{"id":10168,"date":"2026-02-22T19:03:41","date_gmt":"2026-02-22T18:03:41","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/?p=10168"},"modified":"2026-02-22T19:03:41","modified_gmt":"2026-02-22T18:03:41","slug":"dynda-stryczka-cien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/2026\/02\/22\/dynda-stryczka-cien\/","title":{"rendered":"Dynda stryczka cie\u0144\u2026"},"content":{"rendered":"\n

Wisielec, zwany te\u017c gr\u0105 w powieszonego, by\u0142 najpopularniejsz\u0105 gr\u0105 s\u0142owno-literow\u0105 w jakie za moich szkolnych lat grywa\u0142o si\u0119 na nudnych lekcjach. Szyfruj\u0105cy stawia\u0142 na kartce rz\u0105d kresek, zast\u0119puj\u0105cych litery jakiego\u015b s\u0142owa, a odgaduj\u0105cy \u201estrzela\u0142\u201d w kolejnych pr\u00f3bach literami. Trafione litery by\u0142y wpisywane w miejsce kresek, a po ka\u017cdym pudle pojawia\u0142 si\u0119 kolejny fragment rysunku wisielca. I tak a\u017c do odgadni\u0119cia s\u0142owa, albo do kompletnego rysunku.
Angloj\u0119zyczny wisielec (Hangman), awansowa\u0142 w latach 50. do paru gier planszowych (a w\u0142a\u015bciwie rekwizytowych) wydanych w Stanach Zjednoczonych. Natomiast w roku 1975 za wielk\u0105 wod\u0105 debiutowa\u0142 jego teleturniejowy kuzyn \u2013 Wheel of Fortune<\/em>, kt\u00f3ry 17 lat p\u00f3\u017aniej dotar\u0142 nad Wis\u0142\u0119 jako Ko\u0142o fortuny, kt\u00f3re kr\u0119ci si\u0119 do dzi\u015b.
Ostatnim wzgl\u0119dnie nowym, bo ju\u017c ponad 4-letnim wcieleniem wisielca jest przegl\u0105darkowa gra-\u0142amig\u0142\u00f3wka Wordle. Pojawi\u0142a si\u0119 w internecie jako dzie\u0142ko mieszkaj\u0105cego w USA walijskiego programisty Josha Wardle\u2019a. Szybko zdoby\u0142a sobie rzesze sympatyk\u00f3w, a jej zalety doceni\u0142 New York Times<\/em>, nabywaj\u0105c prawa do gry za \u201enisk\u0105 siedmiocyfrow\u0105 kwot\u0119\u201d (nieoficjalnie 3 miliony dolar\u00f3w).
W podstawowej wersji Wordle odgadywane jest 5-literowe s\u0142owo (zwane has\u0142em), a \u201estrzela\u201d si\u0119 tak\u017ce 5-literowymi s\u0142owami (podobnie jak rz\u0119dami kolorowych ko\u0142eczk\u00f3w w grze Mastermind, kt\u00f3ra zreszt\u0105 ma te\u017c wariant s\u0142owny). Celno\u015b\u0107 ka\u017cdej litery oceniana jest kolorem bezpo\u015brednio na literze: szarym \u2013 je\u015bli dana litera nie wyst\u0119puje w ha\u015ble; \u017c\u00f3\u0142tym \u2013 je\u015bli wyst\u0119puje, ale na innym miejscu; zielonym, je\u015bli trafienie jest pe\u0142ne, czyli w\u0142a\u015bciwa litera zajmuje w\u0142a\u015bciwe miejsce. To spora porcja konkretnych informacji, wi\u0119c Wordle nale\u017cy do rozrywek lekkich, \u0142atwych i przyjemnych, co zadecydowa\u0142o o jej powodzeniu. Has\u0142o nale\u017cy odgadn\u0105\u0107 najdalej w sz\u00f3stym strzale.
Rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 Wordle zaowocowa\u0142a mn\u00f3stwem klon\u00f3w, adaptacji i odmian. Pojawi\u0142o si\u0119 te\u017c du\u017co polskich stron (m. in. Literalnie, Poldle, S\u0142owle, Wordly), a w USA sypn\u0119\u0142o artyku\u0142ami o strategii. Generalnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 sposob\u00f3w \u0142amania has\u0142a oparta jest na cz\u0119stotliwo\u015bci wyst\u0119powania liter, ale nie brak te\u017c algorytm\u00f3w korzystaj\u0105cych z zaawansowanej teorii prawdopodobie\u0144stwa, a nawet\u2026 entropii.
Moim kluczem do has\u0142a jest przede wszystkim\u2026 \u201epangramatyka\u201d (wsparta cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105), czyli zaczynanie od x<\/em><\/strong> s\u0142\u00f3w w kt\u00f3rych \u017cadna z 5x<\/strong><\/em> liter si\u0119 nie powtarza. I zwykle trafiam w has\u0142o najdalej w pi\u0105tym strzale. Oto przebieg mojego zmagania na stronie literalnie.fun<\/a> 14 lutego:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Nie ma co ukrywa\u0107, \u017ce dwa pocz\u0105tkowe strza\u0142y by\u0142y fartowne. Wyskoczy\u0142y cztery litery has\u0142a (AITW). W tej sytuacji kr\u00f3tka analiza prowadzi do wniosku, \u017ce jedynym rzeczownikiem pospolitym w roli has\u0142a mo\u017ce by\u0107 WIATR. Reakcja na to s\u0142owo jednoznacznie wskazuje na WITA\u0106, ale wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce WITAJ lub WITAM, st\u0105d pr\u00f3ba MIJA\u0106, aby wykluczy\u0107 M lub J (dopiero p\u00f3\u017aniej doczyta\u0142em na literalnie.fun\/faq, \u017ce cho\u0107 czasowniki s\u0105 dozwolone, to tylko w bezokoliczniku).
A skoro by\u0142a mowa o pangramatyce, to proponuj\u0119 rozwi\u0105zanie alfagramu, czyli pangramatycznej krzy\u017c\u00f3wki z\u0142o\u017conej z 32 r\u00f3\u017cnych liter.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Strza\u0142ki wskazuj\u0105, jakie litery znajduj\u0105 si\u0119 w wierszach i kolumnach, ale tylko w tych, w kt\u00f3rych nie ma ca\u0142ych s\u0142\u00f3w i litery s\u0105 przynajmniej dwie (\u017ceby by\u0142a jaka\u015b alternatywa \u2013 czasem tylko pozorna). Wszystkie wyrazy s\u0105 znanymi rzeczownikami pospolitymi w mianowniku l. poj. I na zako\u0144czenie zagadka, z kt\u00f3r\u0105 bez wyszukiwarki \u0142atwo poradz\u0105 sobie chyba tylko moi r\u00f3wie\u015bnicy: sk\u0105d wzi\u0105\u0142em tytu\u0142 tego wpisu?<\/p>\n\n\n\n

Komentarze z prawid\u0142owym rozwi\u0105zaniem ujawniane s\u0105 wieczorem w przeddzie\u0144 kolejnego wpisu (z b\u0142\u0119dnym zwykle od razu). Wpisy pojawiaj\u0105 si\u0119 co 7 dni.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wisielec, zwany te\u017c gr\u0105 w powieszonego, by\u0142 najpopularniejsz\u0105 gr\u0105 s\u0142owno-literow\u0105 w jakie za moich szkolnych lat grywa\u0142o si\u0119 na nudnych lekcjach. Szyfruj\u0105cy stawia\u0142 na kartce rz\u0105d kresek, zast\u0119puj\u0105cych litery jakiego\u015b s\u0142owa, a odgaduj\u0105cy \u201estrzela\u0142\u201d w kolejnych pr\u00f3bach literami. Trafione litery by\u0142y wpisywane w miejsce kresek, a po ka\u017cdym pudle pojawia\u0142 si\u0119 kolejny fragment rysunku wisielca. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10168"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10168"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10180,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10168\/revisions\/10180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/penszko\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}