{"id":556,"date":"2009-03-29T21:50:49","date_gmt":"2009-03-29T20:50:49","guid":{"rendered":"http:\/\/passent.blog.polityka.pl\/?p=556"},"modified":"2009-03-29T21:50:49","modified_gmt":"2009-03-29T20:50:49","slug":"wojna-iwana-wojna-michaela","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/2009\/03\/29\/wojna-iwana-wojna-michaela\/","title":{"rendered":"Wojna Iwana, wojna Michaela"},"content":{"rendered":"

Politycy i pi\u0142karze strzelaj\u0105 sobie bramki samob\u00f3jcze i tak knoc\u0105, \u017ce proponuj\u0119 ucieczk\u0119 w \u015bwiat kultury<\/strong>.<\/p>\n

„LEKTOR<\/strong>\u201d. Przyznaj\u0119 bez bicia: film \u201eLektor\u201d oparty na ksi\u0105\u017cce Bernarda Schlinka pod tym samym tytu\u0142em, mnie poruszy\u0142. Pomys\u0142 jest prosty: Lata 50. w Niemczech. M\u0142ody (16 l.) ch\u0142opak zakochuje si\u0119 w dwa razy starszej, ale bardzo atrakcyjnej kobiecie, z kt\u00f3r\u0105 prze\u017cywa gor\u0105cy romans, a ona ukrywa przed nim, \u017ce by\u0142a stra\u017cniczk\u0105 w Auschwitz, a\u017c wszystko przypadkowo si\u0119 wydaje i wtedy dopiero si\u0119 zaczyna… Jest w tym filmie wszystko, co potrzeba \u2013 problem winy i kary, odpowiedzialno\u015b\u0107 cz\u0142owieka za swoje czyny i jej granice, prawo i moralno\u015b\u0107, nami\u0119tno\u015b\u0107, mi\u0142o\u015b\u0107, literatura i tragedia.<\/p>\n

Pisz\u0119 o tym ze strachem, i\u017c wyjd\u0119 na profana i tandeciarza, poniewa\u017c w \u201eEuropie\u201d, przeczyta\u0142em rozmow\u0119 Magdaleny Miecznickiej z germanist\u0105, Andrzejem Kopackim, z kt\u00f3rej wynika, \u017ce \u201eLektor\u201d to dno. Padaj\u0105 bardzo mocne s\u0142owa, zw\u0142aszcza w pytaniach wymagaj\u0105cej dziennikarki: \u201eNamolne wyja\u015bnianie\u201d fakt\u00f3w i symboli, \u201erzecz zwyczajnie si\u0119 nie klei\u201d, \u201eskandal\u201d, \u201eidiotyczne pomys\u0142y\u201d, \u201eskandaliczna paralela\u201d, \u201erelatywizacja zbrodni\u201d, \u201eg\u0142upota\u201d \u201ebez duszy i talentu\u201d.<\/p>\n

Gdy przeczyta\u0142em te oceny, zapad\u0142em w przygn\u0119bienie, \u017ce jestem prostakiem, niedojrza\u0142ym do odbioru dzie\u0142a sztuki, a na pewno nie jestem \u201eEuropejczykiem\u201d. Ja si\u0119 z ocenami \u201eEuropy\u201d nie zgadzam, uwa\u017cam film za udany, poruszaj\u0105cy fragment rozliczania si\u0119 Niemc\u00f3w z histori\u0105. Podam jeden przyk\u0142ad mojej z \u201eEurop\u0105\u201d r\u00f3\u017cnicy zda\u0144. W filmie jest taka scena: Wiele lat po sprawie, \u017byd\u00f3wka, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a Auschwitz, m\u00f3wi do doros\u0142ego ju\u017c Michaela: Hanna ci\u0119 skrzywdzi\u0142a tak, jak skrzywdzi\u0142a nas. \u201eTo jednak do\u015b\u0107 kompromituj\u0105ce \u2013 por\u00f3wna\u0107 romans z 16-latkiem z mordowaniem ludzi w komorach gazowych\u201d \u2013 oburza si\u0119 dziennikarka. A mnie si\u0119 wydaje, \u017ce pani Miecznicka bierze film zbyt dos\u0142ownie. Przecie\u017c Hanna (by\u0142a stra\u017cniczka) z\u0142ama\u0142a Michaelowi \u017cycie, ukry\u0142a przed nim swoj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 tajemnic\u0119, rozkocha\u0142a go w zbrodniarce, czyli w sobie, sama by\u0142a narz\u0119dziem, ale i ofiar\u0105 systemu, w ko\u0144cu odebra\u0142a sobie \u017cycie i pozostawi\u0142a kochanka sam na sam z tragedi\u0105 osobist\u0105 i z tragedi\u0105 Holocaustu. Je\u017celi to nie jest krzywd\u0105, to nie wiem, co ni\u0105 jest. Bardzo dobry film. Zapraszam do dyskusji i gor\u0105co polecam<\/p>\n

\u201eGRAN TORINO<\/strong>\u201d. Da\u0142em si\u0119 zaprowadzi\u0107 na film Clinta Eastwooda<\/strong><\/a> bez entuzjazmu, poniewa\u017c nie jestem zwolennikiem \u201em\u0119skiego kina\u201d i \u201emocnych ludzi\u201d w stylu Schwarzeneggera, ale prze\u017cy\u0142em mi\u0142e rozczarowanie. Rzecz dzieje si\u0119 w USA. Walt Kowalski, weteran wojny korea\u0144skiej, a wi\u0119c cz\u0142owiek ju\u017c mocno wiekowy (sam Eastwood ma ju\u017c 80-tk\u0119 na karku i jest w \u015bwietnej formie), mieszka w ma\u0142ym bia\u0142ym domku na typowym przedmie\u015bciu (lower-middle class), na poczesnym miejscu ma flag\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 i pami\u0105tki wojenne, gardzi Azjatami, jest ksenofobem, pie\u015bci tylko sw\u00f3j antyczny samoch\u00f3d, Forda \u2018Gran Torino\u2019. W \u017cycie Kowalskiego wkracza rodzina chi\u0144skich imigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w s\u0105siednim domku i popadaj\u0105 w krwawy konflikt z m\u0142odocianym gangiem, terroryzuj\u0105cym okolic\u0119. W starym weteranie budzi si\u0119 lew. Film pe\u0142en napi\u0119cia, starannie zrobiony, a przy tym ciekawy wycinek Ameryki. Polecam.<\/p>\n

\u201eWOJNA IWANA<\/strong>\u201d. To ci\u0119\u017cszy kaliber. Znakomita ksi\u0105\u017cka brytyjskiej historyk, Catherine Merridale, o Armii Czerwonej podczas II Wojny \u015awiatowej. (Przek\u0142ad K. i P. Chojnaccy). Brytyjscy historycy Rosji maj\u0105 jaka\u015b \u015bwietn\u0105 pass\u0119, z otwartych ju\u017c archiw\u00f3w postradzieckich czerpi\u0105 pe\u0142nymi gar\u015bciami, podczas kiedy nasi dusz\u0105 si\u0119 w polskim sosie. Figes, Montefiore, teraz Merridale \u2013 rewelacja. W odr\u00f3\u017cnieniu od historyk\u00f3w polskich \u2013 pisz\u0105 o Rosji z dystansem.<\/p>\n

A propos naszych dyskusji o polityce historycznej, np. w wersji Muzeum Powstania Warszawskiego i PiS, warto przeczyta\u0107, co pisze autorka o sowieckiej polityce historycznej.<\/p>\n

Pierwsze muzeum wielkiej wojny ojczy\u017anianej powsta\u0142o w marcu 1943 roku. Wersja wojny, jak\u0105 zacz\u0119to prezentowa\u0107, wkr\u00f3tce stanie si\u0119 modelem dla oficjalnej prawdy. Narodziny s\u0142ynnego mitu wojennego starannie wyre\u017cyserowano. Cenzorzy dopilnowali, \u017ceby s\u0142owa typu \u201aodwr\u00f3t\u2019 i \u201akapitulacja\u2019 znikn\u0119\u0142y z kronik operacji Armii Czerwonej, jednak, co bardziej okrutne, zatajali tez prawdziw\u0105 wielko\u015b\u0107 strat w ludziach. (\u2026) Cenzurowano r\u00f3wnie\u017c uczucia. Dopuszczony by\u0142 smutek \u2013 dop\u00f3ki wywo\u0142ywa\u0142 w \u017co\u0142nierzach ch\u0119\u0107 zemsty \u2013 ale o innych reakcjach na niebezpiecze\u0144stwo i cierpienie nie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno.<\/p><\/blockquote>\n

Poetka Olga Bergholc, kt\u00f3ra uczestniczy\u0142a w blokadzie Leningradu, gdy pod koniec 1942 r. trafi\u0142a do radia, us\u0142ysza\u0142a:<\/p>\n

Mo\u017cecie m\u00f3wi\u0107 o wszystkim, ale \u017cadnych wzmianek o g\u0142odzie. \u017badnych.<\/p><\/blockquote>\n

Kultur\u0119 szeregowc\u00f3w, mroczny \u015bwiat prawdziwych \u017co\u0142nierzy, spychano na margines. Starannie niszczono wszystkie zapiski. Oficerowie NKWD przeszukiwali kieszenie \u017co\u0142nierzy przed ka\u017cd\u0105 operacj\u0105. Kultura \u017co\u0142nierzy zosta\u0142a wymazana, znikn\u0119\u0142a. Poruszaj\u0105cy jest opis \u017cycia na ty\u0142ach, wp\u0142yw roz\u0142\u0105ki na losy rodzin wojskowych. Potworne opisy strat, m\u0119stwa, bohaterstwa, a nast\u0119pnie zemsty so\u0142dat\u00f3w na terenach Prus Wschodnich i Niemiec, nie uproszczone, w stylu \u201esowieckie hordy gwa\u0142c\u0105 niewinne Niemki\u201d, ale z analiz\u0105 historyczna, psychologiczn\u0105, polityczn\u0105. \u201eKiedy berli\u0144ska gazeta napisa\u0142a, \u017ce siedemdziesi\u0119ciodwuletnia kobieta zosta\u0142a zgwa\u0142cona 24 razy, anonimowa autorka dziennika zapyta\u0142a: \u2018Kto to liczy\u0142?\u2019 Kiedy czterdziestu dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy i oficer\u00f3w zosta\u0142o rozstrzelanych przed frontem oddzia\u0142\u00f3w, by zniech\u0119ci\u0107 czerwonoarmist\u00f3w do dalszych okrucie\u0144stw, \u017co\u0142nierze si\u0119 burzyli: \u2018Ci dow\u00f3dcy! Zastrzel\u0105 w\u0142asnych ludzi za jak\u0105\u015b niemieck\u0105 dziwk\u0119\u2019.\u201d<\/p>\n

Znakomita ksi\u0105\u017cka, gor\u0105co polecam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Politycy i pi\u0142karze strzelaj\u0105 sobie bramki samob\u00f3jcze i tak knoc\u0105, \u017ce proponuj\u0119 ucieczk\u0119 w \u015bwiat kultury. „LEKTOR\u201d. Przyznaj\u0119 bez bicia: film \u201eLektor\u201d oparty na ksi\u0105\u017cce Bernarda Schlinka pod tym samym tytu\u0142em, mnie poruszy\u0142. Pomys\u0142 jest prosty: Lata 50. w Niemczech. M\u0142ody (16 l.) ch\u0142opak zakochuje si\u0119 w dwa razy starszej, ale bardzo atrakcyjnej kobiecie, z […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/556"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=556"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/556\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}