Z okazji rocznicy Sierpnia, warto przypomnie\u0107 \u015bwiat, kt\u00f3ry w du\u017cym stopniu dzi\u0119ki Solidarno\u015bci si\u0119 ko\u0144czy\u0142 . Trudno jest \u201epodsumowa\u0107 PRL\u201d, ja nawet nie pr\u00f3buj\u0119, ale kogo interesuj\u0105 tamte czasy, powinien przeczyta\u0107 znakomit\u0105 biografi\u0119 \u201eIwaszkiewicz. Pisarz po katastrofie\u201d, Marka Radziwona. Ksi\u0105\u017cka imponuj\u0105ca rzetelno\u015bci\u0105 i uczciwo\u015bci\u0105. Bardzo uczciwie pokazuje manewry pisarza pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a opozycj\u0105, pomi\u0119dzy poczuciem obowi\u0105zku, a wstr\u0119tem do jego wykonywania. Czerpi\u0119 dzi\u015b z tej ksi\u0105\u017cki bezceremonialnie. Wybieram kilka fragment\u00f3w dotycz\u0105cych walki w\u0142adz, w tym przypadku MSW i tajnej policji, z przejawami opozycji w\u015br\u00f3d pisarzy.<\/p>\n
W grudniu 1968 r. (a wi\u0119c po marcu), odbywa\u0142y si\u0119 zebrania wojew\u00f3dzkie Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich. Wa\u017cne, poniewa\u017c wybierano delegat\u00f3w na zjazd og\u00f3lnopolski. \u201eDo akcji tej przywi\u0105zujemy du\u017c\u0105 wag\u0119 polityczn\u0105, bowiem w\u0142a\u015bciwy dob\u00f3r delegat\u00f3w (\u2026) na Krajowy Zjazd, b\u0119dzie rzutowa\u0142 na przebieg jego obrad i nowy sk\u0142ad Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego ZLP\u201d \u2013 centrala MSW uczula\u0142a o\u015brodki. Ju\u017c w listopadzie \u2013 pisze Radziwon \u2013 z Warszawy wysz\u0142y do wszystkich komend wojew\u00f3dzkich polecenia informowania o przebiegu obrad lokalnych oddzia\u0142\u00f3w ZLP. \u017b\u0105dano informacji o nowych sk\u0142adach zarz\u0105d\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w, charakterystyk wybranych delegat\u00f3w, wskazania ewentualnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Wszystko to celem \u201eniedopuszczania do wyboru os\u00f3b znanych z antysocjalistycznej postawy i powi\u0105za\u0144 z wrogimi elementami\u201d<\/p>\n
Zjazd pisarzy (pierwszy od Marca) poddano szczeg\u00f3\u0142owej kontroli. Radziwon przytacza dokumenty MSW: \u201eDelegaci i go\u015bcie zakwaterowani b\u0119d\u0105 w hotelu \u2018Orbis\u2019 i \u2018Ratuszowym\u2019 (\u2026) Na terenie Bydgoszczy podda\u0107 aktywnej kontroli operacyjnej (\u2026) Kamie\u0144sk\u0105-\u015apiewak, Matuszewskiego, Rogozi\u0144skiego, Szczypiorskiego, M\u0119traka, Karpowicza, Otwinowskiego, Broszkiewicza i innych. Powy\u017csze realizowa\u0107 b\u0119dziemy poprzez wykorzystanie dwudziestu \u017ar\u00f3de\u0142 informacji spo\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w zjazdu\u201d. Do Bydgoszczy MSW kierowa\u0142o posi\u0142ki z innych miast. Delegat\u00f3w rozlokowano tak, aby umo\u017cliwi\u0107 \u201eoperacyjne dotarcie\u201d. <\/p>\n
Siedem lat p\u00f3\u017aniej, w 1975 roku, w MSW odby\u0142a si\u0119 narada kierownik\u00f3w wydzia\u0142\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 \u015brodowiskami literackimi z komend wojew\u00f3dzkich milicji. Trwa\u0142a inwigilacja i szykany. O Stanis\u0142awie Lemie pisano: \u201eustali\u0107 pozycje, jakie figurant przed\u0142o\u017cy\u0142 do wydania w ostatnim czasie. Je\u017celi b\u0119d\u0105 z\u0142o\u017cone, spowodowa\u0107 op\u00f3\u017anienie wydania\u2026\u201d Podobne zabiegi dotyczy\u0142y Wis\u0142awy Szymborskiej: Spowodowa\u0107 wprowadzenie zapisu cenzorskiego celem niedopuszczenia do druku wszelkich materia\u0142\u00f3w literackich figurantki oraz pochlebnych recenzji dotycz\u0105cych jej tw\u00f3rczo\u015bci, zakaza\u0107 organizowania publicznych spotka\u0144 autorskich, zastrzec wszelkie wyjazdy s\u0142u\u017cbowe i prywatne do kraj\u00f3w kapitalistycznych.<\/p>\n
Lista tytu\u0142\u00f3w zatrzymanych przez cenzur\u0119 by\u0142a ogromna, m.in. \u201eMiazga\u201d Andrzejewskiego, \u201eNierzeczywisto\u015b\u0107\u201d K. Brandysa, \u201eMichai\u0142 Bu\u0142hakow\u201d Drawicza. Wstrzymano ca\u0142\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 m.in. Bara\u0144czaka, Ficowskiego, Nowakowskiego, Woroszylskiego. Na katowickim zje\u017adzie pisarzy (1978 r.) dosz\u0142o do otwartego buntu, radykalnie przemawiali m.in. Jan J. Szczepa\u0144ski i Andrzej Braun.<\/p>\n
Pod koniec g\u0142os zabra\u0142 wicewojewoda katowicki, Z. Gorczyca. Zaatakowa\u0142 \u201ewarcholstwo niekt\u00f3rych pisarzy\u201d. \u201eNiech si\u0119 panu Braunu nie zdaje \u2013 krzycza\u0142 \u2013 \u017ce mo\u017cna bezkarnie podwa\u017ca\u0107 podstawy ustroju. Klasa robotnicza potrafi da\u0107 mu odpraw\u0119!\u201d Nie zdo\u0142a\u0142 doko\u0144czy\u0107, bo s\u0142owa jego zag\u0142uszy\u0142y okrzyki protestu i gwizdy. Pisarze zacz\u0119li t\u0142umnie opuszcza\u0107 sal\u0119. W\u015br\u00f3d og\u00f3lnego zam\u0119tu Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz, blady jak \u015bciana, w przekrzywionym ko\u0142paku (g\u00f3rniczym) na g\u0142owie, odpowiada\u0142 Gorczycy. Wyra\u017ca\u0142 swoje oburzenie na zniewag\u0119. Razem z innymi, z nieudanego bankietu wyszed\u0142 Iwaszkiewicz. \u201eDla dygnitarzy by\u0142a to konsternacja, \u017ce b\u00f3g polskiego Parnasu, \u015bwi\u0119ta krowa polskiego \u017cycia PRL \u2013 stan\u0105\u0142 po stronie koleg\u00f3w pisarzy\u201d \u2013 pisa\u0142 Leszek Prorok.<\/p>\n
Takie to by\u0142y czasy. W\u0142adza anga\u017cowa\u0142a ogromne \u015brodki do walki z wolnym s\u0142owem. Pami\u0119tam, jak podczas jednej z cotygodniowych rozm\u00f3w, jakie prowadzi\u0142em z cenzur\u0105 wobec \u201ePolityki\u201d, spierali\u015bmy si\u0119 o jakie\u015b sformu\u0142owanie w artykule prof. Andrzeja Grzegorczyka. \u2013 On ma zaj\u2026 na punkcie demokracji! \u2013 us\u0142ysza\u0142em w s\u0142uchawce. Sam nie by\u0142em w opozycji, a do mojej apolitycznej sk\u0105din\u0105d ksi\u0105\u017cki o igrzyskach olimpijskich (\u201ePan B\u00f3g przyjecha\u0142 do Monachium\u201d) by\u0142o ponad 20 ingerencji cenzorskich. <\/p>\n
Na tym blogu co pewien czas dyskutujemy o PRL, unikaj\u0105c przedstawiania tamtych czas\u00f3w w jednym kolorze, bo i tak by\u0142 to najbardziej zno\u015bny barak w obozie. Prawda znajduje si\u0119 gdzie\u015b pomi\u0119dzy apologi\u0105 a negacj\u0105. To prawda, w PRL \u201emo\u017cna by\u0142o wi\u0119cej\u201d \u2013 jak pisze prof. Marcin Kr\u00f3l w ksi\u0105\u017cce o Ko\u0142akowskim, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 niedawno. Niestety, to \u201ewi\u0119cej\u201d, to nie by\u0142o du\u017co. Dzisiaj, w rocznic\u0119 Sierpnia, warto o tym pami\u0119ta\u0107.<\/p>\n
PS. ANTYBARA; Por\u00f3wnanie krzy\u017ca do mebla, jakiego dopu\u015bci\u0142 si\u0119 abp. Michalik, mnie r\u00f3wnie\u017c zdziwi\u0142o. Tak si\u0119, biedak, skupi\u0142 na t\u0142umaczeniu, \u017ce w sprawie krzy\u017ca Episkopat \u201enie ma kompetencji\u201d, \u017ce pope\u0142ni\u0142 lapsus.<\/p>\n
LEWY POLAK: Popieram. Pisa\u0107 dalej i nie zwraca\u0107 uwagi na maniak\u00f3w \u2013 to s\u0142uszna zasada. \u017beby jeszcze wszyscy si\u0119 jej trzymali\u2026<\/p>\n
NEOSPASMIN: Por\u00f3wnanie, \u017ce sytuacja na Krakowskim Przedci\u0119ciu mo\u017ce si\u0119 przekszta\u0142ci\u0107 w Tien an men \u2013 bardzo trafne. Dlatego w\u0142adza pow\u015bci\u0105gliwa.<\/p>\n
JKJK: Przewijam ich tak jak Pan(i).<\/p>\n
ANTONIUS: Witam na blogu. Rozumiem, \u017ce powr\u00f3t syna marnotrawnego?<\/p>\n
BOFMA: Dzi\u0119kuj\u0119 za link do wywiadu z Krzysztofem Daukszewiczem na stronie \u201eLiberte\u201d. Bardzo mi\u0142a lektura.<\/p>\n
MIECZYS\u0141AW: Popieram apel do frustrat\u00f3w, \u017ceby pow\u015bci\u0105gn\u0119li swoja aktywno\u015b\u0107 i dali spokojnie poczyta\u0107. Frustraci maj\u0105 jednak to do siebie, \u017ce apele tylko ich rozjuszaj\u0105, bo wtedy czuj\u0105 si\u0119 wa\u017cniejsi. Oni mi przypominaj\u0105 tych z Krakowskiego Przedmie\u015bcia. Tak jak i tam \u2013 trzeba ich omija\u0107 z daleka, bro\u0144 Bo\u017ce wdawa\u0107 si\u0119 w dyskusje! <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Z okazji rocznicy Sierpnia, warto przypomnie\u0107 \u015bwiat, kt\u00f3ry w du\u017cym stopniu dzi\u0119ki Solidarno\u015bci si\u0119 ko\u0144czy\u0142 . Trudno jest \u201epodsumowa\u0107 PRL\u201d, ja nawet nie pr\u00f3buj\u0119, ale kogo interesuj\u0105 tamte czasy, powinien przeczyta\u0107 znakomit\u0105 biografi\u0119 \u201eIwaszkiewicz. Pisarz po katastrofie\u201d, Marka Radziwona. Ksi\u0105\u017cka imponuj\u0105ca rzetelno\u015bci\u0105 i uczciwo\u015bci\u0105. Bardzo uczciwie pokazuje manewry pisarza pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a opozycj\u0105, pomi\u0119dzy poczuciem […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/745"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=745"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/745\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/passent\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}