Jednym z moich ulubionych rysownik\u00f3w (ex aequo z Andrzejem Mleczko) jest Andrzej Czeczot, artysta po prostu wspania\u0142y i do tego autentycznie odwa\u017cny oraz niezale\u017cny. Dlatego z zainteresowaniem przeczyta\u0142em (GW 28 XI) felieton \u201ePosi\u0105\u015b\u0107 Czeczota\u201d, pi\u00f3ra W\u0142odzimierza Kalickiego. Z tekstu wynika\u0142o, \u017ce w PRL Andrzej Czeczot by\u0142 przede wszystkim represjonowany, co jest prawd\u0105, ale nie do ko\u0144ca. Artyst\u0119 \u201eprze\u015bladowano\u201d, \u201ekomunistyczna w\u0142adza tak bardzo nienawidzi\u0142a Andrzeja Czeczota\u201d, \u201epruderyjna komunistyczna w\u0142adza nie cierpia\u0142a te\u017c trzeciej pasji Andrzeja\u201d, \u201ekomunistyczna w\u0142adza Czeczota nie kocha\u0142a\u201d itd. Kalicki odmienia komunistyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 przez wszystkie przypadki.<\/p>\n
Nie zamierzam w \u017cadnym wypadku umniejsza\u0107 m\u0119cze\u0144stwa Andrzeja, zw\u0142aszcza okresie internowania w latach 80., zanim wyjecha\u0142 do USA. Ale pragn\u0119 doda\u0107, \u017ce pokolenie wspania\u0142ych rysownik\u00f3w \u2013 Mleczki, Czeczota, Dudzi\u0144skiego, Krauzego, Chodorowskiego, Goebela i innych, kt\u00f3rych zgromadzi\u0142 KTT w \u201eSzpilkach\u201d w pierwszej po\u0142owie lat 70. (zanim wyrzuci\u0142 go potworny towarzysz \u0141ukaszewicz z KC) \u2013 kojarzy mi si\u0119 nie tylko w represjami. Kojarzy mi si\u0119 z rozkwitem rysunku satyrycznego, wbrew komunistycznej w\u0142adzy, ale i dzi\u0119ki niej \u2013 bo by\u0142o si\u0119 z czego \u015bmia\u0107. Niekt\u00f3rzy z tych artyst\u00f3w rysowali potem w USA (Czeczot, Krauze, Dudzi\u0144ski), lub usi\u0142owali, a jednak kilku z nich \u2013 po upadku komunizmu – wr\u00f3ci\u0142o do Polski. Dlaczego?<\/p>\n
W\u0142odzimierza Kalickiego z \u201eGW\u201d – sk\u0105din\u0105d wybornego publicyst\u0119 \u2013 pragn\u0119 u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce \u017cycie rysownika i satyryka nie jest \u0142atwe nigdzie. W Stanach Zjednoczonych ukaza\u0142a si\u0119 niedawno biografia wybitnego rysownika z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, Billa Mauldina, pi\u00f3ra Todda DePastino. Mauldin rysowa\u0142 dla wojskowej gazety \u201eStars and Stripes\u201d i nie uznawa\u0142 \u015bwi\u0119to\u015bci. Pami\u0119tny jest jego rysunek, przedstawiaj\u0105cy dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy w okopie, po kolana w wodzie. Jeden m\u00f3wi do drugiego: \u201eJoe, wczoraj uratowa\u0142e\u015b mi \u017cycie. Przysi\u0119g\u0142em sobie, \u017ce ci si\u0119 odwzajemni\u0119. Tu masz moj\u0105 ostatnia par\u0119 suchych skarpetek.\u201d
\nKiedy w latach 60. rysunki Mauldina okaza\u0142y si\u0119 zbyt \u015bmia\u0142e \u2013 zamilk\u0142.<\/p>\n