Pozwalam sobie w drodze wyj\u0105tku przedrukowa\u0107 fragmenty wyst\u0105pienia niemieckiej pisarki Herty M\u00fcller (Nobel 2009) zamieszczonego na FB przez ambasadora prof. Marka Grel\u0119 (dzi\u0119kuj\u0119!).
\n
\n\u201eCzego chc\u0105 kraje Europy Wschodniej?\u201d – pyta pochodz\u0105ca z Rumunii laureatka literackiej Nagrody Nobla. Jej przem\u00f3wienie wyg\u0142oszone pod koniec wrze\u015bnia z okazji wr\u0119czenia nagrody Berli\u0144ski Most (Bruecke-Berlin-Preis) gruzi\u0144skiemu pisarzowi Zazie Burchuladze opublikowa\u0142 w poniedzia\u0142ek (5 listopada 2018) w wydaniu internetowym dziennik \u201eTagesspiegel\u201d.<\/p>\n
M\u00fcller przypomnia\u0142a s\u0142owa zmar\u0142ego dwa lata temu w\u0119gierskiego pisarza Petera Esterhazy’ego z 2014 r., kt\u00f3ry ostro krytykowa\u0142 postaw\u0119 swojego rz\u0105du i innych kraj\u00f3w wschodnioeuropejskich. \u201ePrzed po\u0142udniem wojna wyzwole\u0144cza przeciwko Brukseli, po po\u0142udniu liczenie otrzymanych z Brukseli pieni\u0119dzy, a wieczorem poszukiwanie w\u0142a\u015bciwej formy egoizmu\u201d \u2013 powiedzia\u0142 w\u00f3wczas Esterhazy.<\/p>\n
Zdaniem pisarki w Europie Wschodniej zwyci\u0119\u017cy\u0142 \u201epod\u0142y egoizm uprawiany przez skorumpowane kliki sprawuj\u0105ce w\u0142adz\u0119\u201d, przypominaj\u0105cy jak w krzywym zwierciadle czasy sprzed 1989 r.<\/p>\n
\u201eW Polsce t\u0142amszone jest niezawis\u0142e s\u0105downictwo, bez kt\u00f3rego demokratyczne pa\u0144stwo prawa jest nie do pomy\u015blenia. Budowana jest prosta hierarchia, na czele kt\u00f3rej stoi rz\u0105d. Powiew dyktatury rozprzestrzenia si\u0119, a PiS zaczyna przypomina\u0107 swojego sowieckiego wroga i dobrze si\u0119 z tym czuje\u201d \u2013 powiedzia\u0142a Hetta M\u00fcller.<\/p>\n
\u201eW Czechach rz\u0105dzi by\u0142y szpicel s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa wspierany przez aktualn\u0105 parti\u0119 komunistyczn\u0105. W Rumunii, jednym z najbardziej skorumpowanych kraj\u00f3w \u015bwiata, nie tylko zwolniono g\u0142\u00f3wn\u0105 \u015bledcz\u0105 prokuratury, kt\u00f3ra wsadzi\u0142a do wi\u0119zienia dziesi\u0105tki ministr\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w rz\u0105du. Plany si\u0119gaj\u0105 jeszcze dalej: chodzi o legalizacj\u0119 korupcji\u201d \u2013 kontynuowa\u0142a M\u00fcller, wymieniaj\u0105c te\u017c W\u0119gry i Turcj\u0119.<\/p>\n
Noblistka po\u015bwi\u0119ci\u0142a du\u017co miejsca prezydentowi Rosji W\u0142adimirowi Putinowi, kt\u00f3ry jej zdaniem wspiera \u201ewszystkie nacjonalistyczne i homofobiczne partie, nie tylko na Zachodzie, lecz tak\u017ce w Europie Wschodniej\u201d. \u201ePutin jest maszyn\u0105 k\u0142amstw. Jego bezczelno\u015b\u0107 przyprawia mnie o utrat\u0119 rozs\u0105dku. Oburza\u0142 si\u0119 zamordowaniem Anny Politkowskiej w dniu jego urodzin i Borysa Niemcowa pod swoim oknem na Kremlu. Troszczy si\u0119 o te morderstwa, dlatego w \u017cadnym z nich nie wykryto sprawc\u00f3w. Troszczy si\u0119 te\u017c o to, by obozy gu\u0142agu zn\u00f3w, czy raczej nadal, dzia\u0142a\u0142y\u201d \u2013 powiedzia\u0142a.<\/p>\n
A nacjonalizm ro\u015bnie w si\u0142\u0119. W Europie Wschodniej ci\u0105gle istniej\u0105 demokracje, ale ich liczba nie powi\u0119ksza si\u0119 tak, jak zak\u0142adano w 1989 r. \u201eCi\u0105gle wi\u0119cej jest tylko nacjonalizmu, religijnej nadgorliwo\u015bci, kontroli nad mediami i zastraszania artyst\u00f3w\u201d \u2013 wylicza noblistka.<\/p>\n
\u201eMy\u015bla\u0142am w 1989 r., \u017ce wielu zachodnich Europejczyk\u00f3w przeniesie si\u0119 z czasem do Europy Wschodniej. W rzeczywisto\u015bci sta\u0142o si\u0119 odwrotnie. Wielu wschodnich Europejczyk\u00f3w musi dzi\u015b ze strachu wyje\u017cd\u017ca\u0107 na Zach\u00f3d, na emigracj\u0119. Zmiana nie nast\u0105pi pr\u0119dko\u201d \u2013 konkluduje pesymistycznie.<\/p>\n
Herta M\u00fcller jest niemieck\u0105 pisark\u0105 urodzon\u0105 w rumu\u0144skim Banacie. W 1987 r. wyemigrowa\u0142a na Zach\u00f3d, osiedli\u0142a si\u0119 w Berlinie Zachodnim. W 2009 r. zosta\u0142a laureatk\u0105 literackiej Nagrody Nobla.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Herta M\u00fcller jest niemieck\u0105 pisark\u0105 urodzon\u0105 w rumu\u0144skim Banacie.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4920,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4915"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4919,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915\/revisions\/4919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}