u0105ca redaktor. „Tak, ale to by\u0142 ten wyb\u00f3r” \u2013 m\u00f3wi profesor. Pan by zaryzykowa\u0142? – pyta dziennikarz. „Nie ja podejmowa\u0142em wtedy to ryzyko”. A gdyby pan by\u0142 na miejscu tych ludzi? „Nie wiem, mo\u017ce te\u017c bym zdradzi\u0142 tych, kt\u00f3rzy liczyli, \u017ce b\u0119d\u0119 wierny paktomi z wyborcami\u201d \u2013 m\u00f3wi Andrzej Nowak, kt\u00f3ry wtedy (1989 r.) czu\u0142 si\u0119 zdradzony, ale nawet dzisiaj \u201enie wie\u201d, jak by si\u0119 zachowa\u0142.<\/p>\n
Dzisiaj \u0142atwo by\u0107 s\u0119dzi\u0105, taki jest przywilej historyka, ale ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce jego dzisiejsze pogl\u0105dy nie przewa\u017cy\u0142y wtedy. O ile\u017c grob\u00f3w mniej! Ciekaw jestem, jak prof. Nowak ocenia tych, kt\u00f3rzy zadecydowali o wybuchu powstania warszawskiego?<\/p>\n
Z innej beczki: \u201eJak si\u0119 panu podoba telewizja publiczna? \u2013 Widz\u0119 dobre zmiany. Bez ironii. Chodzi mi o serial \u00bbDrogi wolno\u015bci\u00ab, dobrze zrealizowany. Ciesz\u0119 si\u0119 z odnowienia Teatru Telewizji”. A je\u015bli chodzi o cz\u0119\u015b\u0107 informacyjn\u0105? „Odbieram form\u0119 telewizji publicznej pod tym wzgl\u0119dem jako nachaln\u0105 i prymitywn\u0105, co jest reakcj\u0105 na nachaln\u0105 i prymitywn\u0105 telewizj\u0119, jak\u0105 robi\u0142a wcze\u015bniej telewizja PO-wska. I jak\u0105 robi w jeszcze bardziej prymitywnym, nachalnym stylu TVN. (…) Nie ma ju\u017c tylko jednej prymitywnej, nachalnej narracji, mo\u017cna sobie por\u00f3wna\u0107 i wybra\u0107\u201d.<\/p>\n
Akurat tego fragmentu rozmowy nie warto komentowa\u0107, \u015bwiadczy tylko o tym, \u017ce nawet umys\u0142 niepo\u015bledni, kiedy zabiera si\u0119 do polityki, traci swoje przymioty. Ale przeczyta\u0107 warto.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gor\u0105co polecam rozmow\u0119 Tomasza Kwa\u015bniewskiego z historykiem prof. Andrzejem Nowakiem, jednym z czo\u0142owych, a mo\u017ce najwybitniejszym intelektualist\u0105 po prawej stronie naszej sceny politycznej („Du\u017cy Format”, 15 pa\u017adziernika). Kogo interesuje polityka w Polsce, ten powinien przeczyta\u0107 koniecznie. Prof. Nowak daje stosunkowo obszerny (pi\u0119\u0107 stron minus fotografie) i koherentny wyk\u0142ad pogl\u0105d\u00f3w dominuj\u0105cych dzi\u015b w obozie w\u0142adzy, zw\u0142aszcza […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4866"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4866"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4869,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4866\/revisions\/4869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}