{"id":618,"date":"2009-10-16T17:26:47","date_gmt":"2009-10-16T15:26:47","guid":{"rendered":"http:\/\/passent.blog.polityka.pl\/?p=618"},"modified":"2009-10-19T13:26:40","modified_gmt":"2009-10-19T11:26:40","slug":"brawo-za-%e2%80%9erewers%e2%80%9d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/2009\/10\/16\/brawo-za-%e2%80%9erewers%e2%80%9d\/","title":{"rendered":"Brawo za film \u201eRewers\u201d"},"content":{"rendered":"

Nie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce \u201eRewers\u201d zgarn\u0105\u0142 prawie wszystkie nagrody na festiwalu film\u00f3w polskich w Gdyni<\/strong>.<\/p>\n

Nie jestem krytykiem filmowym, wi\u0119c o warstwie artystycznej nie b\u0119d\u0119 si\u0119 wypowiada\u0142. Dla mnie wa\u017cne, \u017ce nareszcie kto\u015b zrobi\u0142 film o PRL wielobarwny, a nie utrzymany w jednej, czerwonej lub czarnej tonacji. Po 45 latach bezkrytycznej, oficjalnej, czerwonej apologii, obecnie dominuje r\u00f3wnie prymitywna legenda czarna. Si\u0142\u0105 rzeczy ka\u017cdy g\u0142os inny, w tym \u201eRewers\u201d, kt\u00f3ry odbiega od obowi\u0105zuj\u0105cego schematu, budzi zainteresowanie. A gdy jest dobrze zrobiony \u2013 tak\u017ce zbiera nagrody.<\/p>\n

\u201eRewers\u201d nie jest \u017cadn\u0105 apologi\u0105 PRL, pokazuje go jako system okrutny, podst\u0119pne metody i wszechobecn\u0105 bezpiek\u0119, aresztowania i podst\u0119pne uwodzenie (a la agent Tomek z CBA), cenzur\u0119, \u0142amanie charakter\u00f3w, kt\u00f3remu opiera si\u0119 bezkompromisowy poeta, szarzyzn\u0119 i smut\u0119. Ale zarazem pokazuje postaci dwuznaczne i uwik\u0142ane, jak dyrektor wydawnictwa, pokazuje zwyczajne \u017cycie trzypokoleniowej rodziny w trzypokojowym, przedwojennym mieszkaniu. To film, kt\u00f3ry nie jest nakr\u0119cony na zam\u00f3wienie polityczne, nie zrobiony pod \u017cadn\u0105 tez\u0119. Gor\u0105co polecam. Wielki sukces m\u0142odego (1973), ale do\u015bwiadczonego ju\u017c re\u017cysera, Borysa Lankosza, pisarza Andrzeja Barta i znakomitych aktorek: Agaty Buzek (troch\u0119 przerysowanej, kiedy wciela si\u0119 w staruszk\u0119), Krystyny Jandy, Anny Polony, aktora Marcina Doroci\u0144skiego i innych.<\/p>\n

Film ten sk\u0142ania raz jeszcze do zastanowienia si\u0119 czym by\u0142 PRL. W tym roku, z okazji wielu rocznic, zacz\u0119\u0142a dominowa\u0107 wersja polityki historycznej PiS\/IPN, \u017ce mianowicie II wojna sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1989 roku, a okupacj\u0119 niemieck\u0105 zast\u0105pi\u0142a okupacja sowiecka. S\u0105 to tezy chwytliwe, bo tkwi w nich ziarno prawdy: Nar\u00f3d polski odzyska\u0142 wolno\u015b\u0107 i samostanowienie dopiero 20 lat temu, ALE uto\u017csamianie okupacji niemieckiej i sowieckiej na ziemiach polskich (nie mam na my\u015bli republik ba\u0142tyckich, kt\u00f3re by\u0142y systematycznie wynaradawiane, czy np. NRD, gdzie panowa\u0142 socjalizm garnizonowy) jest zwyczajn\u0105 nieprawd\u0105 i nadu\u017cyciem.<\/p>\n

W Polsce jest niewielu autor\u00f3w, kt\u00f3rzy o PRL pisz\u0105 samodzielnie i niezale\u017cnie. Zaliczam do nich profesor\u00f3w Andrzeja Walickiego i Bronis\u0142awa \u0141agowskiego. W roku 1993 Walicki pisa\u0142, \u017ce \u201epopa\u017adziernikowy \u2018realny socjalizm\u2019 nie przybli\u017ca\u0142 si\u0119 do komunizmu, lecz od niego oddala\u0142. A skoro tak, to nazywanie go komunizmem jest jedynie manipulacj\u0105 negatywnymi konotacjami s\u0142owa komunizm. Ustr\u00f3j PRL nie by\u0142 komunizmem (\u2026) Spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142o antykomunistyczne nawet wtedy, kiedy udziela\u0142o poparcia kolejnej ekipie rz\u0105dowej (np. ekipie Gierka). Przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w PZPR dystansowa\u0142a si\u0119 od komunizmu i bardzo nie lubi\u0142a komunistycznego rodowodu swojej partii\u201d. To by\u0142 w\u0142a\u015bnie ten partyjny \u201erewers\u201d \u2013 wielu ludzi nale\u017ca\u0142o do partii z innych ni\u017c ideowe pobudek, nie b\u0119d\u0105c komunistami.<\/p>\n

Prof. Zbigniew Pe\u0142czy\u0144ski, polski historyk z Oxfordu, autor ksi\u0105\u017cki \u201ePolska droga od komunizmu\u2026\u201d tak oceni\u0142 tamte lata, pe\u0142ne sprzeczno\u015bci: \u201ePolska droga do komunizmu sta\u0142a si\u0119, od 1956 roku, drog\u0105 OD komunizmu. (\u2026) Polska wesz\u0142a na drog\u0119 od komunizmu na d\u0142ugo przed narodzinami \u2018Solidarno\u015bci\u2019 i wydarzenia 1980-1981 rozwija\u0142y si\u0119 w tak dramatycznym tempie w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na ten tak d\u0142ugi okres przygotowawczy.\u201d (Cytuj\u0119 za artyku\u0142em \u201ePolska droga od komunizmu\u201d, Andrzeja Walickiego, czasopismo \u201eZdanie\u201d, nr 1-2\/2009).) Dla Walickiego, \u201epo roku 1956 Polska nie by\u0142a faktycznie pa\u0144stwem komunistycznym\u201d.<\/p>\n

Nie mniej dosadnie pisze \u0141agowski: \u201eNie mo\u017cna pope\u0142nia\u0107 grubszego fa\u0142szerstwa ni\u017c sprowadzanie czas\u00f3w wojny (1939-1945) i czas\u00f3w pokoju (1945-1956) do jednego mianownika.\u201d \u201ePo 40-50 latach tylko g\u0142upcy mog\u0105 my\u015ble\u0107, \u017ce obj\u0119cie po wojnie w\u0142adzy przez komunist\u00f3w by\u0142o faktem w ostatecznym bilansie niekorzystnym. Ostateczny bilans to przesuni\u0119cie Polski do Europy \u015arodkowej, w pobli\u017ce Berlina. Jest to jeden z najwa\u017cniejszych fakt\u00f3w w ca\u0142ych dziejach Polski i w oczywisty spos\u00f3b pozytywny. Gdyby Stalin nie mia\u0142 pewno\u015bci, \u017ce Polsk\u0105 b\u0119d\u0105 rz\u0105dzi\u0107 komuni\u015bci, nie wyznaczy\u0142by granicy na Odrze i Nysie. (\u2026) Je\u017celi Polacy nie ockn\u0105 si\u0119, to za ten ogrom fa\u0142szu, jakiemu dzi\u015b biernie si\u0119 poddaj\u0105, spadnie na nich kara, na winnych i niewinnych. Tak jak spad\u0142a na fa\u0142sz komunistyczny.\u201d Mimo z\u0142ego ustroju, mimo dyktatury, mimo \u017ce panowa\u0142 fa\u0142sz i przemoc, absurdalna gospodarka i serwilizm wobec \u2018wielkiego brata\u2019, alternatyw\u0105 PRL by\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 du\u017co gorsza – siedemnasta republika i powr\u00f3t do granic Ksi\u0119stwa Warszawskiego. Nie wielka to pociecha dla tych, kt\u00f3rzy w PRL \u017cyli, ale to by\u0142 w\u0142a\u015bnie ten rewers.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce \u201eRewers\u201d zgarn\u0105\u0142 prawie wszystkie nagrody na festiwalu film\u00f3w polskich w Gdyni. Nie jestem krytykiem filmowym, wi\u0119c o warstwie artystycznej nie b\u0119d\u0119 si\u0119 wypowiada\u0142. Dla mnie wa\u017cne, \u017ce nareszcie kto\u015b zrobi\u0142 film o PRL wielobarwny, a nie utrzymany w jednej, czerwonej lub czarnej tonacji. Po 45 latach bezkrytycznej, oficjalnej, czerwonej apologii, obecnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/618"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=618"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/618\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}